50 ปี ประชาชาติธุรกิจ

นับจากวันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2519 เป็นเวลากว่า 5 ทศวรรษแล้ว ที่หนังสือพิมพ์ประชาชาติได้อวดโฉมต่อบรรณพิภพ แต่รู้หรือไม่ว่า “ประชาชาติ” คือศัพท์บัญญัติใหม่จากพระอัจฉริยภาพของกรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ หรือ “พระองค์วรรณ”

พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ (25 สิงหาคม 2434 – 5 กันยายน 2519) เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ (พระราชโอรสในรัชกาลที่ 4) ประสูติแต่หม่อมหลวงต่วนศรี วรวรรณ (สกุลเดิม มนตรีกุล)

เนื่องจากมีพระชนม์ชีพอยู่ในช่วงที่วิทยาการต่าง ๆ ทั่วโลกเจริญก้าวหน้า มีคำศัพท์เกิดขึ้นมากมาย รัฐบาลไทยจึงต้องบัญญัติคำใหม่ ๆ ให้เป็นระบบระเบียบ จะได้ไม่ใช้คำทับศัพท์มากเกินไป ซึ่งกรมหมื่นนราธิปฯ เป็นผู้บุกเบิกการบัญญัติศัพท์ในประเทศไทยหลายคำ หนึ่งในนั้นคือคำว่า ประชาชาติ

พระองค์ยังใช้ “ประชาชาติ” เป็นชื่อหนังสือพิมพ์ที่ทรงก่อตั้งขึ้นหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2475 โดยเริ่มเผยแพร่ในเดือนกันยายนปีเดียวกัน ด้วยอุดมการณ์ยิ่งใหญ่ คือเป็นช่องทางเผยแพร่ระบอบรัฐธรรมนูญ และประชาธิปไตย ดังที่ทรงกล่าวว่า

“หนังสือพิมพ์ประชาชาติออกมาเพื่อแสดงให้เห็นถึงหลักมูลคือวิถีชีวิตของประชาชนชาวไทย พึงเข้าใจว่าอำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย หรือที่เราเรียกกันว่าระบอบประชาธิปไตย…”

ทั้งยังเคยประทานสัมภาษณ์เล่าถึงที่มาของคำนี้ ให้แก่วารสารราชบัณฑิตยสถาน ฉบับปฐมฤกษ์ (กรกฎาคม-กันยายน พ.ศ. 2518) ไว้ว่า

“…เมื่อเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี 2475 ข้าพเจ้ารู้สึกความจำเป็นที่จะต้องคิดศัพท์ใหม่ขึ้นใช้สำหรับศัพท์การเมือง คำเหล่านั้นและความหมายของคำเหล่านั้นจะได้ไปถึงประชาชนคนไทย ข้าพเจ้าก็ได้จัดตั้งหนังสือพิมพ์ ‘ประชาชาติ’ ขึ้น เพื่อเผยแพร่ระบอบรัฐธรรมนูญและระบอบประชาธิปไตย โดยนำเอาคำที่คิดขึ้นนั้นมาใช้ด้วย…”

กรมหมื่นนราธิปฯ ยังเป็นเสาหลักในภารกิจบัญญัติศัพท์เรื่อยมา โดยเฉพาะตอนที่ทรงเป็นนายกราชบัณฑิตยสถาน และรัฐบาลจัดตั้ง “คณะกรรมการบัญญัติศัพท์ภาษาไทย” ขึ้นใน พ.ศ. 2485 คำศัพท์สำคัญ ๆ หลายคำที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน เช่น นโยบาย, วัฒนธรรม, สื่อสารมวลชน, อัตโนมัติ, ปรัชญา ฯลฯ ก็มาจากพระองค์ทั้งสิ้น

ต่อมาหลังเหตุการณ์ “14 ตุลา” ม.ร.ว. สุนิดา บุณยรัตพันธุ์, สุทธิชัย หยุ่น, ขรรค์ชัย บุนปาน, พงษ์ศักดิ์ พยัฆวิเชียร และสุจิตต์ วงษ์เทศ ได้ร่วมกันออกหนังสือพิมพ์ “ประชาชาติรายสัปดาห์” ในวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2516 ซึ่งก็เป็นชื่อประทานจากกรมหมื่นนราธิปฯ ดังที่ ขรรค์ชัย บุนปาน เล่าไว้ว่า

