3 ภารกิจสุดโหดเกินกำลังมนุษย์ เพื่อพิสูจน์รักพระสุธน ใน “พระสุธน – มโนห์รา”

กินรีลงสระ ประกอบเรื่อง พระสุธน-มโนห์รา — ภาพประกอบเนื้อหา - กินรีลงสระ ผลงานของอาจารย์จักรพันธุ์ โปรษยกฤต (จาก หนังสือ จักรพันธุ์ โปรษยกฤต ๖ รอบ)

ผู้เขียน	ธนกฤต ก้องเวหา
เผยแพร่	วันเสาร์ที่ 30 สิงหาคม พ.ศ.2568

ตอนท้ายของวรรณกรรมพื้นบ้านอันโด่งดังจากชาดกอย่าง พระสุธน – มโนห์รา เป็นหนึ่งในเรื่องราวการพิสูจน์ความรักของคู่พระ – นาง ที่ต้องผ่านอุปสรรคขวากหนามมากมายกว่าจะลงเอยกัน ซึ่ง “พระสุธน” ต้องทำภารกิจอันยากยิ่งเพื่อให้ได้ครองคู่กับ “นางมโนห์รา” อีกครั้ง หลังโชคชะตาทำให้ทั้งคู่พรากจากกันไป

พระสุธน - มโนราห์ 2563 — ละคร พระสุธน – มโนห์รา 2563 โดย บริษัท สามเศียร จำกัด (ภาพโดย Alexander Tonkla ในเว็บไซต์ Fandom)

“พระสุธน – มโนห์รา” ยังเคยถูกผลิตเป็นละครโทรทัศน์โดย บริษัท สามเศียร จำกัด เวอร์ชันล่าสุดออกอากาศไปเมื่อ พ.ศ. 2563 โดยดัดแปลงเนื้อหาจากเทพนิยายวัดเกาะ นับว่าเป็นละครจักร ๆ วงศ์ ๆ ไทยอีกเรื่องที่โด่งดังและได้รับคำชื่นชมในเรื่องงานภาพซึ่งยกระดับขึ้นอย่างยอดเยี่ยม

สำหรับวรรณกรรมฉบับดั้งเดิม สำนวนสำคัญ ๆ ของนิทานเรื่องนี้คือ พระสุธนคำฉันท์ ที่ประพันธ์โดยพระยาอิศรานุภาพ (อ้น) ในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยมีต้นเค้ามาจาก “สุธนชาดก” ในปัญญาสชาดก เล่าถึงครั้งพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็น “พระสุธน” โอรสท้าวอาทิตยวงศ์และนางจันทรเทวีแห่งเมืองอุดรปัญจา

วันหนึ่งพรานบูรณ์เข้าป่าล่าสัตว์แล้วจับได้ “นางมโนห์รา” กินรีน้องคนสุดท้อง (จาก 7 นาง) ธิดาท้าวทุมวงศ์ ราชาของเหล่ากินรี-กินนร มาถวายพระสุธน ท้าวอาทิตยวงศ์ทราบเรื่องก็ยินดีรับนางเข้าวัง จัดงานอภิเษก แล้วยกราชสมบัติให้โอรส

แต่หลังจากพระสุธนตั้งพราหมณ์หนุ่มผู้มีปัญญาผู้หนึ่งขึ้นเป็นปุโรหิต ทำให้ปุโรหิตโหราจารย์คนเก่าผูกใจเจ็บคอยคิดแก้แค้นพระสุธนเรื่อยมา เมื่อท้าวจันทรภานุแห่งเมืองบุรพาทรงยกทัพมาหมายตีเมืองอุดรปัญญา ปุโรหิตเฒ่าจึงกราบทูลให้พระสุธนนำทัพออกไปสู้ สร้างความเศร้าโศกห่วงใยแก่นางมโนห์รา

ฝ่ายพระสุธนออกรบสามารถสังหารท้าวจันทรภาณุได้ แต่วันเดียวกันนั้นพระนางจันทรเทวีทรงสุบินว่าโอรสสิ้นพระชนม์ในสงคราม ปุโรหิตเฒ่าได้ทีจึงแสร้งทูลว่าเป็นนิมิตร้ายแรง ต้องแก้ไขด้วยการบูชายัญสัตว์ทุกชนิด รวมถึงนางมโนห์ราที่เป็นกินรีด้วย ท้าวอาทิตยวงศ์ไม่ยอมในทีแรก แต่สุดท้ายก็อนุญาตให้ทำพิธีบูชายัญนางมโนห์รา นางจึงออกอุบายขอสวมเสื้อผ้าเครื่องประดับของตน พอเริ่มพิธีก็บินหนีไป

