| เผยแพร่ |
|---|
แลหมู่มหาปราสาท “พระบรมมหาราชวัง” ที่สุดแห่งศิลปะและสถาปัตยกรรมไทย
พระบรมมหาราชวัง หรือ “วังหลวง” ถือเป็นที่สุดแห่งสถาปัตยกรรมไทยประเพณี ด้วยฐานานุศักดิ์สูงสุด งามสง่าอลังการด้วยศิลปะและสถาปัตยกรรมสมพระเกียรติยศพระมหากษัตริย์
รัชกาลที่ 1 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างวังหลวงตั้งแต่สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ใน พ.ศ. 2325 พระนครอันเป็นศูนย์กลางของเมืองตั้งอยู่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา กำหนดตำแหน่งที่ตั้งตามตำราพิชัยสงครามแบบที่เรียกว่า “นาคนาม” แบ่งเขตภายในพระบรมมหาราชวังเป็นชั้นนอก ชั้นกลาง และชั้นใน
เขตพระราชฐานชั้นกลาง เป็นที่ตั้งของหมู่มหาปราสาทพระราชมณเฑียรอันเป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์ เสด็จออกว่าราชการและประกอบพระราชพิธีสำคัญ
ความงดงามของพระที่นั่งองค์ต่าง ๆ ในเขตพระราชฐานชั้นกลาง เช่น พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท และพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท อยู่ที่ “เครื่องบน” ซึ่งล้วนกอปรด้วยศิลปะอันวิจิตรงดงาม เป็นจุดสูงสุดแห่งสถาปัตยกรรมไทย
เริ่มที่พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย หรือพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยมไหสูรยพิมาน เป็นส่วนหนึ่งของหมู่พระมหามณเฑียร ที่ประกอบด้วยพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน พระที่นั่งไพศาลทักษิณ และพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย
รัชกาลที่ 1 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างหมู่พระมหามณเฑียร โดยมีพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยเป็นพระที่นั่งสำหรับเสด็จออกว่าราชการสำคัญ และประกอบพระราชพิธีสิริมงคล หรือการพระราชกุศลเป็นครั้งคราว แต่เดิมหมู่พระมหามณเฑียรเป็นเครื่องไม้ทั้งองค์ ก่อนเปลี่ยนเสาและผนังเป็นโครงสร้างก่ออิฐถือปูนในสมัยรัชกาลที่ 3
พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยอยู่ด้านหน้าของพระที่นั่งอีก 2 องค์ หลังคามุงกระเบื้องดินเผาเคลือบสีเขียว เหลือง และส้ม ประดับช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ และเครื่องตกแต่งพร้อมสรรพ หน้าบันจำหลักรูปพระอินทร์ประทับช้างเอราวัณในเรือนแก้ว และลายดอกพุดตาน
พระที่นั่งสำคัญอีกองค์หนึ่ง คือ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท รัชกาลที่ 1 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างเพื่อเป็นที่ประทับและเสด็จออก ภายหลังจึงใช้ประดิษฐานพระบรมศพของพระราชวงศ์ชั้นสูง พระที่นั่งองค์นี้เป็นทรงปราสาทจตุรมุข กว้างยาวเสมอกัน แต่มุขด้านทิศเหนือซึ่งเป็นด้านหน้าปราสาทมีมุขเด็จยื่นออกมา
