สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ต้นราชสกุลยุคล

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ พระราชโอรสพระองค์ที่ 41 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ที่ประสูติแต่พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา

พระองค์มีพระนามเมื่อแรกประสูติกาลว่า “พระองค์เจ้าชายยุคลทิฆัมพร” ประสูติเมื่อวันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2426 มีพระโสทรกนิษฐภคินี หรือน้องสาวร่วมพระชนก-ชนนี อีก 3 พระองค์ และมีพระนามที่คล้องจองกัน ได้แก่ พระองค์เจ้าชายยุคลฑิฆัมพร พระองค์เจ้าหญิงนภาจรจำรัสศรี พระองค์เจ้าหญิงมาลินีนพดารา และพระองค์เจ้าหญิงนิภานภดล

ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2431 พระองค์ได้รับการเฉลิมพระยศเป็น “พระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้า” ครั้น พ.ศ. 2438 ทรงเพิ่มพระเกียรติยศเป็น “สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร จุฬาลงกรณ์ราชรวิวงษ์ อุภัยพงษพิสุทธิ วรุตโมภโตสุชาติ บรมนารถราชกุมาร กรมหมื่นลพบุราดิศร”

พระองค์ได้เสด็จฯ ไปทรงศึกษาในประเทศอังกฤษ ทรงได้รับปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ แล้วจึงเสด็จฯ กลับมารับราชการ เมื่อ พ.ศ. 2449

พ.ศ. 2452 พระองค์ได้เป็นเจ้ากรมพลำภัง (กรมโบราณสังกัดทั้งฝ่ายมหาดไทยและกลาโหม ภายหลังคือกรมการปกครอง สังกัดกระทรวงมหาดไทย) และระหว่าง พ.ศ. 2453-2468 ทรงดำรงตำแหน่งเป็นข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลนครศรีธรรมราช

เมื่อถึงสมัยรัชกาลที่ 6 พระองค์ได้เลื่อนเป็นนายพลโท ราชองครักษ์พิเศษ นายทหารพิเศษ กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ จ.ป.ร. นายทหารพิเศษ กรมทหารรักษาวัง ว.ป.ร. และเป็นสมุหมนตรี ทรงดำรงตำแหน่งอุปราชมณฑลปักษ์ใต้ ใน พ.ศ. 2458-2468

ในรัชกาลที่ 7 พ.ศ. 2468 ทรงได้รับการสถาปนาเป็น “สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้าฯ กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์” ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรี และเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ครั้น พ.ศ. 2473 จึงได้เป็นอภิรัฐมนตรี

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอฯ กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 7 เมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2475 สิริพระชันษา 50 ปี ทรงเป็นต้นราชสกุล “ยุคล”

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ ทรงเสกสมรสกับ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล มีพระโอรส 3 พระองค์ พระองค์สุดท้องคือ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ พระบิดาของหม่อมเจ้าจุลเจิม ยุคล หรือ “ท่านชายใหม่” นั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม : 

• 3 พระอรรคชายาในรัชกาลที่ 5 จากราชสกุลลดาวัลย์
• เจ้าจอมสดับ ชมความงาม “พระวิมาดาเธอฯ กรมพระสุทธาสินีนาฏ” ในรัชกาลที่ 5 ไว้อย่างไร?
• “16 มหาสาขา” จุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์ มีราชสกุลใดบ้าง พระองค์ใดเป็นต้นราชสกุล?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง : 

เว็บไซต์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี. มหามกุฏราชสันตติวงศ์ 17 มีนาคม 2462 วันประสูติสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอฯ กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์. สืบค้นวันที่ 27 พฤศจิกายน 2568. (ออนไลน์)

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 27 พฤศจิกายน 2568