นางมโนห์รา เหาะหนี พิธีบูชายัญ — นางมโนห์ราเหาะหนีพิธีบูชายัญ ผลงานของอาจารย์จักรพันธุ์ โปรษยกฤต (จาก หนังสือ จักรพันธุ์ โปรษยกฤต ๖ รอบ)

เมื่อพระสุธนกลับถึงเมืองทราบเรื่องจึงรีบออกติดตามชายา โดยให้พรานบูรณ์นำทางไปถึงป่าหิมพานต์แล้วไปต่อตัวคนเดียวอย่างยากลำบากจนถึงป่าหวาย ปลายสุดดินแดนที่มนุษย์เดินทางต่อไปได้ พระสุธนปีนเถาวัลย์ไปถึงรังพญาอินทรี ได้ยินนกคุยกันว่าท้าวทุมวงศ์จะทำพิธีสะเดาะเคราะห์ให้ธิดาที่หนีมาจากเมืองมนุษย์ จึงแฝงกายในขนนกอินทรีไปยังสระบัวแห่งหนึ่ง

ที่นั่นพระสุธนได้พบเหล่ากินรีบริวารที่มาตักน้ำสรงนางมโนห์ราให้สิ้นมลทินมนุษย์ จึงลอบใส่ธำมรงค์ไปกับหม้อน้ำ นางมโนห์รารู้ว่าพระสุธนตามมาก็ยินดี จึงทูลบิดาว่าสวามีมาตามแล้ว

ท้าวทุมวงศ์จึงให้พระสุธนเข้าเฝ้า พอได้พบก็ชื่นชมความสง่างามของพระสุธน ผู้มีรูปกายตามลักษณะมหาบุรุษเปี่ยมบุญญาธิการ แต่เพื่อการยืนยันว่าพระสุธนคู่ควรกับนางมโนห์ราจริง ๆ พระองค์จึงทดสอบความสามารถและพิสูจน์ความรักที่ลูกเขยมีต่อธิดาสาวคนเล็ก ด้วยภารกิจที่ยากเกินกว่ามนุษย์ทั่วไปจะทำได้ ดังต่อไปนี้

1. ให้ยิงธนูผ่านสิ่งกีดขวางทั้งหลาย ได้แก่ ต้นตาล 7 ต้น, ไม้กระดานมะเดื่อหนา 3 ศอก กว้าง 1 วา 7 แผ่น, เสาศิลา 7 เสา, แผ่นเหล็ก 7 แผ่น, แผ่นทองแดง 7 แผ่น (แผ่นเหล็ก-แผ่นทองแดง หนาแผ่นละ 4 ศอก กว้างยาว 1 วา) และเกวียนบรรทุกทรายเต็ม 7 เล่มที่วางสลับเป็นชั้นต่อกันได้ทั้งหมด แล้วลูกศรนั้นยังต้องผ่านผืนน้ำเลยไปถึงภูเขาจักรวาล แล้วแล่นกลับมาที่เดิม พระสุธนสามารถทำได้ตามนั้น

2. ต้องยกบัลลังก์ศิลาที่ต้องใช้คน 1,000 คนยก พระสุธนจึงตั้งสัจจาธิษฐานว่าหากอนาคตจะได้พระโพธิญาณเป็นพระพุทธเจ้า ขอให้ยกบัลลังก์ศิลาได้ พระองค์ก็ยกได้โดยลำพังจริง ๆ

3. การทดสอบขั้นสุดท้ายคือการชี้ตัวนางมโนห์ราในกลุ่มนางกินรี 7 นางซึ่งมีรูปพรรณเหมือนกันทุกประการ ปรากฏว่าพระสุธนจำไม่ได้ จึงตั้งจิตอธิษฐานขอให้เทวดาช่วยเหลือ ด้วยบุญญาบารมีของพระองค์ พระอินทร์จึงแปลงเป็นแมลงวันทองมาบินวนทำประทักษิณรอบศีรษะนางมโนห์รา พระสุธนจึงชี้ตัวชายาของตนได้ถูกต้อง สร้างความพึงพอใจแก่พ่อตาอย่างยิ่ง

ท้าวทุมวงศ์จึงยินดีจัดงานอภิเษกให้พระสุธน – มโนห์รา จากนั้นพระสุธนได้ขอพาชายากลับอุดรปัญจานคร ด้านท้าวอาทิตยวงศ์และนางจันทรเทวีต่างรู้สึกยินดียิ่ง รับสั่งให้จัดงานสมโภชพระนครและอภิเษกให้พระสุธนกับนางมโนห์ราอีกครั้งอย่างยิ่งใหญ่ ทั้งสองก็ครองคู่กันสืบมา

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่