| ผู้เขียน | ธนกร การิสุข |
|---|---|
| เผยแพร่ |
อ็องรี มูโอต์ นักเดินทางชาวฝรั่งเศสสมัยรัชกาลที่ 4 บันทึกว่าชนชั้นสูงของสยาม-กัมพูชา-ลาวจะดูแลเราอย่างดีถ้าให้ของกำนัล
อ็องรี มูโอต์ (Henri Mouhot) เป็นนักเดินทางชาวฝรั่งเศสที่เดินทางเข้ามาสำรวจดินแดนสยาม กัมพูชา และลาว ช่วงปี ค.ศ. 1858-1861 (พ.ศ. 2401-2404) ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 4
มูโอต์ได้จดบันทึกการเดินทางซึ่งต่อมาถูกตีพิมพ์เป็นหนังสือชื่อ “Voyage dans les royaumes de Siam, de Cambodge, de Laos et autres parties centrales de l’Indo-Chine” และแปลเป็นภาษาไทยในชื่อ “บันทึกการเดินทางของอ็องรี มูโอต์ ในสยาม กัมพูชา ลาว และอินโดจีนตอนกลางส่วนอื่น ๆ”
ในทางการศึกษาประวัติศาสตร์ บันทึกของมูโอต์ถือเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์สำคัญชิ้นหนึ่งสำหรับทำความเข้าใจบริบทสังคมของสยามและอินโดจีน
มีเรื่องน่าสนใจหนึ่งที่มูโอต์เคยบันทึกเอาไว้ นั่นคือ หากนักเดินทางต้องการได้รับความช่วยเหลือและการดูแลเอาใจใส่จากชนชั้นสูงชาวสยาม กัมพูชา และลาว พวกเขาควรเริ่มจากมอบ “ของกำนัล” ให้ก่อน
ดังเช่นเมื่อครั้งที่มูโอต์เดินทางไปวัดพระพุทธฉาย สระบุรี เขาได้บันทึกเรื่องการถวายของให้กับพระสงฆ์เพื่อแลกกับการต้อนรับไว้ว่า
“เจ้าอาวาสและผู้รับใช้ทั้งสองต่างประหลาดใจเป็นกำลังที่ได้เห็นคนต่างถิ่นต่างภาษา หรือที่เรียกกันว่า ‘ฝรั่ง’ มาปรากฏตัวอยู่ในวัด เพียงถวายของกำนัลเล็ก ๆ น้อย ๆ ไม่ช้าพวกท่านก็ต้อนรับข้าพเจ้าด้วยดี”
เมื่อเดินทางไปเข้าเฝ้ากษัตริย์กัมพูชาที่เมืองอุดง เขาก็บันทึกว่า
“ที่กัมพูชาก็เช่นเดียวกับที่สยาม ถ้าประสงค์จะได้รับพระกรุณาจากกษัตริย์และความเอาใจใส่จากพวกขุนนาง ก็ต้องเริ่มด้วยการให้ของกำนัล”
และเมื่อเดินทางไปเข้าเฝ้ากษัตริย์หลวงพระบาง มูโอต์ก็บันทึกว่า
“การเข้าเฝ้าครั้งนี้ ข้าพเจ้าเสียปืนยาวเพื่อถวายแด่องค์กษัตริย์ไป 1 กระบอก และของกำนัลอีกกองพะเรอสำหรับบรรดาเชื้อพระวงศ์ ด้วยว่าการเดินทางในบ้านนี้เมืองนี้ย่อมไม่มีทางลุล่วงด้วยดี หากไม่ได้เตรียมของกำนัลไว้ถวายกษัตริย์ เชื้อพระวงศ์ ขุนนาง และอื่น ๆ ในทำนองเดียวกัน”
ในแง่หนึ่ง สิ่งที่มูโอต์พบเจอระหว่างทางและบันทึกเอาไว้ก็เป็นเครื่องสะท้อนให้เห็นว่า ความสัมพันธ์ในระบบอุปถัมภ์ที่ผู้น้อยต้องแสดงการตอบแทนความช่วยเหลือของผู้ใหญ่นี้ ฝังรากลึกอยู่ในวัฒนธรรมของผู้คนแถบนี้มาอย่างยาวนานจนกลายเป็นเรื่องปกติ
อ่านเพิ่มเติม :
- เหตุใด อ็องรี มูโอต์ จึงกลายเป็นผู้ค้นพบปราสาทนครวัด
- “อองรี มูโอต์” ผู้ปลุกกระแสความนิยม “นครวัด”
- สนมคนโปรดของกษัตริย์กัมพูชา สาวงามในสายตานักสำรวจตะวันตกยุคศตวรรษที่ 19
อ้างอิง :
อ็องรี มูโอต์. บันทึกการเดินทางของอ็องรี มูโอต์ ในสยาม กัมพูชา ลาว และอินโดจีนตอนกลางส่วนอื่น ๆ. แปลโดย กรรณิกา จรรย์แสง. กรุงเทพฯ: มติชน, 2558.
เผยแพร่ครั้งแรกในระบบออนไลน์เมื่อ 5 สิงหาคม 2569
