| ผู้เขียน | กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม |
|---|---|
| เผยแพร่ |
พระนาม บุเรงนอง ทั้ง 9 พระนาม หมายถึงอะไร มีที่มาจากไหน?
คนไทยคุ้นเคยกับพระนาม “บุเรงนอง” กันดีว่า พระองค์เป็นกษัตริย์แห่งอาณาจักรพม่า และเป็นมหาราชผู้สามารถแผ่อำนาจขยายดินแดนกว้างไกลปกครองบ้านเมืองน้อยใหญ่ทุกสารทิศอย่างที่ไม่เคยปรากฎมาก่อนในประวัติศาสตร์
แต่นอกจากพระนาม บุเรงนอง แล้ว พระองค์ยังมีพระนามอื่นอีกมากมาย
จะเด็ด
“จะเด็ด” มีความหมายตรงตัวแปลว่า เจ้าปลวกไต่ เล่ากันว่า เมื่อครั้งยังทรงพระเยาว์เป็นทารกอยู่นั้นมีปลวกไต่ตอมพระองค์จำนวนมาก แต่ไม่เกินอันตรายแต่อย่างใด
เชงเยทุต
“เชงเยทุต” มีความหมายตรงตัวแปลว่า เจ้าผู้ยอดกล้า
จอเดงนรธา
“จอเดงนรธา” (ไทยเรียก กะยอดินนรธา) เป็นพระนามที่พระเจ้าตะเบงชเวตี้พระราชทาน
“บาเยงนอง-บุเรงนอง”
“บาเยงนอง” หรือ “บุเรงนอง” เป็นพระนามที่พระเจ้าตะเบงชเวตี้พระราชทาน หลังจากที่จอเดงนรธาได้อภิเษกสมรสกับพระพี่นางของพระเจ้าตะเบงชเวตี้ และมีความดีความชอบในการทำสงครามศึกนองโย
โดยคำว่า “บาเยง” เป็นตำแหน่งหมายถึง เจ้าเมือง พระเจ้าตะเบงชะเวตี้พระราชทานให้บุเรงนองขึ้นรั้งเมืองลายหลังศึกนองโย ส่วนคำว่า “นอง” น่าจะเป็นคำที่พระเจ้าตะเบงชะเวตี้ใช้เรียกมาก่อนในฐานะพระสหายที่มีอายุมากกว่า คำนี้จึงมีความหมายสื่อถึง พี่ นั่นเอง รวมความแล้ว บุเรงนอง จึงหมายถึง พระเชษฐาผู้รั้งตำแหน่งบาเยงหรือเจ้าเมือง
ทั้งนี้ คำว่า บุเรงนอง นักประวัติศาสตร์ไทยได้ถอดความหมายเป็นคำในภาษาไทยว่า พระเชษฐภาดา พระขัตติยะ เชษฐภาดา พระเชษฐาธิราช เป็นต้น
บุเรงนองดอ
นอกจากนี้ เอกสารอีกชิ้นหนึ่งระบุพระนามที่ได้รับพระราชทานว่า “บุเรงนองดอ” ไว้อีกด้วย
บาจีนองจอเดงนรธา
การได้รับพระราชทานนามครั้งนี้ยังเป็นต้นเค้าทำให้เกิดนามเรียกขานบุเรงนองต่อมาว่า “บาจีนองจอเดงนรธา” (ไทยเรียก บุเรงนองกะยอดินนรธา)
สิริตรี ภวนา ดิทา บวร บัณฑิต สุธรรมราช
“สิริตรี ภวนา ดิทา บวร บัณฑิต สุธรรมราช” เป็นพระนามหลังจากบุเรงนองเสด็จขึ้นเสวยราชสมบัติ มักจะเรียกกันอย่างย่อว่า “สิริสุธรรมราชา”
หานตาวดีเซงพยูมยาเชง
แต่พระนามที่นู้จักกันแพร่หลายหลังขึ้นเสวยราชสมบัติ กลับเป็นพระนาม “หานตาวดีเซงพยูมยาเชง” มีความหมายคือ “พระเจ้าหงสาวดีช้างเผือก” ซึ่งพระนามนี้ได้มาจากหลังการพิชิตกรุงศรีอยุธยาจนได้ช้างเผือกมาประดับพระบารมีนั่นเอง
เซงพยูเชงนีมยาตะเกงภวเชงเมงตะยาจีพะยา
นอกจากนี้ในพงศาวดารยังออกพระนามอีกว่า “เซงพยูเชงนีมยาตะเกงภวเชงเมงตะยาจีพะยา” มีความหมายว่า “พระมหาธรรมราชาพระเจ้าช้างเผือกแลช้างเนียม”
สำหรับคนไทยแล้ว พระนาม บุเรงนอง และ จะเด็ด น่าจะเป็นชื่อที่คุ้นเคยกันมากที่สุด
อ่านเพิ่มเติม :
- บุเรงนอง ที่ได้ฉายาว่า “ผู้ชนะสิบทิศ” ชนะใคร? ที่ไหน? มาบ้าง
- ความเสื่อมของอาณาจักรบุเรงนอง ในบันทึกนักวิชาการพม่า
- เมื่อ “หงสา” ไร้บุเรงนอง บ้านเมืองวิกฤตถึงขั้น “คนกินกันเอง-ฝรั่งตั้งตนเป็นเจ้า”
อ้างอิง :
สุเนตร ชุตินธรานนท์. (2548). บุเรงนอง (กะยอดินนรชา กษัตริย์พม่าในโลกทัศน์ไทย, พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : มติชน
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 16 มีนาคม 2569
