ราชบัลลังก์สายเลือดระหว่างฝรั่งเศส-สเปน เกือบผนวกรวมสองดินแดน

ลงนามสนธิสัญญาพีเรเนส ระหว่างฝรั่งเศส-สเปน — ลงนามสนธิสัญญาพีเรเนส (Treaty of The Pyrenees) ระหว่างฝรั่งเศสกับสเปน (ภาพจาก Wikimedia Commons)

ผู้เขียน	ฑิตยาพร จินตวร
เผยแพร่	วันอังคารที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ.2569

ท่ามกลางสมรภูมิลูกหนังระดับโลกที่กำลังเกิดขึ้นในขณะนี้ หลายคนคงจับตามองการปะทะฝีเท้าระหว่าง ฝรั่งเศส-สเปน

แล้วรู้หรือไม่ว่า ฝรั่งเศสกับสเปนเคยมีเรื่องราวการสืบราชบัลลังก์ที่คลุกรุ่นไปทั่วทั้งยุโรป และทั้งสองชาติเกือบจะผนวกเป็นดินแดนเดียวกันมาแล้ว

ย้อนกลับไปในช่วงปี 1635-1659 สเปนและฝรั่งเศสทำสงครามยืดเยื้อมาอย่างยาวนานถึง 24 ปี สุดท้ายนำไปสู่การทำ “สนธิสัญญาพีเรเนส” เพื่อยุติข้อพิพาทระหว่างสองดินแดน

สนธิสัญญานี้มีความสำคัญมากในหน้าประวัติศาสตร์ยุโรป เพราะเป็นหมุดหมายที่บ่งบอกถึงจุดจบแห่งสถานะชาติมหาอำนาจของสเปน และเป็นจุดเริ่มต้นการผงาดขึ้นเป็นมหาอำนาจใหม่ของฝรั่งเศส ภายใต้การนำของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14

พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส (ภาพจาก Wikimedia Commons)

นอกจากฝรั่งเศสจะได้ดินแดนบางส่วนของสเปนมาครอบครองแล้ว ในสนธิสัญญานี้ยังมีข้อตกลงเรื่องการแต่งงานทางการเมืองอีกด้วย โดยสเปนยินยอมให้เจ้าหญิงมารีอา เทเรซา พระราชธิดาของพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 แห่งสเปน ให้อภิเษกสมรสกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14

แต่การแต่งงานครั้งนี้มีเงื่อนไขมากมาย หนึ่งในนั้นระบุว่า เจ้าหญิงมารีอา และเชื้อสายของพระองค์ในอนาคต จะต้องสละสิทธิ์ในการสืบราชบัลลังก์สเปน ทว่าก็มีข้อแม้ว่า การสละสิทธิ์จะมีผลสมบูรณ์ก็ต่อเมื่อสเปนจ่ายเงินสินสอดจำนวนมหาศาลให้แก่ฝรั่งเศสครบถ้วน

มารีอา เทเรซา แห่งสเปน (ภาพจาก Wikimedia Commons)

แต่ปัญหาคือในตอนนั้นเศรษฐกิจสเปนย่ำแย่มากจนจ่ายค่าสินสอดไม่ครบ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 จึงถือโอกาสอ้างว่าในเมื่อสเปนทำผิดสัญญา การสละสิทธิ์ของเจ้าหญิงมารีอาก็เป็นโมฆะเช่นกัน

ซึ่งเงื่อนไขข้อนี้เองที่จะกลายมาเป็นข้ออ้างสำคัญให้ฝรั่งเศสมีอำนาจเหนือราชบัลลังก์สเปน

เวลาล่วงเลยไปจนถึงปี 1700 พระเจ้าคาร์โลสที่ 2 (พระราชโอรสในพระเจ้าเฟลิเปที่ 4) เสด็จสวรรคตโดยไม่มีทายาทสืบราชบัลลังก์ แต่พระองค์ได้ทำพินัยกรรมเอาไว้ ใจความสำคัญระบุว่า ทรงแต่งตั้งให้เจ้าชายฟิลิปแห่งฝรั่งเศส (เจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งอ็องฌู) เป็นผู้สืบทอดราชบัลลังก์

