หากใครเคยดูซีรีส์ หรือเห็นภาพพิธีกรรมความเชื่อของเกาหลี คงสะดุดตากับธงหลากสีที่ร่างทรงถืออยู่ในมือ สิ่งนี้เรียกว่า “โอบังซินจังกี” หรือที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อ “โอบังกี” ซึ่งไม่ใช่แค่เครื่องประกอบพิธีเท่านั้น แต่เป็นถึงตัวแทนของเทพเจ้าผู้พิทักษ์ประจำทิศทั้งห้าอีกด้วย

ตัวธงแต่ละผืนตัดเย็บจากผ้าสีสดใส ขนาดประมาณ 50 เซนติเมตร ติดเข้ากับด้ามไม้ไผ่ยาวประมาณ 70 เซนติเมตร โดยสีของธงจะเชื่อมโยงกับทิศทางตามหลักสมดุลแห่งธาตุทั้งห้า เช่น ดิน น้ำ โลหะ ไฟ และไม้ ซึ่งมีความหมายในการทำนายดวงชะตาที่แตกต่างกันไป ดังนี้

1. สีแดง (ทิศใต้) : สีแห่งพลังบวก สื่อถึงโชคลาภ และทรัพย์สินเงินทอง
2. สีเหลือง (จุดศูนย์กลาง) : ตัวแทนของบรรพบุรุษ และความมั่นคง
3. สีขาว (ทิศตะวันตก) : พรจากเทพเจ้าแห่งสวรรค์ (ซอนชิน) 
4. สีน้ำเงิน (ทิศตะวันออก) : ความทุกข์ อุปสรรค หรือมีเหตุที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
5. สีเขียว หรือสีดำ (ทิศเหนือ) : สัญลักษณ์ของความตาย หรือความลึกลับ จุดสิ้นสุด

ในช่วง “ชินจังกอรี” ซึ่งเป็นขั้นตอนการอัญเชิญเทพผู้พิทักษ์ทั้งห้า ธงโอบังกีจะทำหน้าที่เป็นทั้งสื่อกลาง และเครื่องพยากรณ์ โดยเริ่มจากร่างทรงจะสะบัดธงเพื่อส่งสัญญาณอัญเชิญเทพเจ้าลงมาประทับ จากนั้นจึงเข้าสู่ช่วงการทำนายชะตา ร่างทรงจะรวบธงทั้งหมดเข้าด้วยกันในมือเดียวแล้วหมุน ก่อนจะใช้มืออีกข้างสุ่มหยิบด้ามไม้หนึ่งออกมาแล้วสะบัดออกอย่างรวดเร็ว สีของผืนธงที่ร่างทรงหยิบออกมาได้จะถือเป็นคำพยากรณ์ในช่วงนั้น 

นอกจากนี้ยังมีการทำนายชะตาเฉพาะบุคคล โดยร่างทรงจะพรางส่วนผืนผ้าไว้มิดชิดในมือ หรือแขนเสื้อแล้วให้ผู้ร่วมพิธีตั้งจิตอธิษฐานสุ่มหยิบด้ามธงขึ้นมาหนึ่งผืน ซึ่งสีที่ปรากฏจะเปรียบเสมือนคำชี้แนะหรือคำอวยพรที่เทพเจ้าประทานผ่านสีของผืนธงนั่นเอง

นอกจากใช้ทำนายดวงชะตาแล้ว ธงเหล่านี้ยังมีบทบาทสำคัญในการขับไล่สิ่งอัปมงคล และวิญญาณร้ายอีกด้วย จะเห็นได้จากพิธีรับขันธ์ (Naerimgut) ที่แม่ครู (ร่างทรงผู้เป็นอาจารย์) จะใช้ธงปัดเป่าไปตามร่างกายของลูกศิษย์เพื่อชำระล้างพลังงาน หรือในพิธีบำบัดรักษา (Byeonggut) ที่ร่างทรงจะใช้ธงตีเบา ๆ บนตัวผู้ป่วย เพื่อขับไล่สิ่งชั่วร้ายที่อาจเป็นต้นเหตุของอาการป่วยให้หมดสิ้นไป

โอบังกีจึงไม่ใช่เพียงธงหลากสีในพิธีกรรม แต่คือเครื่องมือสื่อสารที่สะท้อนความเชื่อเรื่องสมดุลของธรรมชาติทั้งห้า และการปกป้องคุ้มครอง ซึ่งความเชื่อนี้ยังคงฝังรากลึก และเป็นที่พึ่งทางใจให้กับชาวเกาหลีมาอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน

อ่านเพิ่มเติม : 

• จูม็อกบับ ข้าวปั้นเกาหลี สัญลักษณ์ประชาธิปไตย ที่เชื่อมโยง “เหตุการณ์สังหารหมู่ควังจู”
• “ไก่ทอดเกาหลี” จากเมนูในสงครามเกาหลี สู่อาหารยอดฮิตทั่วโลก!!!
• เนื้อฮันอู หนึ่งในเนื้อที่ดีที่สุดของเกาหลีใต้ ที่ไม่ใช่ว่าใครก็กินได้

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

CheonJinki. (n.d.). Banners of the Guardian Gods of the Five Directions. Encyclopedia of Korean Folk Culture. https://folkency.nfm.go.kr/en/topic/detail/2577

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2569