ประวัติศาสตร์

“วัดเทพธิดารามวรวิหาร” รัชกาลที่ 3 ทรงสร้างให้ผู้ใด?

วัดเทพธิดารามวรวิหาร วัดที่ ร.3 โปรดให้สร้างเพื่อ ”ลูกสาว“
วัดเทพธิดารามวรวิหาร ถ่ายโดย ธัชชัช ยอดพิชัย
ผู้เขียนปดิวลดา บวรศักดิ์
เผยแพร่

วัดเทพธิดารามวรวิหาร วัดที่ ร.3 โปรดให้สร้าง เพื่อ “ลูกสาว” อันเป็นที่รักยิ่ง

วัดเทพธิดารามวรวิหาร โดย ธัชชัย ยอดพิชัย

“วัดเทพธิดารามวรวิหาร” เป็นวัดที่ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานครและเป็นวัดที่พระมหากษัตริย์ไทยทรงสร้าง นั่นคือ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 

ด้วยชื่อวัดที่มีคำว่า “เทพธิดา” จึงอาจคาดเดาได้ว่าวัดแห่งนี้ รัชกาลที่ 3 น่าจะทรงสร้างให้กับสตรี ว่าแต่สตรีผู้นั้นคือใคร?

วัดเทพธิดารามวรวิหาร เป็นวัดที่รัชกาลที่ 3 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2379 เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระราชทานแก่พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าหญิงวิลาส หรือต่อมาคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ พระราชธิดาในรัชกาลที่ 3 ซึ่งทรงพระสิริโฉมงดงาม และทรงได้รับพระเมตตาจากพระราชบิดามาอย่างต่อเนื่อง ด้วยรับราชการใกล้ชิดพระองค์ตลอดมา

ภาพโดย Chainwit ใน Wikimedia Commons สิทธิการใช้งาน CC BY 4.0

เรียกได้ว่าเป็นพระราชธิดาที่รัชกาลที่ 3 ทรงรักยิ่ง

การสร้างวัดแห่งนี้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ทรงออกพระทรัพย์ส่วนพระองค์ร่วมด้วย มีพระเจ้าลูกเธอ กรมหมื่นภูมินทรภักดี (พระองค์เจ้าชายลดาวัลย์) พระราชโอรสในรัชกาลที่ 3 เป็นแม่กองอำนวยการสร้าง

เมื่อวัดสร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2382 รัชกาลที่ 3 ก็เสด็จพระราชดำเนินไปทรงผูกพันทธสีมาด้วยพระองค์เอง ก่อนจะพระราชทานนามว่า “วัดเทพธิดาราม”

เมื่อสิ้นรัชสมัยรัชกาลที่ 3 ในรัชกาลต่อ ๆ มาก็ยังมีการทำนุบำรงพุทธสถานแห่งนี้เรื่อยมาก เช่น สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ ก็ยังทรงดูแล และใส่พระทัย โดยทรงให้ซ่อมแซมพระอุโบสถพระวิหาร ศาลาคร่อมกำแพงระหว่างพระอุโบสถ และพระวิหาร 2 หลัง ฯลฯ

อนุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ราชดำเนิน กรุงเทพฯ
อนุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ราชดำเนิน กรุงเทพฯ (ภาพโดย Paolobon140, via Wikimedia Commons)

รวมถึงใน พ.ศ. 2444 ก็ทรงบูรณะพระพุทธรูปที่อัญเชิญมาจาก จ. พิษณุโลก นำขึ้นประดิษฐานในซุ้มพระปรางค์ทั้ง 4 องค์อีกด้วย

สมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ที่นี่ก็ได้รับการบูรณะมากมาย เช่น สถานที่จงกรม บูรณะประตูกำแพง และกำแพงหน้าวัด ตลอดจนสร้างฐานม้าหมู่ และตู้พระไตรปิฎก ฯลฯ และสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ก็ได้สร้างถนนปูกระเบื้องซิเมนต์หลังโรงเรียนธรรมวินัย บูรณะกุฏิ หอฉัน และซุ้มประตู

ตลอดจนสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ที่นี่ก็ยังเป็นวัดที่มีความสำคัญสำหรับจักรีวงศ์

หุ่นขี้ผึ้ง สุนทรภู่
หุ่นขี้ผึ้งสุนทรภู่ ที่พิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งไทย จังหวัดนครปฐม

อย่างไรก็ตาม วัดแห่งนี้ยังเชื่อมโยงกับบุคคลสำคัญของไทยอีกคนหนึ่ง นั่นคือ “สุนทรภู่” ผู้ซึ่งได้รับพระอุปถัมภ์จากพระเจ้าลูกเธอ กรมหมื่นอัปสรเทพตลอดมา มีข้อมูลกล่าวว่าท่านได้อุปสมบท และจำพรรษาที่อารามแห่งนี้ เมื่อ พ.ศ. 2382-2385 รวมถึงประพันธ์งานที่เกี่ยวข้องกับวัดเทพธิดาราม มีชิ้นที่เกี่ยวโยงที่สุด คือ “รำพันพิลาป” นั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง : 

ศิลปวัฒนธรรมไทย เล่มที่ 4 วัดสำคัญกรุงรัตนโกสินทร์. [ม.ป.ท.]:กรมศิลปากร, 2525. สืบค้นเมื่อวันที่ 1982. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:188029.

https://cbtthailand.dasta.or.th/webapp/relattraction/content/2647/

https://www.silpa-mag.com/history/article_133073

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 21 มกราคม 2569