ทั้งนี้ แต่ละมุขมีหลังคาซ้อนชั้นลดหลั่นกันลงมาถึง 4 ชั้น ที่กึ่งกลางมียอดปราสาทซ้อน 7 ชั้น สูงจากยอดพุ่มข้าวบิณฑ์ถึงพื้นเชิงฐานที่ 50.40 เมตร ยอดปราสาทแต่ละชั้นย่อเหลี่ยมไม้สิบสอง มีครุฑยุดนาคไม้จำหลักแบกยอดปราสาททั้ง 4 ด้าน หางหงส์เป็นนาคเบือน 3 หัว หน้าบันทั้ง 4 มุข จำหลักรูปพระนารายณ์ทรงสุบรรณ บนพื้นลายกระหนกก้านขดเทพนม
สุดท้ายคือ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น เป็นที่ประทับและเสด็จออก โดยว่าจ้างสถาปนิกจากสิงคโปร์มาออกแบบ สร้างเป็นอาคารสถาปัตยกรรมยุโรปแบบวิกตอเรียน หลังคาแก้เป็นทรงไทย คือยอดปราสาทแบบย่อมุมไม้สิบสอง ออกแบบโดยพระยาราชสงคราม ช่างหลวง
พระที่นั่งจักรีมหาปราสาทเป็นอาคาร 2 ชั้น แต่ภายนอกดูเหมือน 3 ชั้น แบ่งเป็นพระที่นั่งองค์กลาง ตะวันออก และตะวันตก แต่ละองค์มียอดปราสาทอย่างไทย หน้าบันเดิมทำเครื่องลำยองแบบไม่มีนาคสะดุ้ง ช่อฟ้าป้อมๆ กลมๆ เรียกว่า ช่อฟ้ามอญ มาเปลี่ยนเป็นเครื่องลำยองแบบมีนาคสะดุ้ง ช่อฟ้า ใบระกาอย่างที่เห็นทุกวันนี้ เมื่อคราวบูรณะใหญ่เมื่อ พ.ศ. 2473 สมัยรัชกาลที่ 7
ส่วนยาวของอาคารเรียกว่า มุขกระสัน ส่วนนี้มุงหลังคาจั่ว มีบราลีปักที่สันหลังคา ตามฐานานุศักดิ์อาคารอย่างไทยประเพณี บราลีนี้รื้อออกไปสมัยรัชกาลที่ 7 เช่นกัน
นี่คือความงามของหมู่มหาปราสาทพระราชมณเฑียรใน “พระบรมมหาราชวัง” แม้เวลาจะล่วงเลยกว่า 200 ปี แต่อาคารสถานเหล่านี้ยังได้รับการอนุรักษ์อย่างดี รักษาความงดงามดุจ “เพชรยอดมงกุฎ” แห่งศิลปะและสถาปัตยกรรมไทยประเพณี เพื่อให้คนรุ่นหลังได้ยลโฉมจวบจนปัจจุบัน
การดำรงไว้ซึ่งมรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่า คือสิ่งที่หลังคาเซรามิกจาก SCG ให้ความสำคัญและภาคภูมิใจที่ได้มีส่วนร่วมสืบสานความงามวิจิตรคู่สถาปัตยกรรมไทย ด้วยความมุ่งมั่นที่จะส่งมอบวัสดุที่เปี่ยมด้วยความแข็งแกร่ง และคงสีสันงามสง่าที่อยู่เหนือกาลเวลา เพื่อถ่ายทอดจิตวิญญาณแห่งงานช่างไทยจากรุ่นสู่รุ่น
🌸 โดยเฉพาะ หลังคาเซรามิก เอสซีจี รุ่น เอ็กซ์เซลล่า สุโขทัย นวัตกรรมกระเบื้องเซรามิกล่าสุดที่รังสรรค์มาเพื่องานบูรณะ ศาสนสถาน อาคารราชการ และเรือนไทย โดดเด่นด้วยดีไซน์เฉพาะตัวที่สืบทอดกลิ่นอายทรงใบโพธิ์โบราณ ผสานความวิจิตรผ่านโทนสีพิเศษ ที่ออกแบบมาเพื่อเชิดชูสถาปัตยศิลป์ไทยอย่างแท้จริง
🙏 ติดตามเรื่องราวสุดพิเศษจาก SCG และศิลปวัฒนธรรม ในโครงการ วิจิตร ❖ ปราการ ได้ที่นี่ https://www.silpa-mag.com/vichitra-prakan
📌 รายละเอียดเพิ่มเติม : https://bit.ly/4dLTTKA
✅ INBOX : https://m.me/SCGBrand/
✅ TIKTOK : https://www.tiktok.com/@scgbrand
✅ LINE OA : https://lin.ee/ltPjrsUD หรือ Line ID : @SCGBrand
☎️ SCG Contact Center : โทร. 02-586-2222
อ่านเพิ่มเติม :
อ้างอิง :
พลจัตวา หม่อมทวีวงศ์ถวัลยศักดิ์ เลขาธิการพระราชวัง. พระมหาปราสาท และพระราชมณเฑียรสถาน ในพระบรมมหาราชวัง. กรุงเทพฯ : พระจันทร์. อนุสรณ์ในงานรับพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเฉื่อย ทวีวงศ์ ณ อยุธยา ณ วัดมกุฎกษัตริยาราม, 18 สิงหาคม พ.ศ. 2507.
ประมวลภาพวังและตำหนัก. บริษัทไตร-สตาร์ พับลิชชิ่ง จำกัด.
