“นม” บนฐานโยนี

ภาพที่แสดงอยู่นี้คือ ฐานศิวลึงค์ประดับด้วยถันสตรี ศิลปะจาม กลุ่มชนที่เคยมีอาณาจักรของตนเองตั้งอยู่ระหว่างจังหวัดกว๋างจี (Quang Tri) และบิ่งทวน (Binh Thuan) ประเทศเวียดนามในปัจจุบัน โดยประติมากรรมชิ้นนี้สร้างขึ้นใน สมัยบิ่งดิง (พุทธศตวรรษที่ 16-18) จัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์ประติมากรรมจาม เมืองดานัง

ฐานโยนีคือที่ประดิษฐาน “ศิวลึงค์” สัญลักษณ์แทนพระศิวะในรูปของอวัยวะเพศชาย ซึ่งนอกจากจะเป็นตัวแทนพระศิวะแล้วยังมีความหมายเกี่ยวกับความสมบูรณ์ด้วย โดย ศิวะลึงค์ในศิลปะจามจะประกอบด้วยสามส่วน คือ พรหมภาคอยู่ในผังสี่เหลี่ยมด้านล่างสุดเป็นตัวแทนของพระพรหม ส่วนกลางอยู่ในผังแปดเหลี่ยมเรียกว่า วิษณุภาค แทนพระวิษณุ และส่วนยอดทรงกลมเรียกว่า รุทรภาค โดยส่วนล่างและส่วนกลางจะฝังอยู่ในฐานโยนี ลักษณะเหล่านี้สืบทอดมาจากการสร้างศิวลึงค์ในวัฒนธรรมอินเดีย

ภาพและข้อมูลจาก ศิลปวัฒนธรรมฉบับพิเศษ “ศิลปะเวียดและจาม” โดย ดร. อชิรัชญ์ ไชยพจน์พานิช (พิมพ์ครั้งแรก สิงหาคม 2557)

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป