อาหารจีนเก่าสุดในไทย

“ชาวจีนในเมืองไทยใช้กระทะเหล็กทำอาหาร” จิตรกรรมฝาผนังภายในพระอุโบสถวัดบวรสถานสุทธาวาส หรือ วัดพระแก้ววังหน้า กรุงเทพฯ

อาหารจีน จากเมืองจีนเข้าถึงเมืองไทยเมื่อไร? ไม่พบหลักฐานตรงๆ

เท่าที่พบโดยรวมๆ วัฒนธรรมฮั่นแพร่กระจายถึงอุษาคเนย์ราว 2,000 ปีมาแล้ว ส่วนอาหารจีนน่าจะแพร่หลายมาหลังจากนั้นอีกนาน แต่ส่งผลสำคัญอย่างยิ่งให้อาหารไทยอร่อย สืบจนทุกวันนี้

ข้าวปลาอาหารไทยที่ได้จากจีนมีหลายอย่าง แต่มีลักษณะสำคัญอยู่ที่ต้มแกงน้ำใส เช่น ต้มจืด, แกงจืด นอกนั้นเป็นผัดด้วยกระทะเหล็ก

เครื่องมือสำคัญใช้ทำอาหารที่ได้จากจีนคือ “กระทะเหล็ก” ส่วนวัตถุดิบจากจีนคือผักต่างๆ เช่น ผักกาด, ผักคะน้า ฯลฯ

กลุ่มกองโลหะขนาดใหญ่ สันนิษฐานว่าเป็นกระทะ ตั้งอยู่ติดกองงาช้าง พร้อมแท่งเหล็กและเครื่องสังคโลก ฯลฯ พบในแหล่งเรือจมเกาะคราม จากการขุดค้นปี พ.ศ. 2547 [รูปจากหนังสือมรดกใต้ท้องทะเลไทย โดย เอิบเปรม วัชรางกูร กับ วรวิทย์ หัศภาค สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2554]
ทั้งกระทะเหล็กและผัก คงมีก่อนกรุงศรีอยุธยา แต่เข้ามากขึ้นยุคต้นกรุงศรีอยุธยา

กระทะเหล็กเป็นเทคโนโลยีทำอาหารทันสมัยของจีน ที่ก้าวหน้าที่สุด และเก่าแก่มาก ทำด้วยเหล็กเป็นแผ่นกลม มีขอบหนา มี 2 หู แล้วก็มีก้นลึกเป็นแอ่งบางกว่าขอบ เพื่อรับความร้อนจากไฟ

หลักฐานเก่าสุดเกี่ยวกับกระทะเหล็กพบซากซ้อนกันอยู่ในสำเภาจมใกล้เกาะคราม (อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี) มีอายุราว พ.ศ. 1900 ยุคต้นกรุงศรีอยุธยา ช่วงเวลาไล่เลี่ยกับการเดินทางข้ามสมุทรของเจิ้งเหอ แม่ทัพขันทีที่ได้รับยกย่องเป็นซำปอกง


ข้อมูลจาก สุจิตต์ วงษ์เทศ, อาหารไทย มาจากไหน? สำนักพิมพ์นาตาแฮก

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป