“มัชฌิมประเทศ” ศูนย์กลางของชมพูทวีป ที่พระพุทธเจ้าประสูติ ใหญ่ขนาดไหน?

มัชฌิมประเทศ ศูนย์กลางชมพูทวีป คนถ่อย 20 จำพวก ที่พระพุทธเจ้าตรัสถึง
รูปพระพุทธเจ้า จาก ธัชชัย ยอดพิชัย

มัชฌิมประเทศ ศูนย์กลางชมพูทวีป ที่พระพุทธเจ้าประสูติ ใหญ่ขนาดไหน?

“ชมพูทวีป” คือ ดินแดนที่ปัจจุบันนี้ประกอบด้วยอินเดีย ปากีสถาน เนปาล บังกลาเทศ และภูฏาน แต่หากย้อนไปในพระพุทธกาล ชมพูทวีปเป็นพื้นที่อันยิ่งใหญ่ แบ่งแผ่นดินหรือการปกครองเป็น 2 ส่วน ได้แก่ “มัชฌิมประเทศ” หรือมัธยมประเทศ เรียกง่าย ๆ ว่าเป็นศูนย์กลาง และ “ปัจจันตประเทศ” ที่เป็นเขตปกครองรอบนอกของทวีป

มัชฌิมประเทศนี้มีความสำคัญมาก เพราะเป็นเขตการปกครองที่พระพุทธเจ้าประสูติ ดังที่หนังสือ “นิทานกถา พระพุทธประวัติตอนต้น ฉบับพระพุทธโฆสเถระ” เรียบเรียงโดย ธนิต อยู่โพธิ์ เขียนไว้ว่า 

จิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดอุโปสถาราม อุทัยธานี กำเนิดคัณฑามพฤกษ์พระพุทธเจ้าทรงรับถวายผลมะม่วง ผลไม้ชั้นเลิศสมัยพุทธกาล จาก มติชน

“พระพุทธเจ้าทั้งหลายก็ดี พระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลายก็ดี พระอัครสาวกทั้งหลายก็ดี พระราชาจักรพรรดิทั้งหลายก็ดี กษัตริย์มหาศาล พราหมณ์มหาศาล และคหบดีทั้งหลาย ผู้มีศักดิ์ใหญ่ก็ดี ย่อมอุบัติขึ้นใน (มัชฌิม) ประเทศนี้”

หากจะนับพื้นที่ของมัชฌิมประเทศตามทิศ ในหนังสือเล่มเดียวกันบอกไว้ว่า 

ทางทิศตะวันออก จะมีนิคมชื่อกชังคละ ถัดจากนั้นไปจะเป็นหมู่บ้านมหาสาล ถ้าเลยจากนั้นไปก็จะเป็นโซนปัจจันติมชนบท

ทิศตะวันออกเฉียงใต้ มีแม่นำสัลลวตี เลยแม่น้ำนั้นไปจะเป็นปัจจันติมชนบท

พระพุทธเจ้าประทับยืน ขนาบด้วยพระอัครสาวกซ้าย-ขวา ปัจจุบันพระบฏนี้ถูกเก็บรักษาที่ พิพิทธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป์

ทิศใต้ มีนิคมชื่อเสตกัณณิกะ เลยไปก็เป็นปัจจันติมชนบท

ทิศตะวันตก มีหมู่บ้านพราหมณ์ชื่อถูนะ เลยไปก็เป็นปัจจันติมชนบท

ทิศเหนือ มีภูเขาชื่ออุสีรธัช เลยไปเป็นปัจจันติมชนบท

ถ้าหากวัดเป็นตัวเลข มัชฌิมประเทศยาว 300 โยชน์ กว้าง 250 โยชน์ วัดโดยรอบ 900 โยชน์ ทว่าก็มีอีกข้อมูลหนึ่งกล่าวไว้ต่างกันว่า แผ่นดินมัชฌิมประเทศมีความยาว 3,000 โยชน์ กว้าง 25 โยชน์ และมีปริมณฑลโดยรอบ 11,000 โยชน์ ซึ่ง 1 โยชน์มีค่าเท่าไหร่ สามารถคลิกลิงก์อ่านต่อได้ที่บทความนี้ 

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง : 

https://www.finearts.go.th/storage/contents/2021/09/file/5O6ZqADckzY6SkSSotDK9BqPGlp5scdtYAAWjwAM.pdf

https://thailitdir.sac.or.th/character-detail.php?n_id=3087#:~:text=


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 16 ตุลาคม 2568