“อันที่จริงชื่อประชาชาติ ได้เคยมีมาแล้วในอดีต ซึ่งขณะนั้นผู้จัดทำประชาชาติในปัจจุบันยังไม่มีใครเกิด ผู้ทรงก่อตั้งประชาชาติแต่แรกเริ่มก็ยังมีพระชนม์อยู่ เราเห็นว่าประชาชาติเป็นมงคลนาม และเป็นนามอันแสดงถึงสื่อที่จะไปสู่ประชาชนอย่างแท้จริง เราจึงไปขอประทานอนุญาตจากผู้ทรงก่อตั้ง”

พร้อมประกาศความปรารถนาไว้ในฉบับปฐมฤกษ์ ความว่า “คณะผู้จัดทำหนังสือประชาชาติรายสัปดาห์ต่างมีความปลื้มปีติสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นอย่างยิ่ง ขณะเดียวกันก็น้อมรับคติพจน์นั้นมารำลึกไว้ มิใช่เพื่ออยากเห็นหนังสือ ประชาชาติ หรือคําว่า ประชาชาติ คงอยู่ แต่สิ่งที่เราคณะผู้จัดทำปรารถนาและต้องการคือ ประชาชาติ อันหมายถึงคนไทยทั้งมวลต้องอยู่ตลอดไป”

หนังสือพิมพ์ประชาชาติ ได้ปรับจากรายสัปดาห์มาเป็น “รายวัน” ใน พ.ศ. 2517 โดยกรมหมื่นนราธิปฯ เองก็ประทานคำอวยพรในการทำหน้าที่สื่อมวลชน และจรรโลงระบอบประชาธิปไตย กระทั่งเกิดเหตุการณ์ “6 ตุลา” เมื่อ พ.ศ. 2519 วงการสื่อมวลชนถูกจำกัดเสรีภาพครั้งใหญ่ จนต้องปรับรูปแบบการนำเสนอข่าวการเมืองมาเป็นข่าวเศรษฐกิจแทน ประชาชาติรายวันจึงหันมาใช้ชื่อ “เข็มทิศธุรกิจ”

อย่างไรก็ดี เข็มทิศธุรกิจฉบับปฐมฤกษ์ใน พ.ศ. 2519 ยังคงยึดโยงกับประชาชนด้วยการเสนอประเด็นร้อนทางเศรษฐกิจซึ่งจะส่งผลต่อสังคมไทย เช่น ราคาน้ำมัน ไฟฟ้า หรือสถานการณ์เศรษฐกิจโลกที่อาจสะเทือนมาถึงไทย จนเมื่อสถานการณ์ทางการเมืองเริ่มคลี่คลายใน พ.ศ. 2521 จึงเปลี่ยนมาใช้ชื่อประชาชาติอีกครั้ง ในนาม “ประชาชาติธุรกิจ” ที่นำเสนอข่าวสารทางเศรษฐกิจเป็นราย 3 วัน

ตลอดระยะเวลากว่า 50 ปี ประชาชาติธุรกิจยังคงมุ่งมั่นนำเสนอข่าวเศรษฐกิจอย่างเจาะลึก วิเคราะห์อย่างรอบด้าน หนักแน่น แม่นยำ เพื่อผู้อ่านทั้งในแวดวงธุรกิจ และประชาชนทั่วไป ดังสโลแกนว่า “เตือนคุณล่วงหน้า ทุกคำ ทุกข่าว”

อ่านเพิ่มเติม : 

• กรมหมื่นนราธิปฯ กับการบัญญัติศัพท์ในภาษาไทย และการก่อตั้งหนังสือพิมพ์ “ประชาชาติ”
• 3 มิถุนายน 2379 : เกิดสิ่งพิมพ์ภาษาไทยฉบับแรกที่พิมพ์ขึ้นในเมืองไทย
• “ศรีกรุง” ออร์แกนของคณะราษฎร หนังสือพิมพ์ที่ช่วยโหมโรงการปฏิวัติ 2475

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง : 

เสมียนอารีย์, ศิลปวัฒนธรรม. กรมหมื่นนราธิปฯ กับการบัญญัติศัพท์ในภาษาไทย และการก่อตั้งหนังสือพิมพ์ “ประชาชาติ”. วันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2564. จาก https://www.silpa-mag.com/history/article_73381

ประชาชาติธุรกิจ. เปิดประวัติ “ประชาชาติธุรกิจ” หนังสือพิมพ์ธุรกิจฉบับแรก ก้าวใหม่ สู่ปีที่ 48. วันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2567. จาก https://www.prachachat.net/prachachat-top-story/news-1573597

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 29 พฤษภาคม 2569