กำเนิดเพลง “มนต์รักลูกทุ่ง” โดยไพบูลย์ บุตรขัน สู่หนัง-ละครดัง “ตั้ว ศรัณยู” รับบท “คล้าว”

(ขวา) ไพบูลย์ บุตรขัน (ภาพจาก ราชานักแต่งเพลงลูกทุ่งไทย ไพบูลย์ บุตรขัน) / (ซ้าย) ศรัณยู วงศ์กระจ่าง (ภาพจาก ศูนย์ข้อมูลมติชน) ฉากหลังเป็นภาพพื้นที่เกษตร ใช้ประกอบเนื้อหาเท่านั้น

ในบรรดาภาพยนตร์ไทยที่ได้รับความนิยมตลอดกาล ผลงาน “มนต์รักลูกทุ่ง” ย่อมต้องมีชื่อติดอันดับด้วยแน่นอน องค์ประกอบแทบทุกอย่างในเรื่องประสบความสำเร็จ เช่นเดียวกับเพลงประกอบ ซึ่งสร้างชื่อให้กับนักร้องที่ขับร้องด้วย หนึ่งในเพลงที่ขึ้นชื่อก็คือเพลงไตเติ้ล “มนต์รักลูกทุ่ง” ซึ่งประพันธ์คำร้องโดยครูไพบูลย์ บุตรขัน

เพลงมนต์รักลูกทุ่ง ทำให้ไพรวัลย์ ลูกเพชร ลูกศิษย์ของครูผู้เป็นนักร้องที่ได้รับเลือกให้ร้องบทเพลงนี้โด่งดังเป็นพลุแตกในยุคต้นทศวรรษ 2500 ขณะที่ภาพยนตร์ที่ฉายเมื่อ พ.ศ. 2513 ก็ประสบความสำเร็จ ถูกนำมาฉายซ้ำ และผลิตใหม่หลายเวอร์ชั่น สำหรับฉบับละครโทรทัศน์เมื่อปี 2538 ผู้รับบท “คล้าว” ก็คือ “ตั้ว ศรัณยู วงษ์กระจ่าง” นั่นเอง

องค์ประกอบสำคัญในภาพยนตร์นี้คือบทเพลง และเพลงไตเติ้ลนำนั้นก็เป็นฝีมือของนักแต่งเพลงแห่งยุคที่โด่งดังในเวลานั้นนั่นก็คือ ไพบูลย์ บุตรขัน นักแต่งเพลงมือเยี่ยมในประวัติศาสตร์วงการเพลงไทย แดน บุรีรัมย์ ผู้คร่ำหวอดวงการดนตรีลูกทุ่งเล่าไว้ว่า ในยุคที่เพลงของครูไพบูลย์ ได้รับความนิยม ผู้สร้างภาพยนตร์มักให้ครูไพบูลย์ เป็นผู้เขียนเพลงประกอบแทบทั้งสิ้น เมื่อครูรังสี ทัศนพยัคฆ์ จะสร้างภาพยนตร์ “มนต์รักลูกทุ่ง” ก็ขอให้ครูไพบูลย์ เขียนเพลงไตเติ้ล

แดน บุรีรัมย์ เล่าไว้ว่า ในช่วงที่ได้รับมอบหมายงาน ครูไพบูลย์ เดินทางไปบ้านเกิดที่อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี เพื่อสร้างอารมณ์ และหาบรรยากาศที่เหมาะสม ครั้นไปถึงบ้านเกิดแล้วก็ไปนั่งที่ทุ่งนาหลังบ้าน เวลานั้นเป็นช่วงเย็นที่พระอาทิตย์กำลังตกดิน เป็นภาพที่สวยงาม ประกอบกับฝนตกลงมาพอดี ครูจึงเริ่มเขียนคำร้องว่า

“หอมเอย หอมดอกกระถิน รวยระรินเคล้ากลิ่นกองฟาง เห็ดตับเต่าขึ้นอยู่ริมเถาย่านาง มองเห็นบัวสล้างลอยปริ่มริมบึง