ทั้งนี้ เจ้าชายฟิลิปพระองค์นี้เป็นพระโอรสในเจ้าชายหลุยส์ โดยเจ้าชายหลุยส์เป็นพระราชโอรสในพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 กับเจ้าหญิงมารีอา ขณะที่พระเจ้าคาร์โลสที่ 2 กับเจ้าหญิงมารีอา เป็นพระราชโอรสและพระราชธิดาในพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 แต่ต่างพระราชมารดากัน

สเปนเริ่มสั่นคลอนเพราะปัญหาผู้สืบราชบัลลังก์ที่ไม่แน่ชัด หลายฝ่ายต่างอ้างกฎหมายและเงื่อนไขในสนธิสัญญาต่าง ๆ

ด้านพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 มีความหวั่นเกรงอยู่ไม่น้อยว่าการส่งพระราชนัดดาวัย 16 ปีไปขึ้นครองบัลลังก์สเปนจะทำลายดุลอำนาจในยุโรป และทำให้ประเทศอื่น ๆ รวมตัวกันต่อต้านฝรั่งเศส แต่สุดท้ายพระองค์ก็สนับสนุนให้เจ้าชายฟิลิปได้เป็นกษัตริย์สเปน

พระเจ้าเฟลิเปที่ 5 แห่งสเปน หรือเจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งอ็องฌู (ภาพจาก Wikimedia Commons)

หลายชาติในยุโรปไม่พอใจฝรั่งเศสมาก เพราะกลัวว่าในอนาคตหากฝรั่งเศสและสเปนควบรวมเป็นดินแดนเดียวกันแล้วจะทำให้ดุลอำนาจในยุโรปเปลี่ยนแปลงไป ฝ่ายที่ต่อต้านนำโดยอังกฤษ ดัตช์ ออสเตรีย และปรัสเซีย เป็นต้น

นำไปสู่ “สงครามสืบราชบัลลังก์สเปน” (War of the Spanish Succession) ที่รบกันดุเดือดลากยาวนานถึง 13 ปี

สุดท้ายแล้ว ฝรั่งเศสและสเปนยอมลงนามใน “สนธิสัญญาสันติภาพอูเทรชต์” ร่วมกับมหาอำนาจยุโรปอื่น ๆ โดยมีข้อตกลงว่ายอมให้ เจ้าชายฟิลิป หรือพระเจ้าเฟลิเปที่ 5 ครองบัลลังก์สเปนต่อไปได้ แต่มีข้อแม้ว่า ห้ามสเปนและฝรั่งเศสควบรวมบัลลังก์หรือดินแดนเข้าด้วยกันเป็นอันขาด

พระเจ้าฟิลิเปที่ 5 ในยุทธการที่วิลลาวิซิโอซา ปี 1710 ส่วนหนึ่งของสงครามสืบราชบัลลังก์สเปน (ภาพจาก Wikimedia Commons)

แม้ทั้งสองดินแดนจะไม่ได้รวมเป็นหนึ่งเดียวกันภายใต้ราชวงศ์บูร์บง แต่ฝรั่งเศสก็ประสบความสำเร็จในการฝากฝังสายเลือดลงบนแผ่นดินสเปนอย่างเหนียวแน่น ในฐานะ “ราชวงศ์บูร์บงแห่งสเปน”

ทว่าหลังจากนั้นอีกไม่นาน ฝรั่งเศสกลับต้องเผชิญกับการปฏิวัติในปี 1789 นำไปสู่การล้มล้างระบอบกษัตริย์และสิ้นสุดลงอย่างถาวรในปี 1848 จนในท้ายที่สุดแล้ว ดินแดนฝรั่งเศสก็ไม่เหลือระบอบกษัตริย์อีกต่อไป

ในทางกลับกัน สเปนกลับสามารถฟื้นฟูและรักษาสถานะของกษัตริย์ไว้ได้แม้จะผ่านวิกฤตทางการเมืองมามากมาย ส่งผลให้ปัจจุบันนี้สเปนยังคงมีระบอบกษัตริย์ที่สืบเชื่อสายโดยตรงมาจากพระเจ้าเฟลิเปที่ 5 แห่งราชวงศ์บูร์บงสายสเปนนั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่