| ผู้เขียน | ปดิวลดา บวรศักดิ์ |
|---|---|
| เผยแพร่ |
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) หรือเรียกกันว่า “สมเด็จช่วง” เป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่คนสำคัญของสยาม ด้วยความสามารถที่มีมากจึงทำให้ท่านเป็น “ผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน (ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์)” ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เนื่องจากขณะนั้น รัชกาลที่ 5 ยังไม่ทรงบรรลุนิติภาวะ
“ภาษาอังกฤษ” ก็เป็นอีกหนึ่งความสามารถของสมเด็จช่วง ที่ทำให้ท่านโดดเด่นกว่าขุนนางคนอื่น ๆ
สมเด็จช่วง (ช่วง บุนนาค) เรียนภาษาอังกฤษที่ไหน อย่างไร?
เรื่องนี้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเล่าไว้ในหนังสือ “ประวัติสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ เมื่อก่อนเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน” ว่า สมเด็จช่วงเรียนภาษาอังกฤษกับเหล่ามิชชันนารีอเมริกัน
พระองค์ทรงเล่าว่า แม้คนเหล่านี้จะเข้ามาเนื่องด้วยศาสนาเป็นหลัก แต่ก็ยังยินดีจะสอนภาษาอังกฤษและวิชาความรู้ต่าง ๆ ของฝรั่งให้คนอื่น รวมถึงช่วยเรื่องการแพทย์รักษาคนไทย
ขณะเดียวกัน คนไทยจำนวนไม่น้อยก็ยัง “รังเกียจ” คนกลุ่มนี้อยู่ เนื่องจากกลัวว่าจะพาตนและคนอื่น ๆ ไปเข้ารีตศาสนาอื่น
ทว่า สมเด็จช่วงกลับแตกต่างออกไป เพราะท่านสนใจเรื่อง “เรือกำปั่น” จึงตัดสินใจหาวิชาความรู้ด้านนี้จากพวกฝรั่ง ซึ่งก็พ่วงมาด้วยภาษาอังกฤษ ดังที่บิดาแห่งประวัติศาสตร์ไทยทรงกล่าวไว้ว่า “สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ เมื่อยังเป็นหลวงสิทธิ์นายเวร ใคร่จะเรียนวิชชาต่อเรือกำปั่นเป็นสำคัญ และภาษาอังกฤษก็ดูเหมือนจะได้เรียนบ้างอีกคน”
ด้วยเหตุนี้สมเด็จช่วงจึงเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการต่อเรือกำปั่น ทั้งยังพอรู้ภาษาอังกฤษอยู่บ้าง สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ถึงกับบันทึกไว้ในหนังสือเล่มเดิมว่า
“จะรู้ภาษาอังกฤษเพียงใดทราบไม่ได้ ข้าพเจ้าเคยได้ยินท่านพูดภาษาอังกฤษกับฝรั่งครั้งหนึ่ง ดูเหมือนจะพอพูดสนทนาปราศัยได้ แต่การต่อเรือกำปั่นท่านศึกษาจนชำนิชำนาญไม่มีตัวสู้ ในสมัยของท่าน ได้เป็นผู้ต่อตลอดมาจนเรือกำปั่นไฟในรัชชกาลที่ ๔ และรัชชกาลที่ ๕”
บุคคลที่เรียนรู้และคลุกคลีจนได้วิชาฝรั่งมา ไม่ได้มีเพียงสมเด็จช่วงเท่านั้น สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเล่าไว้อีกว่า ยังมีอีก 3 พระองค์ อันได้แก่
1. พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 พระองค์ทรงเรียนภาษาอังกฤษและวิชาต่าง ๆ
2. พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเลือกเรียนวิชาทหารเป็นหลัก ทั้งยังเรียนหนังสือเพื่อให้ทรงอ่านตำราได้เอง
3. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท เดิมทีพระองค์ทรงเชี่ยวชาญเรื่องแพทย์แผนไทยอยู่แล้ว แต่ก็ทรงศึกษาวิชาแพทย์ฝรั่งเพิ่มอีก แต่ไม่มีพระประสงค์เรียนภาษาอังกฤษ
นี่จึงพอเป็นคำตอบได้ว่า “สมเด็จช่วง” เรียนภาษาอังกฤษจากไหน อย่างไร
อ่านเพิ่มเติม :
- ลือสะพัด! “สมเด็จช่วง” ขุนนางใหญ่ คิด “ก่อกบฏ” ชิงแผ่นดินปลายรัชกาลที่ 4
- “ยุวกษัตริย์ รัชกาลที่ 5” ความไม่แน่นอนการสืบราชสมบัติ การเมืองใต้อำนาจ “สมเด็จช่วง”
- สุดอลัง! “งานแซยิดสมเด็จช่วง” ขุนนางใหญ่ จนรัชกาลที่ 5 ทรงระบุ “งานเฉลิมพระชนมพรรษากร่อย”
อ้างอิง :
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา, 2405-2486. ประวัติสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ เมื่อก่อนเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน. [ม.ป.ท.]:ม.ป.พ., 2472. สืบค้นเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2568. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:147345.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 14 ตุลาคม 2568
