“ฤๅษีกินเหี้ย” ชาดกที่เล่าเรื่องราวว่าครั้งหนึ่ง “พระพุทธเจ้า” เคยเกิดเป็นเหี้ย

จิตรกรรม ฝาผนัง วัดคงคาราม เหี้ย พระยาเหี้ย ช่วย พระปทุมกุมาร เหี้ย คนไทย คำว่าเหี้ย ฤๅษีกินเหี้ย
จิตรกรรมฝาผนัง จุลปทุมชาดก ที่วัดคงคาราม อ.โพธาราม จ.ราชบุรี เป็นฉาก พระยาเหี้ยช่วยพระปทุมกุมาร

“ฤๅษีกินเหี้ย” ชาดกที่เล่าเรื่องราวว่าครั้งหนึ่ง “พระพุทธเจ้า” เคยเกิดเป็นเหี้ย

อย่างที่ทราบกัน “พระพุทธเจ้า” เคยเกิดมาแล้วหลายชาติ เป็น “พระโพธิสัตว์” เพื่อบำเพ็ญบารมีให้เต็มเปี่ยมจนสำเร็จกลายเป็น “พระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

ภาพวาดพระพุทธเจ้า
ภาพวาดพระพุทธเจ้าโดย Abanindranath Tagore ศิลปินชาวอินเดียมีชีวิตในช่วง ค.ศ. 1871-1951

ในชาติหนึ่ง “พระพุทธเจ้า” เคยเกิดเป็น “เหี้ย” สัตว์ที่ใครหลายคนรังเกียจ ปรากฏอยู่ในนิบาตชาดก หมวดเอกนิบาต ชาดกเรื่องที่ 138 โคธชาดก ชื่อ ฤๅษีกินเหี้ย มีเนื้อเรื่องดังนี้

ครั้งหนึ่งพระโพธิสัตว์ได้เสวยชาติเป็นเหี้ยโคธบัณฑิต อาศัยอยู่ในจอมปลวกใกล้กับอาศรมของดาบสผู้หนึ่ง ในทุก ๆ วัน เหี้ยโคธบัณฑิตจะไปที่อาศรมของดาบสผู้นั้นเพื่อฟังธรรม

จนวันหนึ่งดาบสผู้นั้นก็ไปอยู่ที่อื่น หลงเหลือแค่เพียงอาศรมอันว่างเปล่า

(ภาพจาก www.matichon.co.th)

เวลาผ่านไปก็มีดาบสใหม่เข้ามาอยู่ ดาบสคนนี้ได้ชื่อว่าเป็นคนโกง แต่เหี้ยก็ยังคิดว่าเขาเป็นคนทรงศีลและไปหาดาบสเพื่อฟังธรรมเหมือนอย่างเคย

จนกระทั่งฝนตก ตัวเหี้ยมากมายออกมากินแมลง ทำให้ชาวบ้านมาล่าตัวเหี้ย เอาเนื้อไปปรุงอาหาร ก่อนจะถวายอาหารเหล่านี้ให้กับดาบสคนใหม่ เมื่อท่านได้ฉันก็ติดใจในรสชาติความอร่อย จึงมีความคิดจะกินเนื้อของเหี้ยที่มาฟังธรรมทุกวัน

เย็นวันนั้นท่าทีของดาบสก็แปลกไป จนพระโพธิสัตว์เอะใจ จึงตัดสินใจไปยืนดูอยู่ใต้ทิศทางลมก็ได้กลิ่นเนื้อเหี้ย ถึงทราบว่า “ดาบสโกงนี้ คงฉันเนื้อเหี้ย ติดใจในรสแล้ว คราวนี้ หวังจะตีเรา เอาเนื้อไปแกงเป็นอาหารแน่ๆ”

เมื่อคิดได้เช่นนั้นเหี้ยก็ไม่เข้าใกล้ ทั้งยังหนีไป เมื่อดาบสโกงทราบก็ขว้างค้อนตามไปโดนหาง เหี้ยก็รีบไปหลบในจอมปลวก โผล่ศีรษะออกมา และกล่าวติเตียนว่า 

“นี่เจ้าผู้โง่เขลา จะมีประโยชน์อะไรแก่เจ้า ด้วยชฎาและการนุ่งห่มหนังเสือเหลือง ภายในของเจ้าแสนจะรกรุงรัง เจ้าดีแต่ขัดสีภายนอกเท่านั้น”

เรื่องนี้ไม่เพียงให้ข้อมูลว่าครั้งหนึ่งพระพุทธเจ้าเคยเป็นเหี้ย แต่ยังสอนให้รู้ถึงความ “หน้าอย่าง ลับหลังอย่าง” อีกด้วย

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง : 

https://so16.tci-thaijo.org/index.php/JSDP/article/view/226/174


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 4 กันยายน 2568