“การทาปากแดง คือการประท้วง” การเคลื่อนไหวของสตรีในคริสต์ศตวรรษที่ 20

การทาปากแดง คือการประท้วง
โฆษณา Montezuma Red Lipstick ใน Charm Magazine April 1944 จาก irkmagazine.com

การทาปากแดง คือการประท้วง การเคลื่อนไหวของสตรีในคริสต์ศตวรรษที่ 20

ในยุควิกตอเรีย การแต่งหน้าไม่ใช่ภาพลักษณ์ที่ดีและดูไม่สุภาพเพราะความฉูดฉาด กลุ่มคนที่จะแต่งหน้าได้มักเป็นโสเภณีหรือนักแสดงละครเวที ซึ่งสังคมมองว่าทั้งสองกลุ่มนี้ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของชนชั้นสูง 

ทว่า วงล้อประวัติศาสตร์หมุนมาถึงจุดเปลี่ยนในคริสต์ศตวรรษที่ 20 เมื่อการใช้เครื่องสำอางกลับเป็นเรื่องที่ได้รับการยอมรับมากขึ้น

ผู้ที่อยู่เบื้องหลังแนวคิดที่ทำให้การแต่งหน้าได้รับความนิยม คือ “เอลิซาเบธ อาร์เดน” (Elizabeth Arden) ชาวแคนาดา-อเมริกัน นักธุรกิจหญิงด้านความงามและเครื่องสำอาง โดยเธอเป็นผู้ที่สนับสนุนจัดหาลิปสติกสีแดงและแจกให้กับผู้หญิงที่ร่วมเดินขบวนในการเดินขบวนประท้วงเรื่องสิทธิสตรีที่สหรัฐอเมริกาในปี 1912 เพื่อแสดงถึงอุดมการณ์และความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน

เอลิซาเบธ อาร์เดน จาก biography

ในการประท้วงนั้น หญิงสาวต่างยั่วยุด้วยการทาลิปสติกแท่งสีแดงจัดจ้านและตะโกนถ้อยคำเรียกร้องต่าง ๆ แต่ถึงอย่างนั้นแล้วกระแสการใช้เครื่องสำอางยังคงติดภาพลักษณ์ว่าเป็นของใช้สำหรับโสเภณีและชนชั้นที่ต่ำกว่าเท่านั้น 

ต่อมา อาร์เดนกลายเป็นหนึ่งในบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในการทำให้เครื่องสำอางเป็นที่ยอมรับมากขึ้น นอกจากธุรกิจความงามของเธอจะค่อย ๆ เติบโตขึ้นแล้ว อาร์เดนได้ดึงเอาสื่อใหม่อย่าง “ภาพยนตร์” มาเป็นเครื่องมือโน้มน้าวใจ โดยมีมุมมองว่าถ้าการถ่ายภาพยนต์ในระยะใกล้ (close-up) นั้นเป็นเรื่องปกติ เราก็สามารถใช้เครื่องสำอางปกปิดและเสริมความไม่มั่นใจบนใบหน้าได้เช่นกัน ซึ่งสิ่งนี้สามารถเปลี่ยนมุมมองของสาธารณชนที่มีต่อเครื่องสำอางแบบเดิมไปได้มากทีเดียว 

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ลิปสติกสีแดงยังได้กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งการต่อสู้ของผู้หญิงอีกด้วย เนื่องจากผู้นำของเยอรมนีอย่าง “อดอล์ฟ ฮิตเลอร์” (Adolf Hitler) เป็นมังสวิรัติ แต่ลิปสติกในยุคนั้นมักทำมาจากไขมันสัตว์ เขาจึงมีอคติกับลิปสติกสีแดงและมีค่านิยมที่ว่า หญิงชาวเยอรมันไม่ควรใช้เครื่องสำอาง เพราะ ‘ความสวยงามตามธรรมชาตินั้นดีที่สุดแล้ว’ 

ด้วยแนวคิดนี้ของฮิตเลอร์จึงทำให้ฝ่ายสัมพันธมิตรอย่างสหรัฐฯ สนับสนุนให้ผู้หญิงแต่งหน้าทาปากแสดงถึงพลังและความแข็งแกร่งเพื่อต่อต้านกับอำนาจเผด็จการและการกดขี่ผู้หญิง

ในปี 1941 รัฐบาลสหรัฐฯ จึงขอให้อาร์เดนทำลิปสติกเฉดสีแดงพิเศษ เพราะมองว่าเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้หญิงที่เข้าร่วมกองทัพ เธอจึงได้สร้างสรรค์ลิปสติกสีแดงเฉด “Victory Red” ขึ้นมา และทำโปสเตอร์โฆษณาเพื่อโพรโมต 

รูปภาพโปสเตอร์การโฆษณาลิปสติกเฉด Victory Red จาก besamecosmetics.com

นี่คือสิ่งที่ช่วยเพิ่มขวัญกำลังใจให้กับกองทัพและประชาชนได้ในช่วงความขัดแย้งของสงคราม เห็นได้ว่าลิปสติกสีแดงนี้เป็นมากกว่าแค่สีสันแต่งเติมความสวย แต่ยังถูกใช้เป็นสัญลักษณ์แห่งการต่อต้านและเรียกร้องสิทธิของสตรี เพราะสีแดงที่ดูสวยงามแรงฤทธิ์นั้นเองก็มีความหมายที่สื่อถึงอำนาจ พลัง ความกล้าหาญ รวมไปถึงนัยยะทางสงครามด้วย

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง

Biography.com Editors. (2021, May 25). Elizabeth Arden Biography. Biography.

Evli, P. (2022, June 14). Red lipstick was a symbol of women’s struggle for their rights, and during World War II, it also became a weapon for victory over Nazism, as it was hated by Hitler — a story in archival photos. Babel.

Mikkelson, D. (2021, July 1). Did Women Wear Red Lipstick to Spite Hitler?. -Snopes. Phoenix Chemical. (n.d.). Lipstick Through the Ages. Phoenix Chemical, Inc.

Wongnai. (2018, May 15). ประวัติศาสตร์ลิปสติกสีแดง กับพลังที่มากกว่าแค่ความสวย. Wongnai Beauty.


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 21 พฤษภาคม 2569