เปิด 6 ที่มา “ชื่อเขตในกรุงเทพฯ” ตั้งตามชื่ออะไรบ้าง?

ปัจจุบัน กรุงเทพมหานครแบ่งพื้นที่เป็น 50 เขต แต่ละเขตล้วนมีชื่อที่สะท้อนประวัติศาสตร์ความเป็นมาของตนเองทั้งสิ้น

หนังสือ “เขตคลองมองเมือง” โดย บัณฑิต จุลาสัย และรัชดา โชติพานิช ซึ่งสืบค้นต้นรากของชื่อเขตต่างๆ ในกรุงเทพฯ จากแผนที่ประวัติศาสตร์และเอกสารประวัติศาสตร์ บอกเล่าที่มาของชื่อเขตในกรุงเทพฯ ไว้ว่า

ชื่อเขตต่างๆ ของกรุงเทพฯ ในปัจจุบันนั้นหลากหลายและแตกต่างตามประวัติความเป็นมา ตามอาคารสถานที่สำคัญ หรือตามตำแหน่งที่ตั้ง

ถ้าลองจำแนกแล้ว สามารถแบ่งได้หลักๆ 6 ที่มา คือ

1. ชื่อบางเขตมาจากชื่อเมือง รวม 3 เขต ได้แก่ เขตพระนคร เขต(กรุง)ธนบุรี และเขต(เมือง)มีนบุรี

2. ชื่อบางเขตมาจากนามพระราชวัง วัง หรือพระตำหนัก รวม 3 เขต ได้แก่ เขต(พระราชวัง)ดุสิต เขต(พระราชวัง)พญาไท และเขต(พระตำหนักวิลลา)วัฒนา

3. ชื่อบางเขตมาจากชื่อวัด รวม 3 เขต ได้แก่ เขต(วัด)สัมพันธวงศ์ เขต(วัด)ปทุมวัน และเขต(วัด)จอมทอง

4. ชื่อบางเขตมาจากชื่อพระราชทาน 1 เขต ได้แก่ เขต(สวน)จตุจักร

5. ชื่อบางเขตมาจากสภาพที่ตั้ง รวม 10 เขต ได้แก่ เขตดินแดง เขตลาดพร้าว เขตบึงกุ่ม เขตหนองแขม เขตทุ่งครุ เขตสวนหลวง เขตดอนเมือง เขตคันนายาว เขตสะพานสูง และเขต(สะพานสมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี พระ)ราชเทวี

6. ชื่อเขตที่มาจากชื่อคลองมีจำนวนมากสุด ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ระบุชัดเจน รวม 27 เขต

ในจำนวนนี้ ที่ยังมีคำว่าคลองในชื่อ มี 3 เขต ได้แก่ เขตคลองเตย เขตคลองสาน และเขตคลองสามวา

ส่วนเขตที่คำว่าคลองหายไปในปัจจุบัน มี 24 เขต ได้แก่ เขต(คลอง)ตลิ่งชัน เขต(คลอง)ทวีวัฒนา เขต(คลอง)บางกอกน้อย เขต(คลอง)บางกอกใหญ่ เขต(คลอง)บางกะปิ เขต(คลอง)บางขุนเทียน เขต(คลอง)บางเขน เขต(คลอง)บางคอแหลม

เขต(คลอง)บางแค เขต(คลอง)บางซื่อ เขต(คลอง)บางนา เขต(คลอง)บางบอน เขต(คลอง)บางพลัด เขต(คลอง)ประเวศบุรีรมย์ เขต(คลอง)พระโขนง เขต(คลอง)ภาษีเจริญ

เขต(คลอง)ยานนาวา เขต(คลอง)ราษฎร์บูรณะ เขต(คลอง)ลาดกระบัง เขต(คลอง)ลาดพร้าว เขต(คลอง)สาทร เขต(คลอง)ห้วยขวาง เขต(คลองเปรมประชากร)หลักสี่ เขต(คลอง)หนองจอก

ทั้งหมดคือที่มาชื่อเขตในกรุงเทพฯ 47 เขต ตามที่ระบุในหนังสือ “เขตคลองมองเมือง” ส่วนอีก 3 เขตที่ไม่ได้จัดอยู่ใน 6 ที่มาข้างต้น คือ เขตสายไหม (เดิมอยู่ในจังหวัดปทุมธานี ต่อมาอยู่กับอำเภอบางเขน จังหวัดพระนคร ก่อนยกระดับเป็นเขต) เขตวังทองหลาง (คาดว่ามาจากพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ด้วยต้นทองหลาง) และเขตบางรัก (ที่มาไม่ชัดเจน)

อ่านเพิ่มเติม : 

• “สมัน” สูญพันธุ์จากโลก เหตุเพราะขุด “คลองรังสิต” กินพื้นที่กว่า 1 ล้านไร่
• เปิดที่มา “คลองสาน” ย่านดังฝั่งธนบุรี “สาน” นี้คืออะไร?
• “คลองเปรมประชากร” คลอง 6 แผ่นดิน เริ่มจากไหนถึงไหน ทำไมต้องขุด?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

บัณฑิต จุลาสัย และรัชดา โชติพานิช. เขตคลองมองเมือง. กรุงเทพฯ: มติชน, 2566.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 15 ธันวาคม 2568