ฝรั่ง(เศส)ชี้ชาวสยาม “ใจกว้าง เอื้อเฟื้อ ง่ายๆ ไม่หยิ่ง” ส่วนญวนใจร้อน-เจ้าคิดเจ้าแค้น

ทิวทัศน์ภายในอ่าวจันทบูร ภาพวาดลายเส้นโดยซาบาติเยร์ จากรูปสเก๊ตช์ของมูโอต์

“พ่อค้าชาวจีนส่วนมากชอบสูบฝิ่นและเล่นการพนัน ในขณะที่ชาวญวนคริสตังโดยทั่วไปประพฤติตัวดีกว่า และมีบุคลิกตรงข้ามกับชาวสยาม ชาวสยามดูเป็นคนเฉื่อยเนือย เกียจคร้าน เหลาะแหละและไม่ใส่ใจอะไร แต่ก็ใจกว้างและเอื้อเฟื้อ เป็นคนง่ายๆ ไม่เย่อหยิ่ง ข้างชาวญวนนั้นตัวเล็ก ผอม เป็นคนกระตือรือร้น ว่องไว แต่ใจร้อนเจ้าโทสะ พวกเขาหน้าตาหมกมุ่น เจ้าคิดเจ้าแค้น และเย่อหยิ่งจองหอง แม้ในหมู่ญาติด้วยกันเองยังมิวายมีเรื่องวิวาทและอิจฉาริษยากันไม่จบสิ้น แม้จะเป็นคนไม่เอื้อเฟื้อเห็นใจคนจนๆ หรือคนที่ตกทุกข์ได้ยาก แต่นับว่าพวกเขาเกิดมาเพื่อรับใช้ผู้มีอำนาจ

ส่วนความผูกพันศรัทธาที่มีต่อบาทหลวงและพระมิสซังทั้งหลายนับเป็นข้อยกเว้น เพราะพวกเขายอมอุทิศตัวเต็มที่แม้จะต้องเสี่ยงอันตรายสักเพียงใดก็ตาม ข้างฝ่ายพวกญวนนอกรีตก็ยึดมั่นศรัทธาในรูปเคารพตามคำสั่งสอนของบรรพบุรุษ ตัวข้าพเจ้านั้นได้สัมผัสกับคนทั้งสองกลุ่มนี้อยู่บ่อยๆ ทั้งที่ตัวเมืองจันทรบูรหรือตามเกาะเล็กเกาะน้อยนอกเมือง ไม่ว่าจะเป็นพวกคนแต่ดั้งแต่เดิมของที่นั่นหรือที่มาจากกำปอต เมืองท่าของกัมพูชา เห็นจะต้องบอกว่าข้าพเจ้ารู้สึกชื่นชมในความเป็นคนดีและมีน้ำใจเอื้อเฟื้อของคนญวนนอกรีต”

อ็องรี มูโอต์ กล่าวถึงความเป็นอยู่ของผู้เชื้อชาติต่างๆ ในเมืองจันทบูร

ทั้งนี้ อ็องรี มูโอต์ คือนักสำรวจและนักโบราณคดีชาวฝรั่งเศสที่เดินทางมาสำรวจดินแดนอุษาคเนย์เมื่อราว 160 ปีก่อน บันทึกของเขาบรรยายถึงผู้คนและสถานที่ แทรกด้วยสีสันต่างๆ และที่ทำให้เขาได้รับความสนใจมากคือบันทึกว่าด้วยการค้นพบ “นครวัด” แม้ว่าจริงๆ แล้วเขาจะไม่ใช่ชาวตะวันตกคนแรกที่เป็นคนค้นพบโบราณสถานที่ยิ่งใหญ่แห่งนี้ก็ตาม


ที่มา: บันทึกการเดินทางของ อ็องรี มูโอต์ ในสยาม กัมพูชา ลาว และอินโดจีนตอนกลางส่วนอื่นๆ

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป