| ผู้เขียน | กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม |
|---|---|
| เผยแพร่ |
สาธารณรัฐประชาชนจีน หรือจีนแผ่นดินใหญ่ มีแซ่ใหญ่หลัก ๆ อยู่ 19 แซ่ ที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุด และหากนับคนที่ใช้แซ่เหล่านี้รวมกันจะเป็นจำนวนประชากรมากเกินครึ่งหนึ่งของจีนทั้งประเทศ
แซ่ทั้ง 19 นี้ จิน เส้าหลิน เสนอไว้ในบทความ “ข้อมูลใหม่ สิบเก้าแซ่ใหญ่” ของนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับพฤษภาคม พ.ศ. 2536 ระบุว่า แซ่ที่มีจำนวนสมาชิกมากกว่า 1% ของประชากรจีนมีอยู่ 19 แซ่ ทุกแซ่สามารถสืบไปถึงต้นตระกูลว่ามีพื้นเพอยู่ตำแหน่งแห่งหนไหนบนแผ่นดินจีน ทั้งมีตำนานเล่าถึงต้นกำเนิดแซ่ของพวกเขาด้วย
แซ่ 3 อันดับแรกยังระบุสัดส่วนเปอร์เซ็นต์ของสมาชิกต่อจำนวนประชากรจีนทั้งหมด แม้จะเป็นข้อมูลเมื่อ พ.ศ. 2536 ซึ่งผ่านมากว่า 3 ทศวรรษแล้ว แต่สัดส่วนไม่หนีหรือลดจากตัวเลขเดิมมากนัก จึงขอหยิบมานำเสนอประกอบกันไว้ด้วย
19 แซ่ใหญ่แห่งแผ่นดินจีน มีดังนี้
1. แซ่หลี่ (李) – หลี, หลี้ เป็นแซ่ใหญ่ที่สุด มีจำนวนถึง 7.9% ของประชากรจีน ต้นตออยู่ที่อำเภอหลินเยา มณฑลกานซู่
แซ่หลี่แปลงมาจากแซ่โบราณในเสียงเดียวกัน แต่ความหมายและตัวเขียนต่างกัน ต้นตระกูลคือ “เกาเถา” ขุนนางตำแหน่งหลี่ (理) ของพระเจ้าเหยา ตำแหน่งดังกล่าวมีหน้าที่ออกกฎหมายและตัดสินคดีความ ลูกหลานจึงเอาชื่อตำแหน่งมาเป็นแซ่
ต่อมา “หลี่เวย” ทายาทของตระกูลถูกพระเจ้าติวอ๋องประหารชีวิต “หลี่ลี่” ลูกชายต้องหลบหนีราชภัย ระหว่างทางได้กินลูกสาลี่ในป่าเป็นอาหารประทังชีวิต ต่อมาจึงเปลี่ยนตัว 理 มาเป็น 李 ที่แปลว่าลูกสาลี่
2. แซ่หวาง (王) – เฮ้ง มีจำนวน 7.4% ของประชากรจีน ต้นตอคือเมืองไท่หยวน มณฑลซานซี
แซ่หวางแตกออกจากแซ่ “จี” (姬) ของราชวงศ์โจว “จีจิ้น” มกุฎราชกุมารของโจวหลิงหวางถูกลงโทษด้วยการปลดจากฐานันดรศักดิ์เป็นสามัญชน แต่ชาวบ้านยังเรียกลูกหลานของเขาว่า “หวางเจีย” หรือเชื้อพระวงศ์ จึงหันมาใช้คำว่า หวาง เป็นแซ่
3. แซ่จาง (张) – เตีย มีจำนวน 7.1% ของประชากรจีน ต้นตออยู่ที่อำเภอชิงเหอ มณฑลเหอเป่ย
ตามตำนาน โอรสของพระเจ้าหวงตี้นามว่า “เส้าเห้า” มีบุตรคนที่ 5 ชื่อว่า “ฮุย” เขาเป็นคนคิดประดิษฐ์ธนู จึงได้รับพระราชทานแซ่ว่า “จาง” (张) ซึ่งรูปคำสื่อถึงการกางธนู หรือนักธนู
4. แซ่หลิว (刘) – เล่า, เล้า ต้นตออยู่ที่อำเภอถงซาน มณฑลเจียงซู ต้นตระกูลหลิวชื่อ “เฝย” เป็นเชื้อสายพระเจ้าเหยา เฝยได้ครอบครองเมือง “หลิว” ลูกหลานรุ่นต่อ ๆ มาจึงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่
5. แซ่เฉิน (陈) – ตั้ง, ตัน ต้นตอคือเมืองสวี่ชาง มณฑลเหอหนาน “หูกงหม่าน” ผู้สืบเชื้อสายจากพระเจ้าซุ่น ได้ครอบครองเมืองชื่อ “เฉิน” จนล่วงมาถึงราชวงศ์โจว ลูกหลานของเขาจึงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่
6. แซ่หยาง (杨) – เอี้ย ต้นตอคือเมืองลั่วหยาง อำเภอชง และอำเภอเน่ยเซียง มณฑลเหอหนาน ต้นตระกูลคือ “ส้างฟู่” โอรสของโจวเซวียนหวาง ได้รับตำแหน่ง “หยางโหว” ลูกหลานจึงใช้ชื่อตำแหน่งเป็นแซ่
7. แซ่เจ้า (趙) – เตียว ต้นตออยู่ที่อำเภอชิ่งเว่ย มณฑลกานซู ต้นตระกูลชื่อ “เจ้าฟู่” เป็นสารถีของพระเจ้าโจวมู่หวาง คอยขับรถม้าและดูแลม้าหลวงเป็นอย่างดี พระเจ้าโจวมู่หวางจึงให้ไปปกครองเมือง “เจ้า” ลูกหลานก็ใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่
8. แซ่หวง (黄) – อึ๊ง ต้นตออยู่ที่อำเภอหยุนเมิ่ง มณฑลหูเป่ย ต้นตระกูลชื่อ “ลู่จง” เป็นเชื้อสายพระเจ้าตวนซวี ได้ครอบครองเมือง “หวง” ลูกหลานจึงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่
9. แซ่โจว (周) – จิว ต้นตออยู่ที่อำเภอหนี่หนาน มณฑลเหอหนาน ต้นตระกูลชื่อ “โจวซาง” ขุนพลเอกของพระเจ้าหวงตี้ อีกตำนานเล่าว่าเป็นโอรสของพระเจ้าโจวผิวหวาง ชื่อ “จีเลี่ย” ได้ครอบครองดินแดน “หนี่โจว” ผู้คนมักเรียกเชื้อสายของจีเลี่ยว่า “โจวเจีย” (เชื้อพระวงศ์ราชวงศ์โจว) ต่อมาจึงใช้ โจว เป็นแซ่
10. แซ่อู๋ (吴) – โง้ว ต้นตออยู่ที่อำเภอเต๋อเทียน และอำเภอเซี่ยจิ้น ในมณฑลเจียงซู ตามตำนานคือ “ฉินป๋อ” โอรสพระเจ้าโจวไท่หวาง ได้ครองดินแดนอู๋ หลังจากที่โกวเจี้ยน กษัตริย์แคว้นเยวี่ยตีแคว้นอู๋แตก ลูกหลานเชื้อสายของฉินป๋อยังคงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่สืบต่อมา
11. แซ่สวี (徐) – ซื้อ ต้นตอคืออำเภอพี มณฑลเจียงซู ต้นตระกูลชื่อ “นั่วมู่” เป็นลูกของ “อวี่” ผู้มีคุณูปการในการขุดคลองแก้ปัญหาอุทกภัย นั่วมู่ได้ครอบครองดินแดน “สวี” (บ้าง สวี่) ลูกหลานจึงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่
12. แซ่ซุน (孙) – ซึง ต้นตอคืออำเภอกวงซาน มณฑลเหอหนาน “คังซู” โอรสองค์ที่ 8 ของโจวเหวินหวางได้ครองแคว้นเหวย สืบทอดอำนาจต่อมาจนถึงสมัยของเหวยอู่กง “หุ้ยซุน” บุตรของเหวยอู่กงได้เป็นมหาอำมาตย์ ลูกหลานจึงเลือกใช้คำว่า ซุน เป็นแซ่
13. แซ่หู (胡) ต้นตออยู่ที่อำเภอกู้เหยียน มณฑลกานซู เชื้อสายของ “หูกงหม่าน” ในยุคของพระเจ้าซุ่นเริ่มใช้คำว่า หู เป็นแซ่
14. แซ่จู (朱) ต้นตออยู่อำเภอเซียว มณฑลเจียงซู ในสมัยพระเจ้าโจวอู่หวาง ทรงแต่งตั้ง “เฉาเจี๋ย” ให้ครองเมืองจู (邾) หลังเมืองถูกแคว้นฉู่ยึดครอง เชื้อสายของเฉาเจี๋ยจึงแก้อักษรคำว่า 邾 ให้เป็น 朱 แล้วใช้เป็นแซ่มาตั้งแต่นั้น
15. แซ่เกา (高) – กอ ต้นตอคือแถบอำเภอซัง มณฑลเหอเป่ย จากเชื้อสายของพระเจ้าเหยียนตี้ผู้ได้ครองแคว้นฉีในนาม “ฉีไท่กง” สืบทอดแหน่งต่อมาอีก 6 รุ่นถึงสมัยฉีเหวินกง แล้วมีลูกคนหนึ่งชื่อ “กงจื่อเกา” เชื้อสายของกงจื่อเกานี้เองเริ่มที่ใช้ เกา เป็นแซ่
16. แซ่หลิน (林) – ลิ้ม ต้นตอคืออำเภอเฟินหยาง มณฑลซานซี มาจาก “ปี่กัน” เชื้อพระวงศ์ราชวงศ์ซาง และเป็นขุนนางใหญ่สมัยพระเจ้าติวอ๋อง ปี่กันเตือนสติพระเจ้าติวอ๋องให้อยู่ในทำนองคลองธรรม แต่พระเจ้าจิวอ๋องไม่ฟัง ทั้งพิโรธสั่งประหารชีวิตเขาอย่างทารุณ บุตรชายของปี่กันนามว่า “เจียน” ต้องหลบหนีเข้าป่า แล้วใช้ หลิน (แปลว่า ป่า) มาเป็นแซ่
17. แซ่เหอ (何) ต้นตออยู่ที่อำเภอหลูเจียง มณฑลอันฮุย เดิมทีแซ่นี้สืบเชื้อสายมาจากเจ้าแคว้นหาน ภายหลังแคว้นหานถูกแคว้นฉินยึดครองไปแล้ว เชื้อสายเจ้าแคว้นส่วนหนึ่งต้องอพยพหนีลงใต้ไปอยู่แถบลุ่มน้ำหวยเเหอและฉางเจียง
เนื่องจากสำเนียงท้องถิ่นออกเสียง หาน (韩) กับเหอ (何) ใกล้เคียงกัน เพื่อหลบเลี่ยงการตามล่าของฝ่ายแคว้นฉิน เชื้อสายเจ้าแคว้นหานจึงเปลี่ยนมาใช้คำว่า “เหอ” เป็นแซ่แทน
18. แซ่กัว (郭) – ก๊วย ต้นตออยู่ที่อำเภอไท่หยวน มณฑลซานซี พระเจ้าโจวอู่หวาง แต่งตั้งให้อาไปครองเมืองซีกั่ว และให้ยศว่า “กัวกง” เชื้อสายของเขาจึงใช้ “กัว” เป็นแซ่สืบมา
19. แซ่หม่า (马) – เบ๊ ต้นตออยู่อำเภอซิ่งผิง มณฑลส่านซี ในยุคจ้านกว๋อ “จ้าวเซอ” บุตรชายของเจ้าแคว้นจ้าวได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง “หม่าฝูจวิ้น” เชื้อสายของเขาจึงใช้คำว่า “หม่า” เป็นแซ่
ทั้ง 19 แซ่เรียงลำดับตามจำนวนสมาชิกจากมากไปน้อย อาจมีการเปลี่ยนแปลงลำดับได้ตามเวลาที่เปลี่ยนแปลง แต่จุดสำคัญคือแหล่งกำเนิดซึ่งเรียกว่าเป็น “บ้านเกิด” ของแต่ละแซ่ เผื่อคนเชื้อสายจีนใน 19 แซ่จะเดินทางไปไหว้บรรพบุรุษที่เมืองจีน จะได้ไปถูกที่…
อ่านเพิ่มเติม :
- “แซ่” นามสกุลของคนจีนมีที่มาจากไหน “แซ่” บอกอะไร
- เปิดที่มาการตั้ง “แซ่” ของคนจีน ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน แต่ละแซ่มาอย่างไร?
- ตำนานแซ่คนจีน แนวเหยียนตี้-หวงตี้คือพี่น้องกัน แตกสาขาแล้วเป็นแซ่ของลิโป้-ทักษิณ
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 21 กรกฎาคม 2568
