ข้าวหมูแดง นครปฐม เมนูรสเลิศ มีตั้งแต่สมัย ร.4 ที่ต้องลองสักครั้งในชีวิต

เมื่อมีโอกาสได้ไปเยี่ยมเยียน “นครปฐม” นอกจากไปไหว้สักการะขอพรที่วัดพระปฐมเจดีย์ราชวรมหาวิหารแล้วนั้น สิ่งหนึ่งที่ขาดไปไม่ได้คือต้องไปอิ่มท้องที่ร้านรวง “ข้าวหมูแดง” ที่มีมากมายในจังหวัด ซึ่งแต่ละร้านจะมีเอกลักษณ์เฉพาะไม่เหมือนกัน คงต้องขึ้นอยู่กับรสนิยมด้านรสชาติของผู้กินอีกทีหนึ่ง

ร้านข้าวหมูแดง ณ นครปฐม ที่โด่งดังจนคนต้องแวะไปกินเสมอ ไม่ใช่เพราะความอร่อยเท่านั้น แต่ผู้ปรุงใส่ความเก๋าระดับตำนานเข้าไปด้วย เพราะข้าวหมูแดงที่นครปฐมนั้นมีอายุยาวนานมาก และก็ไม่เหมือนใคร

ในอดีต นครปฐมถือเป็นพื้นที่หนึ่ง ซึ่งชาวจีนย้ายถิ่นฐานเข้ามาอาศัยกันอยู่เยอะ โดยเฉพาะในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 คนจีนเข้ามาทำอาชีพปั้นอิฐบ้าง ค้าขายบ้าง ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนด้านวัตถุดิบและอาหารกับชาวสยามที่อยู่มาก่อน

เดิมชาวไทยนิยมกินอาหารพวกปลาและกุ้ง ซึ่งหาได้ง่ายตามท้องถิ่น แต่ด้วยคนจีนมีภูมิปัญญาด้านการเลี้ยงสัตว์อย่างหมู ทั้งยังเอามาประกอบอาหารกินเอง คนที่นี่จึงรับวัฒนธรรมการกินหมูเข้ามาด้วย จนกลายเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน

หมูของคนจีนโดยเฉพาะที่นครปฐม เรียกได้ว่ามีเกรดดีเยี่ยม ขนาดที่รัชกาลที่ 4 มีพระราชดำรัสว่า “ถ้าจะปรุงอาหารด้วยเนื้อหมูให้อร่อย ต้องสั่งเนื้อหมูจากนครปฐม เพราะหมูที่นั่นมีคุณภาพดี”

ต่อมาคนก็ไม่ได้กินเนื้อหมูที่เอาไปปรุงอย่างปกติเหมือนทุกที เพราะเกิดการแปรรูปเป็นวัตถุดิบใหม่ ๆ เช่น หมูหยอง หมูแผ่น กุนเชียง หมูหวาน หมูกรอบ และหมูแดง

ทั้งนี้ มีข้อมูลระบุไว้ว่า ข้าวหมูแดงนี้มีขายตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 ที่ชุมชนตลาดทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ เมื่อลองนับเวลาที่ล่วงเลยมาก็ถือว่ามีอายุกว่า 170 ปี เลยทีเดียว

นอกจากเป็นเมนูที่มีความเก่าแก่ยาวนานหลักร้อยปี อีกสิ่งหนึ่งที่ทำให้ข้าวหมูแดง นครปฐมอยู่ยืนยงและคนก็ยังนิยมกินกันจนปัจจุบัน ก็คือความพิเศษบางอย่างที่ไม่มีใครเหมือน นั่นก็คือน้ำซอสราดข้าว ที่แต่ละร้านก็จะมีสูตรลับของตัวเอง แต่ที่แน่ ๆ คือการใส่สมุนไพรหลากชนิดลงไปให้มีกลิ่นหอม 

ส่วนหมูไม่พูดถึงไม่ได้ เพราะหมูแดงนครปฐมเป็น “หมูย่างสีแดง” ที่จีนกวางตุ้งเรียกกันว่า “ซาซิว” ซึ่งถือเป็นการผสานภูมิปัญญาด้านอาหารของชาวจีนไปพร้อมกับรสนิยมการกินของคนไทย 

อย่างไรก็ดี การกินข้าวหมูแดงของที่นี่ก็ยังมีตัวช่วยเสริมรสให้อร่อยยิ่งขึ้น ด้วยการกินคู่กับต้นหอมเดี่ยว ๆ หรือต้นหอมแช่น้ำส้ม เป็นอัพเกรดความฟินที่มีอยู่แล้วให้เพิ่มขึ้นอีก

ใครมีโอกาสได้ไปแวะเวียน “นครปฐม” ก็อย่าลืมไปกินข้าวหมูแดงกันดูสักจาน

อ่านเพิ่มเติม :

• ข้าวต้มเนื้อของเด : กลิ่นอายไหหลำที่หายไป?
• จอมพล ป. เจ็บใจช่วงตรุษจีน เจ๊กขายหมู-ร้านขายกับข้าวปิดร้านหมด
• “ข้าวต้มสามกษัตริย์” เมนูที่รัชกาลที่ 5 ทรงคิดค้น มีที่มาจากไหน?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง : 

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. ขุมทรัพย์ล้ำค่า มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์. 2568.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 10 เมษายน 2569