เมื่อรัชกาลที่ 3 ทรงพระประชวรเพราะเจดีย์เอียง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงเป็นห่วงและเอาพระทัยใส่เรื่องบ้านเมืองและวัดวาอารามมาก

เมื่อกองทัพไทยจะต้องลงไปทำศึกทางสงขลาและไทรบุรี พ.ศ.2381 นั้น หลวงอุดมสมบัติ(จัน) ข้าราชการกรมพระคลังสินค้า ได้จดบันทึกพระราชดํารัสของ ร.3 เพื่อเขียนจดหมายรายงานให้เจ้านายของตนคือพระยาศรีพิพัฒน์(ทัด บุนนาค-ที่สร้างวัดบรมมหาพิชยญาติ) ทราบยืดยาว

ภายหลังมีการรวบรวมจดหมายนี้พิมพ์เป็นหนังสือชื่อว่า “จดหมายหลวงอุดมสมบัติ”

ร.3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (ครองราชย์ พ.ศ.2367-2394)

หลวงอุดมฯ บันทึกว่า ครั้งหนึ่งระหว่างเตรียมทัพ พระยาศรีพิพัฒน์กราบบังคมทูลว่าจะยกเข้าประชิดคิดเคี่ยวทำการให้สำเร็จให้จงได้

ร. 3 ทรงพระสรวล ตรัสว่า สาธุๆ จำเริญไปเถิด คิดอย่างนี้ได้ดีแล้ว

แม้จะทรงค่อยสว่างพระทัยลง แต่ใจก็ยังคิดห่วงราชการอยู่ ไม่อาจหลับพระเนตรได้ จะเสวยก็เสวยไม่ลง

ในการบริหารแผ่นดิน เวลาขัดพระทัยทรงชอบกล่าวคำว่าทำงานกัน “ไม่เป็นแก้วเป็นการ” หลายหน ทรงชอบซักไซ้ไล่เลียงการทำงานของขุนนาง

บางครั้งทรงเล่าเรื่องการศึกยุคเก่าให้ขุนนางฟังเป็นอุทาหรณ์ (เช่นเรื่องเจ้าจอมกลัวเสียงปืนใหญ่จนเสียกรุง เป็นต้น)

ครั้งหนึ่ง พระองค์เจ้าชุมสาย พระราชโอรสองค์หนึ่ง กราบทูลว่ายอดพระเจดีย์ใหญ่วัดโพธิ์ที่ ร.3 ทรงสร้างถวาย ร.1 ร.2 และสร้างเป็นเจดีย์ประจำพระองค์เองเอียงไปทั้ง 3 องค์ องค์ละศอกเศษเพราะหนักบัวกลุ่ม

ร. 3 ได้ฟังก็ทรงฟังก็นั่งนิ่ง ถึงเวลาค่ำซึ่งปกติจะเสด็จออก ก็หาเสด็จออกไม่ ปรากฏว่าไม่ได้เสด็จออกไปถึง 7 วัน ทราบกันว่าระหว่างนั้นหาทรงตรัสกับท่านผู้ใดไม่ ทรงบรรทมหลับพระเนตรนิ่งอยู่ อ่านแต่พงศาวดารบ้าง สุภาษิตบ้าง

เสวยพระกระยาหารก็น้อย จนกระทั่งกรมหลวงรักษ์รณเรศและขุนนางใหญ่ขอรับทำยอดพระเจดีย์สามองค์ใหญ่ให้ตรงให้ได้

ทรงบ่นว่าถ้าเป็นของกำลังทำอยู่ก็ไม่น้อยพระทัยเลย นี่มาเอนเอาเมื่อทำเสร็จแล้ว น่าอายนักหนา ทรงเสียพระทัยจนพระวาโยกำเริบมีอาการวิงเวียนไป

พระมหาเจดีย์ 4 องค์ วัดโพธิ์

เข้าใจว่าที่สุดเมื่อการแก้ไขยอดพระเจดีย์สิ้นสุด ก็คงจะสบายพระทัย (พงศาวดารไม่ได้แจ้ง เราต้องคิดเอาเอง)

พระมหาเจดีย์ที่วัดโพธิ์ มี 4 องค์ องค์ที่ 4 เป็นของ ร.4 ทรงสร้าง

วัดและสิ่งสวยงามต่างๆ ที่เราเอามากินบุญเก่า ใช้ขายการท่องเที่ยวหาเงินหาทองนั้น เป็นผลจากความสามารถของคนรุ่นเก่า

เรารุ่นนี้ไม่ควรแก้ไขดัดแปลงหรือทำอะไรให้รกรุงรัง เหมือนเช่นที่กำลังเป็นมากขึ้นทุกที บาปมาก

 


เผยแพร่ครั้งแรกในระบบออนไลน์ เมื่อ 31 ธันวาคม พ.ศ.2561

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป