สิมวัดอุดมประชาราษฎร์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ฮูปแต้มสวย และนาคเชิงบันไดน่ารัก

หมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งหนึ่งในจังหวัดกาฬสินธุ์ มีวัดที่สิมหรืออุโบสถตั้งหันหน้าไปทางทิศตะวันตก และยังมีฮูปแต้มหรือจิตรกรรมล้ำค่า รวมทั้งมีปฏิมากรรมพญานาคอันงดงามเป็นเอกลักษณ์

วัดที่กำลังกล่าวถึงนี้คือ วัดอุดมประชาราษฎร์ บ้านนาจารย์ ตำบลนาจารย์ อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์

ข้อมูลจากกรมศิลปากร และศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น ระบุว่า วัดอุดมประชาราษฎร์สร้างขึ้นในปี 2448 เดิมชื่อ “วัดหัวระพา” หรือ “วัดบัวระพา” ต่อมาในปี 2498 จึงเปลี่ยนชื่อเป็น “วัดอุดมประชาราษฎร์” 

วัดอุดมประชาราษฎร์มีสิมที่สร้างขึ้นเมื่อปี 2472 แล้วเสร็จเมื่อปี 2476 ช่างผู้ก่อสร้างเป็นชาวญวนหรือเวียดนาม 2 พี่น้องชื่อ นายทองคำ และนายคำมี จันทร์เจริญ (แซ่อึ่ง) ปูนปั้นหน้าบันเป็นฝีมือของช่างคำ พรพนม และฮูปแต้มเป็นฝีมือของช่างผาย บ้านคำเชียงวัน อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ 

ทุนทรัพย์ที่นำมาสร้างสิมมาจากการร่วมทำบุญของชาวบ้าน ประมาณ 6,000 บาท

สิมของวัดอุดมประชาราษฎร์เป็นอาคารทึบ ก่ออิฐถือปูน หันหน้าไปทางทิศตะวันตก ซึ่งขัดกับประเพณีนิยม มีทางเข้าทางด้านหน้าเพียงด้านเดียว ด้านข้างมีช่องหน้าต่างข้างละสามช่อง หลังคาลาดต่ำซ้อนกัน 3 ชั้น มีโหง่หรือช่อฟ้าไม้แกะสลักประดับ หน้าบันประดับปูนปั้นลายครุฑและมังกร

ผนังด้านนอกของสิมมีฮูปแต้มเป็นรูปเวสสันดรชาดก ผนังด้านในหลังพระประธานเขียนรูปพุทธประวัติ ตอนมหาภิเนษกรมณ์ (ออกผนวช) และตอนผจญมาร เขียนด้วยศิลปะท้องถิ่นอีสาน ผสมศิลปะภาคกลางและญวน

จิตรกรผู้เขียนฮูปแต้มยังได้สอดแทรกนัยยะทางการเมืองเอาไว้ โดยพบภาพพานรัฐธรรมนูญและธงชาติไทยวาดแทรกอยู่ สะท้อนถึงกระแสการตื่นตัวต่อเรื่องรัฐธรรมนูญและระบอบประชาธิปไตยในกาฬสินธุ์หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง

อีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญของสิมแห่งนี้คือ นาคเชิงบันได โดยศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่นเสนอว่า มีหงอนคล้ายไก่ คล้ายมังกร จนคล้ายสิงโต นับเป็นหนึ่งปฏิมากรรมจากฝีมือของช่างท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์อย่างยิ่ง

จากที่กล่าวมา สิมวัดอุดมประชาราษฎร์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ดูเหมือนจะไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถานสำหรับการประกอบศาสนกิจเท่านั้น หากแต่ยังเป็นศาสนสถานที่ช่วยสะท้อนให้เห็นถึงศรัทธาของพุทธศาสนิกชน ศิลปะผสมผสานหลายวัฒนธรรม และการตื่นตัวทางการเมืองของประชาชนชาวกาฬสินธุ์

อ่านเพิ่มเติม : 

• “สิมอีสาน” ในยุคประชาธิปไตยและความเป็นไทย ช่วงพ.ศ. 2475-2500
• พระพุทธรูปอีสาน : ตัวตนคนอีสาน พระวรกายผิดหลัก พระพักตร์แสดงอารมณ์
• โศกนาฏกรรมความรัก ในตำนานพื้นเมืองแห่ง “เมืองฟ้าแดดสงยาง”

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง : 

ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศมรดกศิลปวัฒนธรรม กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม. “วัดอุดมประชาราษฎร์.” สืบค้นเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2569. https://qrcode.finearts.go.th/index.php/th/historic-site/hs-kalasin/item/463-hs-kalasin-012

ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น. “วัดอุดมประชาราษฎร์.” สืบค้นเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2569. https://cac.kku.ac.th/วัดอุดมประชาราษฎร์/

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 31 กรกฎาคม 2569