อักษรจีนบน “หุ่นทหารดินเผา” สุสานจิ๋นซีฮ่องเต้ หมายถึงอะไร?

หทารดินเผาสุสานจิ๋นซีฮ่องเต้ (ภาพพื้นหลังจาก pixabay.com - public domain)

ทหารดินเผาสุสานจิ๋นซีฮ่องเต้จำนวนมหาศาลนับพันนาย แต่ละตัวมีรายละเอียดและเอกลักษณ์ไม่ซ้ำกัน จนถึงกับมีคำกล่าวกันว่า ช่างสมัยนั้นอาจปั้นหุ่นโดยมีทหารจริง ๆ มา เป็นแบบให้ แต่จากการศึกษาในชั้นหลังพบว่าเป็นกรรมวิธีในการผลิตที่ใช้แม่พิมพ์ขึ้นรูป ผลิตชิ้นส่วนต่าง ๆ แล้วค่อยเก็บรายละเอียดภายหลัง

หุ่นดินเผาแบ่งออกเป็น 6 ประเภท คือ

ทหารราบ Infantry พบมากที่สุด มีลักษณะยืนถืออาวุธ มักสวมเกราะ มีทั้งระดับชั้นสามัญและระดับนายพล

ทหารม้า Cavalry Warriors พบในหลุมขุดค้นที่ 2 มีลักษณะเป็นทหารชุดเกราะ หมวกทรงกลม ยืนประจำหน้าหุ่นม้าดินเผาของตัวเอง

ทหารรถม้าศึก Chariot Warriors พบรถม้าศึกทำด้วยไม้อยู่ราว 140 คัน มีความแตกต่างกันไปตามระดับชั้น จากรถม้าบัญชาการไปจนถึงรถม้าศึกสามัญ พร้อมทหารประจำรถม้าทั้งพลขับและนายพล

พลธนูในท่าชันเข่า Kneeling Archers อยู่ในท่าน้าวธนูพร้อมยิง สวมชุดยาวทับด้วยเกราะ และรองเท้าทรงสี่เหลี่ยม ด้วยท่านั่งชันเข่า ทำให้มองเห็นพื้นรองเท้าที่มีลวดลายเหมือนจริง

พลธนูในท่ายืน Standing Archers ยืนน้าวธนูเตรียมพร้อมวางเท้าโดยแบะปลายเท้าซ้ายออกไปข้างลำตัว สวมชุดยาวถึงเข่า เกล้ามวยผม

ม้าศึกดินเผา Terracotta Horses พบอยู่ราว 600 ตัว มีขนาดเท่าตัวจริง รูปทรงกำยำล่ำสันตามแบบของม้าศึกสมัยฉิน แบ่งเป็นม้าศึกของทหารม้าและม้าเทียมรถศึก ซึ่งต่างกันตรงอานม้าที่ใช้

หุ่นดินเผาเหล่านี้ หากสังเกตจะมีตัวอักษรปรากฏอยู่ มีตั้งแต่น้อยสุด 2 ตัวอักษร จนมากสุด 11 ตัวอักษร นอกจากจะระบุชื่อผู้สร้าง ก็มีช่วงเวลาในการผลิต บ้างเป็นรอยเขียนอย่างบรรจง บ้างเป็นรอยขีดหยาบ ๆ

อักษรจีนที่ปรากฏบนหุ่นดินเผา (ภาพจาก หนังสือ พลิกสุสาน อ่านจิ๋นซี)

นักโบราณคดีทำการแบ่งตัวอักษรในหุ่นแต่ละตัวที่พบได้เป็น 4 กลุ่มใหญ่ คือ

กลุ่มที่ 1 มีตัวอักษร 宫 นำหน้าชื่อช่างที่ทำ 宫 หมายถึงวัง จึงน่าจะหมายถึงช่างในสังกัดวัง

กลุ่มที่ 2 มีตัวอักษร 大 และ 右 หมายถึง 大匠 หน่วยงานช่างฝีมือ และแม่กองก่อสร้างฝ่ายขวา 右司空

กลุ่มที่ 3 มีชื่อเมืองนำหน้าชื่อช่าง หมายถึงนายช่างคนนี้มาจากเมืองนี้

ทั้งนี้ พบอักษรว่ามีนายช่างจากเสียนหยางมากที่สุด เนื่องจากเป็นเมืองหลวงของแคว้นฉิน ย่อมเป็นที่รวมของผู้คนมีฝีมือไว้มากมาย

กลุ่มที่ 4 มีเพียงชื่อตัวบุคคลเพียงอย่างเดียว

ตัวอักษรเหล่านี้ทำให้นักวิชาการเข้าใจกระบวนการผลิตที่เป็นระบบของโครงการก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่ของสุสานจิ๋นซี ที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับไปถึงผู้ผลิตหุ่นดินเผาแต่ละตัวได้ว่า ใครเป็นผู้ผลิต ผลิตจากหน่วยงานไหน เรียกได้ว่าเป็นระบบ “QC” (Quality Control) ของจีนยุคโบราณก่อนคริสตกาล ที่ใช้ในการควบคุมคุณภาพ และตรวจสอบการผลิตเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด

อักษรเหล่านี้ยังสามารถบ่งบอกข้อมูลทางประวัติศาสตร์ที่ดีอีกด้วย เช่น จารึกบนอาวุธสำริดที่ระบุชื่อ “หลี่ว์ปู่เหวย” พร้อมปีการผลิต มีตั้งแต่ปี 244 ก่อนคริสตกาล จนถึงปี 237 ก่อนคริสตกาล ซึ่งนั่นเป็นช่วงที่ “หลี่ว์ปู่เหวย” อัครเสนาบดีของแคว้นฉินกำลังครองอำนาจอยู่

ปี 224 ก่อนคริสตกาลนั้นอยู่ในช่วงที่ “จิ๋นซีฮ่องเต้” เพิ่งปกครองแคว้นฉินได้เพียง 2 ปี และยังอยู่ภายใต้อิทธิพลและอำนาจของ “หลี่ว์ปู่เหวย” ส่วนปี 237 ก่อนคริสตกาล เป็นเวลา 2 ปี ก่อนที่ “หลี่ว์ปู่เหวย” จะตกอับ หมดอำนาจ และถึงแก่กรรม

อ่านเพิ่มเติม :


อ้างอิง :

สมชาย จิว. (2563). พลิกสุสาน อ่านจิ๋นซี. กรุงเทพฯ : มติชน.


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 15 กุมภาพันธ์ 2565