ทำไมเรือมีเพศเป็นผู้หญิง เพราะความเชื่อเรื่อง “แม่ย่านาง” ?

เรือคำหยาด ประกอบเรื่อง ทำไมเรือมีเพศเป็นผู้หญิง
เรือคำหยาด (ภาพจาก ศิลปวัฒนธรรม ฉบับเดือนเมษายน 2540)

ทำไมเรือมีเพศเป็นผู้หญิง?

สงสัยกันไหม ทำไมเรือถึงมีเพศเป็นผู้หญิง? ดังจะเห็นได้จากส่วนใหญ่คนเรามักตั้งชื่อเรือให้บ่งบอกถึงความเป็น “หญิง” และในต่างประเทศเองก็มีคำเรียกแทนเรือว่า “She” หรือในกรณีการโจมตีเรือสัญชาติไทยชื่อ “มยุรี นารี” (Mayuree Naree) ในวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2569 ก็จะเห็นได้ชัดว่าเป็นชื่อเรือที่เป็นเพศหญิง

ในความเชื่อของคนไทย การให้เรือมีเพศเป็น “ผู้หญิง” มาจากตามความเชื่อ “แม่ย่านาง” สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คนไทยกราบไหว้บูชา ในฐานะผู้คุ้มครองป้องกันภัยอันตรายประจำพาหนะต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น เรือ รถยนต์ หรือแม้แต่เครื่องบิน

ความเชื่อเรื่องแม่ย่านางปรากฏร่องรอยมาตั้งแต่สมัยอยุธยา สันนิษฐานว่า ไทยรับอิทธิพลจากคติ “มาจู่” (พระย่านาง) เทวีแห่งมหาสมุทรของชาวจีน ผสมผสานกับความเชื่อเรื่องขวัญ เทพารักษ์ หรือนางไม้ที่สถิตอยู่ตามต้นไม้ใหญ่ ซึ่งก็เป็นเพศหญิงอีกเช่นกัน

ภาพเขียน มาจู่ ช่วยเหลือคณะทูตของราชวงศ์ซ่งที่เดินทางไปเกาหลีแต่ประสบภัยทางทะเล (ภาพจาก wikipedia.org)

เมื่อคนไทยสมัยก่อนเอาไม้มาต่อเรือ โดยเฉพาะไม้ตะเคียนที่เป็นไม้ขนาดใหญ่ มีน้ำหนักเบา แต่เนื้อไม้แข็งแรง และมีอายุการใช้งานยาวนาน ประกอบกับมีความเชื่อเรื่องนางไม้ที่สิงสถิตย์อยู่ ผนวกกับการบูชาแม่ย่านาง ซึ่งก็คือการเปลี่ยนสถานภาพจากนางไม้ รุกขเทวี (รุกขเทวดาเพศหญิง) ในต้นไม้มาประทับบนหัวเรือ เรือจึงมีสถานะเป็นเพศหญิง และการตั้งชื่อก็นิยมตั้งกันให้มีความเป็นผู้หญิง

การแทนเรือเป็นเพศหญิงเป็นคติที่พบได้ทั่วโลก ส่วนหนึ่งมาจากลักษณะของเรือซึ่งมีรูปทรงที่ต้องโอบอุ้มลูกเรือ เหมือน “แม่” ที่คอยโอบอุ้มลูกนั่นเอง

เรือของบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษ ภาพวาดเมื่อ ค.ศ. 1683

อ่านเพิ่มเติม : 

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง : 

กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม. ตำนานเทพเจ้าจีน “มาจู่” สู่ “แม่ย่านาง” พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์จากหัวเรือถึงคอนโซลรถยนต์. วันที่ 7 ธันวาคม 2563. จาก https://www.silpa-mag.com/history/article_59176

พรเพ็ญ เหล็กดีเศษ. การตั้งชื่อเรือยาวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วิทยานิพนธ์ในหลักสูตรศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย ภาควิชาภาษาไทยและภาษาวัฒนธรรมตะวันออก, คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีการศึกษา 2559.


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 11 มีนาคม 2569