| ผู้เขียน | สุทธาสินี จิตรกรรมไทย เจียจันทร์พงษ์ |
|---|---|
| เผยแพร่ |
“แผ่นดินเป็นหูด” ความเชื่อชาวหลังสวน ครั้งกรมดำรงทรงเยือนหัวเมืองปักษ์ใต้ สมัยรัชกาลที่ 5
หนึ่งในพระราชกรณียกิจสำคัญที่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ทรงดำเนินการอย่างจริงจังในรัชสมัยของพระองค์ คือ การปฏิรูปการปกครอง
มีการตั้ง “กระทรวงมหาดไทย” เพื่อให้การบริหารบ้านเมืองคล่องตัวมากขึ้น ทั้งยังเป็นการลดอำนาจของขุนนางและผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่นได้อีกทางหนึ่ง
ผู้ที่รัชกาลที่ 5 ทรงไว้วางพระราชหฤทัยให้มารับตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ หรือ “กรมดำรง” ซึ่งทรงดำรงตำแหน่งนี้ยาวนานกว่า 2 ทศวรรษ คือ ตั้งแต่ พ.ศ. 2435-2358
ไม่เพียงวางรากฐานด้านการปกครอง แต่กรมดำรงยังเสด็จพระดำเนินไปทรงตรวจตราความเรียบร้อยตามเมืองต่างๆ ด้วยพระองค์เอง เพื่อนำสิ่งที่ทรงพบเห็นขึ้นกราบบังคมทูลรายงานรัชกาลที่ 5 ซึ่งจะช่วยให้สามารถบริหารจัดการดูแลเมืองนั้นๆ ได้อย่างเต็มที่มากขึ้น
การเสด็จยังที่ต่างๆ ทำให้กรมดำรงทรงพบเห็นเรื่องราวมากมาย ทั้งในแง่การปกครอง รวมถึงวิถีชีวิต วัฒนธรรม ความเชื่อ ซึ่งแต่ละแห่งล้วนแตกต่างกันไป
อย่าง “เมืองหลังสวน” ปัจจุบันอยู่ในจังหวัดชุมพร ที่กรมดำรงทรงได้ยินเรื่อง “แผ่นดินเป็นหูด”
เรื่องมีอยู่ว่า รัชกาลที่ 5 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กรมดำรงและข้าราชการรายอื่นออกตรวจราชการหัวเมืองปักษ์ใต้
หลังออกจากเมืองชุมพรแล้ว เที่ยงของวันที่ 3 กันยายน ร.ศ. 115 (พ.ศ. 2439) กรมดำรงและคณะก็เดินทางถึงเมืองหลังสวน
กรมดำรงทรงบันทึกไว้ว่า การไปเมืองหลังสวนคราวนี้ ได้ทราบเรื่องเบ็ดเตล็ดอย่างหนึ่ง คือ ราษฎรในพื้นที่มีความเชื่อถือเกรงกลัวอันตรายอยู่อย่าง เรียกว่า “แผ่นดินเป็นหูด”
เรื่องนี้ชาวบ้านเล่าให้กรมดำรงฟังว่า บางทีในที่บ้านหรือที่เรือกสวนไร่นา เกิดแผ่นดินถล่มเป็นวงกลม กว้าง 1-2 ศอก ที่ใดที่ดินถล่มเช่นนี้ ต่อให้เอาดินถมก็ไม่เต็ม
“ความเข้าใจของชาวเมืองหลังสวนว่าที่แผ่นดินถล่มเช่นนี้ เพราะมีตัวสัตว์อย่าง ๑ เรียกว่าตัวลวง ไล่เลียงดูรูปร่าง บางคนว่าคล้ายวานร บางคนว่าคล้ายแมว ตัวลวงนี้ขุดโพรงอยู่ใต้ดิน ขุดทะลุขึ้นมาที่ใด ดินที่นั้นจึงถล่มลงไป เรียกว่าแผ่นดินเปนหูด (เน้นคำโดยผู้เขียนบทความออนไลน์)
ความเชื่อถือของชาวเมืองหลังสวนนั้น ถ้าแผ่นดินเปนหูดในวัดหรือในบ้านผู้ใดเปนลางร้ายเกิดขึ้นแก่เจ้าวัดเจ้าบ้านนั้น ถ้าไม่ทิ้งที่ย้ายเย่าเรือนออกไปอยู่ที่อื่น เจ้าวัดเจ้าบ้านคงต้องเปนอันตรายด้วยไข้เจ็บอย่างใดอย่างหนึ่งโดยเร็ว ถ้าย้ายเย่าเรือนไปเสียที่อื่นแล้ว ถึงจะไปทำเรือกสวนในบริเวณที่ซึ่งเปนหูดก็ทำได้ แต่ถ้าไปเททิ้งของโสโครกลงในที่นั้นก็อาจจะเปนอันตรายได้เหมือนกัน
ได้มีผู้ไต่ถามว่า เมื่อแผ่นดินเปนหูด เพราะมีตัวลวง จะช่วยกันจับตัวลวงทำลายเสียไม่ได้หรือ พวกชาวเมืองหลังสวนว่า จีนทำเหมืองได้เคยตีตัวลวงตายครั้งหนึ่ง อยู่มาไม่ช้าจีนคนนั้นก็เปนอันตราย จึงไม่มีใครกล้าคิดดักหรือทำอันตรายตัวลวง ความเชื่อของชาวเมืองหลังสวนในเรื่องแผ่นดินเปนหูดดังนี้มีมาแต่โบราณจนกาลบัดนี้
ข้าพระพุทธเจ้าได้พบวัดริมแม่น้ำเมืองหลังสวนที่ได้ทิ้งร้างอยู่ เพราะที่วัดนั้นเกิดเปนหูดขึ้นเมื่อสักสี่ห้าปีมานี้ แต่หาได้มีเวลาแลความเชื่อพอแก่ที่จะแวะขึ้นตรวจตราด้วยตนเองไม่”
ประเด็นเรื่องแผ่นดินเป็นหูด จึงยังคงเป็นปริศนามาจนถึงทุกวันนี้ว่า ตกลงแล้วเกิดจากสิ่งลี้ลับเหนือธรรมชาติ หรือเป็นไปตามหลักเหตุผลทางวิทยาศาสตร์กันแน่?
อ่านเพิ่มเติม :
- รัชกาลที่ 5 ทรงสั่งย้ายฟ้าผ่า “กรมดำรง” มาเป็นเจ้ากระทรวงมหาดไทย เหตุการณ์เป็นอย่างไร?
- 6 สิ่งประหลาดและความน่ากลัวของ “แม่น้ำโขง” จากพระนิพนธ์สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ
- กรมดำรงซื้อไม่ได้ด้วยเงิน! พระดำรัสไม่กลับเมืองไทย ทรงยอมใช้ชีวิตมัธยัสถ์ที่ปีนัง
อ้างอิง :
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. การเสด็จตรวจราชการหัวเมือง ของสมเด็จ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. สถาบันดำรงราชานุภาพ, 2555.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 27 พฤศจิกายน 2568