อยากจะเด็ดมาดมหอมหน่อย ลองเอื้อมมือค่อยๆ ก็เอื้อมไม่ถึง อยากจะแปลงร่างเป็นแมลงภู่ผึ้ง แปลงได้จะบินมาคลึงเคล้าเจ้าบัวตูมบัวบาน

หอมดินเคล้ากลิ่นไอฝน ครวญระคนหอมแก้มนงคราญ ขลุ่ยเป่าแผ่วพริ้วผ่านทิวแถวต้นตาล มนต์รักเพลงชาวบ้านลูกทุ่งแผ่วมา

ได้คันเบ็ดสักคันพร้อมเหยื่อ…”

เมื่อแต่งถึงท่อนนี้ก็เขียนต่อไม่ได้ เวลาผ่านไปหลายเดือนก็ยังเขียนแล้วลบ เขียนแล้วขีดฆ่า เขียนไม่เสร็จเสียที กระทั่งเจ้าของหนังมาทวงถามเร่งผลงานว่า ถ่ายหนังจะเสร็จแล้ว เพลงยังไม่เสร็จเสียที ครูจึงลงมือเขียนต่อจนจบ ท่อนต่อมาคือ

“มีน้องนางแก้มเรื่อนั่งเคียงตกปลา ทุ่งรวงทองของเรานั้นมีคุณค่า มนต์รักลูกทุ่งบ้านนาหวานแว่วแผ่วดังกังวาน

โอ้เจ้าช่อนกยูง แว่วเสียงเพลงมนต์รักลูกทุ่ง ซ้ำหอมน้ำปรุงที่แก้มนงคราญ…”

ผลงานเพลงชิ้นนี้ แดน บุรีรัมย์ อธิบายว่า เป็นเพลงที่ครูไพบูลย์ ใช้เวลาเขียนนานที่สุด แต่ก็กลายเป็นเพลงที่ทั้งสร้างชื่อให้ไพรวัลย์ ลูกเพชร โด่งดังมากในยุคนั้น อีกทั้งยังถือเป็นผลงานประวัติศาสตร์ในเส้นทางการแต่งเพลงของครูไพบูลย์ มีความไพเราะทั้งคำร้องและทำนอง โดยได้พีระ ตรีบุปผา เป็นผู้เรียบเรียงเสียงประสาน ภายหลังก็มีงานภาพยนตร์ตามมาอีกหลายเรื่องด้วย

เพลงนี้ยังได้รับรางวัลเนื้อร้องและทำนองชนะเลิศจากงานแผ่นเสียงทองคำพระราชทานฯ พ.ศ. 2514 ได้รับรางวัลพระราชทานแต่งเพลงดีเด่นในงานกึ่งศตวรรษเพลงลูกทุ่งไทย ครั้งที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 2532 และรางวัลพิฆเนศทองคำพระราชทาน ครั้งที่ 1 ถึง 2 รางวัลคือ เพลงไทยลูกทุ่งยอดเยี่ยมด้านทำนอง และด้านคำร้อง เมื่อพ.ศ. 2539

เมื่อมาสร้างเป็นเวอร์ชั่นละคร นักแสดงนำอย่างศรัณยู วงษ์กระจ่าง ยังร่วมขับร้องเพลงประกอบด้วยตัวเอง อาทิ สิบหมื่น และ ทวงสัญญา ผลงานมนต์รักลูกทุ่ง ฉบับละคร เมื่อ 2538 ก็ส่งให้ศรัณยู โด่งดังในช่วงเวลานั้นเช่นกัน

 


อ้างอิง

แดน บุรีรัมย์. “จากดวงใจถึงครู” ใน ราชานักแต่งเพลงลูกทุ่งไทย : ไพบูลย์ บุตรขัน. บริษัท เมโทรแผ่นเสียง-เทป(1981).


เผยแพร่เนื้อหาในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 11 มิถุนายน 2563

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป