22 มกราคม 1905 : สังหารหมู่แรงงานผู้เรียกร้องการปฏิรูป จุดชนวนการปฏิวัติรัสเซีย

บาทหลวงกาปอนอ่านร่างฎีกาต่อที่ประชุมแรงงาน (ภาพโดยศิลปินไม่ทราบชื่อในช่วงต้นศตวรรษที่ 20)

เป็นระยะเวลาหลายปีนับแต่ช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ชาวรัสเซียจากหลากหลายกลุ่มได้แสดงออกถึงความไม่พอใจต่อสภาพสังคมและการเมืองของรัสเซีย โดยเฉพาะการทำสงครามรัสเซียญี่ปุ่น (1904-1905) นำไปสู่การประท้วง เดินขบวนหรือนัดหยุดงานหลายครั้งเพื่อให้ระบอบกษัตริย์ปฏิรูปการเมืองและสังคม

ในเดือนมกราคม 1905 ได้เกิดการนัดหยุดงานภายใต้การจัดการของหนึ่งในองค์กรแรงงานตามกฎหมายสมัชชาคนงานรัสเซียในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กภายใต้การนำของบาทหลวงจอร์จี กาปอน (Georgy Gapon) โดยหวังเรียกร้องให้ระบอบซาร์ปรับปรุงสภาพการจ้างงาน ค่าจ้างที่เป็นธรรม และลดระยะเวลาการทำงานต่อวันลง รวมไปถึงการเรียกร้องให้ยุติสงครามกับญี่ปุ่น

การเดินขบวนของกลุ่มแรงงานนำที่โดย กาปอน มิได้เข้าข่ายเป็นขบวนการปฏิวัติ หรือเป็นกบฏต่อระบอบเดิม บาทหลวงรายนี้ยังเรียกร้องมิให้ผู้สนับสนุนรับฟังความเห็นของฝ่ายปฏิวัติที่ต้องการล้มระบอบกษัตริย์

บาทหลวงกาปอนนำการเดินขบวนโดยหวังยื่นฎีกากับพระเจ้าซาร์นิโคลัสที่ 2 โดยตรง ณ พระราชวังฤดูหนาวในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก โดยได้แจ้งเจ้าหน้าที่ถึงแผนการดังกล่าวล่วงหน้า การเดินขบวนประท้วงเป็นไปอย่างสันติ และบรรดาผู้ร่วมการชุมนุมต่างก็ถือสัญลักษณ์ทางศาสนาและภาพของพระเจ้าซาร์นิโคลัส แสดงถึงความศรัทธาในระบอบเดิม โดยหวังว่าพระเจ้าซาร์จะช่วยพวกตนให้พ้นความยากลำบาก

อย่างไรก็ดี พระเจ้าซาร์มิได้พำนักอยู่ในพระราชวังในขณะนั้น และผู้บัญชาการสำนักงานตำรวจ แกรนด์ดยุควลาดิเมียร์ (Grand Duke Vladimir) พระปิตุลาของพระองค์ ได้เข้าขัดขวางการเดินขบวนและสั่งให้เจ้าหน้าที่สาดกระสุนปืนเข้าใส่ผู้ชุมนุมจนทำให้มีผู้เสียชีวิตนับร้อยราย

เหตุดังกล่าวกลายเป็นจุดเริ่มต้นของความรุนแรงที่ทำให้การประท้วงต่อต้านรัฐบาลแพร่กระจายไปทั่วราชอาณาจักรจนพระเจ้าซาร์ทรงยอมให้สัญญาว่าจะมอบรัฐธรรมนูญ และได้จัดตั้งสภานิติบัญญัติ (สภาดูมา) ขึ้น แต่สุดท้ายสภาแห่งนี้ก็ถูกยุบไป หลังสภาตั้งตนเป็นปฏิปักษ์กับระบอบซาร์ และฝ่ายปฏิวัติก็ถูกกำจัดโดยกองทัพซาร์อย่างทารุณ ทำให้การปฏิวัติครั้งแรกของรัสเซียจบลงด้วยชัยชนะของระบอบเก่า


อ้างอิง: “Bloody Sunday”. Encyclopedia Britannica. <https://global.britannica.com/event/Bloody-Sunday-Russia-1905>

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป