| ผู้เขียน | กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม |
|---|---|
| เผยแพร่ |
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชกาลที่ 8 มีการเฉลิมพระยศเจ้านาย 12 ครั้ง ตลอดรัชกาล มีเจ้านายพระองค์ใดบ้าง?
การเฉลิมพระยศเจ้านาย เป็นธรรมเนียมที่สืบมาตั้งแต่สมัยอยุธยา เรื่อยมาถึงรัตนโกสินทร์ จะกระทำหลังการประกอบพระราชพิธีราชาภิเษก พระมหากษัตริย์จะพระราชทานเลื่อนพระอิสริยยศให้เจ้านายทั้งที่เป็นพระบรมวงศานุวงศ์ใกล้ชิด และเจ้านายที่ประกอบคุณงามความดีแก่บ้านเมือง
เมื่อรัชกาลที่ 8 เสด็จขึ้นครองราชสมบัติใน พ.ศ. 2477 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เฉลิมพระนามาภิไธยสมเด็จพระศรีสวรินทิรา บรมราชเทวี เป็นสมเด็จพระศรีสวรินทิรา บรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จฯ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์ เป็นสมเด็จพระราชบิดา เจ้าฟ้ามหิดลอดุลเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์ และทรงสถาปนาพระราชชนนีขึ้นเป็นพระราชชนนีศรีสังวาลย์
หลังจากที่ทรงเฉลิมพระนามาภิไธยและพระเกียรติยศแก่พระอัยยิกา พระราชบิดา และพระราชชนนีแล้ว ใน พ.ศ. 2478 ทรงเฉลิมพระเกียรติยศแก่พระบรมวงศานุวงศ์ที่ใกล้ชิด คือ สมเด็จฯ เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพ็ชรบุรีราชสิรินธร พระโสทรเชษฐภคินี (พี่สาวร่วมบิดามารดา) ในสมเด็จพระบรมราชชนก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เฉลิมพระเกียรติยศเป็นสมเด็จพระราชปิตุจฉา เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพ็ชรบุรีราชสิรินธร
ปีเดียวกันนั้น ทรงสถาปนาพระอิสริยยศพระเชษฐภคินี พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณิวัฒนา เป็นสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา พร้อมกับสถาปนาพระอิสริยยศพระอนุชา พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภูมิพลอดุลยเดช เป็นสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภูมิพลอดุลยเดช
หลังจากนั้นทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เฉลิมพระอิสริยยศเจ้านายอย่างต่อเนื่อง ดังนี้
พ.ศ. 2478 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เปลี่ยนคำนำหน้าพระนาม สมเด็จฯ เจ้าฟ้าหญิงเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี (พระราชธิดาในรัชกาลที่ 6) เป็นสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี
พ.ศ. 2481 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เฉลิมพระอิสริยยศ พระราชชนนีศรีสังวาลย์ เป็นสมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์ และสถาปนาพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพอาภา พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ประสูติแต่พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทิพยสัมพันธ์ เป็นพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพอาภา
พ.ศ. 2482 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาหม่อมเจ้าวรรณไวทยากร พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ และหม่อมหลวงต่วนศรี (มนตรีกุล) วรวรรณ เป็นพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าวรรณไวทยากร
พ.ศ. 2486 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเฉลิมพระเกียรติยศ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร เป็นพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร
พ.ศ. 2488 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนกรม สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าฯ กรมพระนริศรานุวัดติวงศ์ (พระราชโอรสพระองค์ที่ 63 ในรัชกาลที่ 4) เป็นสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์
นับเป็นครั้งสุดท้ายที่มีการเฉลิมพระยศเจ้านายในรัชกาลที่ 8
อ่านเพิ่มเติม :
- สมเด็จพระพันวัสสา ทรงมีพระนามมาก ถึงกับรับสั่งว่า “จนจะจำชื่อตัวเองไม่ได้”
- ทำไม สมเด็จฯ เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ พระราชธิดา ร.5 ตรัสว่า “หมอเขาให้มาตายที่เมืองไทย”
- “สมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์” พระราชมารดาในกษัตริย์ 2 พระองค์ เมื่อครั้งทรงถูกถากถางว่าไม่ใช่เจ้า
อ้างอิง :
นนทพร อยู่มั่งมี. ธรรมเนียมการพระราชทานพระสุพรรณบัฏสมัยกรุงรัตนโกสินทร์. ศิลปวัฒนธรรม ฉบับสิงหาคม พ.ศ. 2562.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 31 ตุลาคม 2568
