“ท่อประปาดินเผา” เมืองลพบุรี สมัยสมเด็จพระนารายณ์

ท่อประปาดินเผา สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ถือเป็นต้นกำเนิดการประปาแห่งแรกในสยาม การวางท่อประปาในยุคนั้นจะใช้ท่อดินเผาซึ่งมีลักษณะเป็นท่อวงกลมทรงกระบอก ปลายด้านหนึ่งมีส่วนคอนเล็กลงกว่าปลายอีกด้านหนึ่งเพื่อให้สวมกันเป็นท่อยาวได้ ท่อดินเผานี้มีความหนาประมาณ ๔ เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลางท่อกว้างประมาณ ๒๖ เซนติเมตร มีความยาวแต่ละท่อประมาณ ๔๘ เซนติเมตร เมื่อเรียงสวมต่อกันแล้วจะเชื่อมหุ้มรอยต่อระหว่างท่อ ป้องกันการรั่วของน้ำด้วยปูนผสมหิน จากการศึกษาสำรวจและรายงาน พบว่ามีการนำน้ำสะอาดจาก ๒ แหล่งมาใช้ในพระราชวัง คือน้ำจากทะเลชุบศร และน้ำจากห้วยซับเหล็ก

น้ำจากทะเลชุบศร เพื่อนำเข้ามาใช้ในพระราชวังโดยการต่อท่อผ่านประตูน้ำปากจั่นไหลลงมายังสระแก้ว (เก่า) ที่อยู่ในบริเวณสวนสัตว์สระแก้ว และมีการต่อท่อจากสระแก้วแห่งที่ ๑ มายังสระแก้วแห่งที่ ๒ คือวงเวียนสระแก้ว (วงเวียนศรีสุริโยทัย)ในปัจจุบัน จากนั้นจึงมีการวางท่อน้ำตรงเข้าสู่ตัวเมืองลพบุรี

“ท่อประปาดินเผา” เมืองลพบุรี ภาพถ่ายเมื่อ ๑๕ มกราคม ๒๕๔๖ (ภาพจาก หนังสือการเมืองในประวัติศาสตร์ “ขนมหวาน” ของ ท้าวทองกีบม้า “มาดามฟอลคอน” “ขนมไทย” หรือ “ขนมเทศ”)

ส่วนการนำน้ำจากห้วยซับเหล็ก ซึ่งเป็นน้ำที่บริสุทธิ์ใสสะอาดเกิดจากแรงธรรมชาติไหลลงมาจากซอกเขา ที่อยู่ในระดับสูงน้ำไหลแรงดี เข้ามาใช้ในเมืองนั้นเนื่องจากระยะทางค่อนข้างไกลมาก จึงมีการดำเนินการเป็นสองช่วง ช่วงแรกทำเป็นลำรางชักบังคับน้ำจากลำห้วยซับเหล็กยาวทอดจนมาถึงบริเวณท่าศาลา และมีการดำเนินงานประปาช่วงที่สองตั้งแต่ท่าศาลาจนถึงตัวเมืองลพบุรีโดยวิธีการฝังท่อดินเผาลงดิน ระหว่างเส้นทางแนวท่อน้ำเข้าสู่เมืืองลพบุรี มีการสร้างท่อ (ปล่อง) ระบายความดันของน้ำไว้เป็นระยะๆ เพื่อใช้เป็นจุดผ่อนคลายแรงดันของน้ำในฤดูที่มีน้ำมาก กระแสน้ำไหลแรง ป้องกันมิให้แรงน้ำสูงมากเกินไป จนเกินกำลังรับน้ำของท่อน้ำดินเผา


ที่มาข้อมูล : วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์เอกลักษณ์และภูมิปัญญาจังหวัดลพบุรี. กรมศิลปากรจัดพิมพ์ ๒๕๔๒

รู้ทันเรื่องราวก่อนใคร เกาะติดตามกระแสในประวัติศาสตร์ กดติดตาม ศิลปวัฒนธรรม  อย่าลืมกด”See First” (เห็นโพสต์ก่อน) เห็นทุกโพส เห็นทุกเรื่องราว ไม่พลาดข่าวในเพจ

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป