3 ข้อห้ามของ “สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ” ที่มีต่อ “ท่านหญิงพูน” มีอะไรบ้าง?

3 ข้อห้ามของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ
(ซ้ายไปขวา) หม่อมเจ้าหญิงพูนพิศมัย ดิศกุล, สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ และหม่อมเจ้าหญิงพิไลยเลขา ดิศกุล ภาพจากหนังสือสิ่งที่ข้าพเจ้าพบเห็น ภาคจบ (สำนักพิมพ์มติชน)

3 ข้อห้ามของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ ที่มีต่อ “ท่านหญิงพูน” มีอะไรบ้าง?

อย่างที่ทราบกันดีว่า สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเป็นเจ้านายสยามที่ทำงานรับใช้บ้านเมืองมาเนิ่นนาน ทำให้หลายครั้งหลายคราพระองค์ทรงต้องรับแขกจากต่างแดน

ทว่า แขกที่แวะมาเยี่ยมเยียนนั้น ส่วนใหญ่แล้วก็ต้องพกภรรยาและบรรดาลูก ๆ มาด้วย ครั้งจะให้พระองค์ทรงรับแขกผู้หญิงหรือเด็กก็ไม่เป็นอันควรเท่าใดนัก ต่อมาพระองค์จึงทรงให้ หม่อมเจ้าหญิงพูนพิศมัย ดิศกุล พระธิดาของพระองค์มาปฏิบัติหน้าที่นี้ โดยพระองค์ได้ทรงหาครูมาสอนพระธิดาด้านการรับแขกบ้านแขกเมืองอย่างเต็มที่ ไม่ให้อายผู้หญิงฝรั่ง 

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงรับรองผู้สำเร็จราชการฟิลิปปินส์ ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ภาพจาก fb สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ

ขณะเดียวกันสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ ก็มีข้อห้ามอยู่ 3 ประการ ที่ไม่อยากให้พระธิดาปฏิบัติ เมื่อมาทำงานตรงนี้แล้ว ซึ่งล้วนแต่เป็นสิ่งที่เมื่อเข้าสังคมแล้วต่างก็ต้องพบเจอทั้งสิ้น ดังนี้

1. ไม่สูบบุหรี่ 

เหตุที่ไม่อยากให้สูบบุหรี่ เรื่องนี้พระองค์ทรงอธิบายว่า “การสูบบุหรี่นั้นไม่เห็นมันสวยตรงไหน มือก็เหลือง ปากก็เขียว พ่อเสียสตางค์ค่าบุหรี่มากแล้วเธอไม่ต้องช่วยอีก”

ข้อห้ามดังกล่าวเรียกว่าท่านหญิงทรงปฏิบัติอย่างเคร่งครัด เพราะในบันทึกยังมีเขียนถึงตอนที่ท่านหญิงได้เสด็จไปที่พระราชวังบังกิงแฮม ณ สหราชอาณาจักร โดยควีนแมรี่ พระราชทานบุหรี่ให้ท่านสูบ แต่ท่านกลับทอดพระเนตรไปที่เสด็จพ่อ

พระราชวังบักกิงแฮม จาก pixabay

เมื่อเป็นเช่นนั้นควีนแมรี่ก็ทรงพระสรวล แล้วตรัสว่า “ดีแล้วละฉันเองก็ไม่สูบแต่ต้องสูบเพื่อเป็นเพื่อนแขกเท่านั้นเอง” แล้วก็ทรงวางถาดบุหรี่นั้นลงอย่างเก่า

2. ไม่เต้นรำ

เรื่องนี้สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ ทรงให้เหตุผลกับพระธิดาไว้ว่า “เมืองไทยมันร้อนยังไม่ต้องการกระโดดโลดเต้น และไม่เห็นมันมีศิลปตรงไหน ถ้าเขาเต้น Lancer ลานเซอร์ หรือ Waltz วอลซ์ กันเมื่อไหร่พ่อจะอนุญาต

อีกประการหนึ่ง วงเลือกของเธอมันก็อยู่ในพวกสถานทูต ถ้าเต้นกับคนหนึ่งไม่เต้นกับคนหนึ่ง มันจะกลายเป็นการเมืองว่าโปรนั่นโปรนี่ สู้เต้นไม่เป็นเสียดีกว่า แต่ต้องรักษาคำพูดนะ ต้องเต้นไม่เป็นจริงๆ”

โดยท่านหญิงก็ทรงเขียนต่อมาว่า จนบัดนี้ท่านก็ยังทรงเต้นไม่เป็น

3. ไม่ขับรถ

ถนน สมัย รัชกาลที่ 5 มหาวชิราวุธสแควร์
ถนนหนทางในสมัยรัชกาลที่ 5 ในภาพเป็นการโชว์รถยนต์บนถนนสาธารณะในพระนคร ช่วงปี 2450-2451 (ภาพจากหอสมุดแห่งชาติ)

เรื่องนี้แม้ไม่มีเหตุผลจริงจังอย่าง 2 ข้อแรก แต่ก็เป็นการแสดงความรักจากพ่อสู่ลูกอย่างแท้จริง ดังนี้

“ไม่มีอะไรนอกจากความรักของพ่อที่มีต่อลูก พ่อเชื่อว่าผู้หญิงไม่ได้ทำมาสำหรับเครื่องยนต์กลไก ฉะนั้นถ้าพ่อรู้ว่าเธอกำลังถือพวงมาลัยอยู่คราวไร ก็จะรู้สึกทุกทีว่ากำลังจะไปตาย ฉะนั้นให้ความสบายใจแก่พ่อนิดเดียวไม่ได้หรือ”

นี่คือ 3 ข้อห้ามของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ ผู้เป็นพระบิดาสู่ “ลูกสาว” อันเป็นที่รัก

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง : 

https://www.finearts.go.th/storage/contents/file/ZwqnUS0aCMSeW8x8FbvSWUF6YT5tm6HYhlN1KkB8.pdf


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 9 มีนาคม 2569