เรื่องราวพระอภินิหารสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช หรือพระเจ้ากรุงธนบุรี ซึ่งแสดงถึงพระบุญญาธิการของพระองค์ เกิดขึ้นหลายครั้งหลายคราว ดังปรากฏอยู่ในคำบอกเล่า เอกสาร พระราชพงศาวดารต่าง ๆ

ภาษิต จิตรภาษา ได้เล่าถึงเหตุการณ์ที่แสดงถึงพระปรีชาสามารถ ทั้งเล่าขานกันว่าเป็นพระอภินิหารของพระองค์ ในบทความ “อภินิหารพระเจ้าตากสิน” ในนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับธันวาคม พ.ศ. 2534

เหตุการณ์หนึ่งจากหลาย ๆ เหตุการณ์คือ ตอนที่สมเด็จพระเจ้าตากสิน นำกำลังฝ่าทัพพม่าออกจากกรุงศรีอยุธยา พาไพร่พลออกจากวัดพิชัยสงครามมุ่งหน้าหัวเมืองตะวันออก ระหว่างนั้นก็ปะทะกับทัพพม่าที่ยกติดตามมาจากทุ่งหันตรา จนข้าศึกแตกพ่ายถอยกลับไป

จากนั้น ตั้งใจจะพักทัพอยู่บริเวณบ้านพรานนก แต่ยังไม่ทันจะตั้งมั่นอะไรก็มีทัพพม่าไล่ตามมาอีก ทหารที่ออกไปลาดตระเวนหาเสบียงรีบเข้ามารายงานว่า เป็นทัพที่ยกมาจากบางคาง มีกำลังราว 2 พัน และมีแนวหน้าที่ไล่กระชั้นมา 30 คน

สมเด็จพระเจ้าตากจึงโดดขึ้นหลังม้าพร้อมทหารอีก 4 นาย เข้าปะทะพม่ากลุ่มนั้นทันที ขณะที่กำลังส่วนใหญ่จัดกระบวนทัพเสร็จถึงได้เร่งติดตามมา

ปรากฏว่าเมื่อทัพหลักฝ่ายไทยยกมาหนุน แนวหน้าข้าศึกทั้ง 30 ก็แตกพ่ายกลับไปก่อนแล้ว ทั้งพากันถอยร่นไปถึงทัพหลัก แล้วทั้งหมดก็ล่าถอยกลับไป เป็นที่น่าอัศจรรย์

พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา พรรณาเหตุการณ์ตอนนี้ไว้ว่า “พวกทแกล้วทหารทั้งปวงเห็นอานุภาพระยากำแพงเพ็ชร (พระเจ้าตาก) เป็นมหัศจรรย์ ชวนกันสรรเสริญว่า นายเรามีบุญมาก เห็นจะได้เป็นกษัตริย์กอบกู้แผ่นดินได้เป็นแน่ ก็ยำเกรงอำนาจยิ่งขึ้นกว่าแต่ก่อน”

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ก็ทรงสดุดีเรื่องราวตอนนี้ไว้ในโคลงภาพพระราชพงศาวดารฯ ดังว่า

“มาปะปรปักษ์ต้อน   ตามติด
ตนหนึ่งกับทหารสนิท   นับห้า
ขับแสะเสิดประชิด   ชล่าไล่ ทะลวงแฮ
หมู่ม่านสามสิบม้า   หมดห้าวเฮหนี”

เป็นร่องรอยว่า พระอภินิหารในครั้งนั้นคงจะอยู่ในความทรงจำของผู้คนจนมีการเล่าขานกันสืบมาหลายรุ่นจนถึงสมัยรัชกาลที่ 5 นั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม : 

• “3 ฉิม” 3 เจ้าจอมหม่อมห้ามในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ที่มีชื่อว่า “ฉิม”
• พระราชวินิจฉัยรัชกาลที่ 5 กรณีสำเร็จโทษ “พระเจ้าตาก” เวอร์ชัน “บิดาสอนบุตร”
• สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช กับประเด็นที่ทรงถูก “ดิสเครดิต” ในประวัติศาสตร์

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

ภาษิต จิตรภาษา. อภินิหารพระเจ้าตากสิน. นิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับธันวาคม พ.ศ. 2534.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 8 พฤษภาคม 2569