“คนใช้” บ้านเจ้าพระยา คนไทยคนแรกๆ ที่ได้ “ถอนฟัน” ด้วยวิทยาการตะวันตก

ภาพประกอบเนื้อหา การถอนฟันในทศวรรษที่ 1890 (ภาพจาก Library of Congress, USA)

การถอนฟันด้วยวิทยาการตะวันตก เข้าสู่สยามเป็นครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 3 ถูกนำมาเข้ามาโดยพวกมิชชันนารี ในประชุมพงศาวดาร เล่ม 18 จดหมายเหตุเรื่องมิชชันนารีอเมริกันเข้ามาประเทศสยาม ระบุว่า เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2380 เจ้าพระยาพระคลัง (ดิศ บุนนาค) “…อยากจะให้พวกมิชชันนารีตรวจฟันของท่าน ซึ่งโยกอยู่ซี่หนึ่งปวดมาก…”

ในวันรุ่งขึ้น พวกมิชชันนารีพร้อมด้วยเครื่องมือถอนฟัน เดินทางมายังบ้านเจ้าพระยาพระคลัง “…แต่พอเจ้าพระยาพระคลังได้เห็นเครื่องมือถอนฟันเข้าก็ตกใจ ให้เรียกคนใช้คนหนึ่งซึ่งมีฟันโยกและปวดเหมือนกับท่าน เข้ามาให้พวกมิชชันนารีถอนฟันต่อหน้าท่าน เพื่อท่านจะดูว่ามีความเจ็บปวดและเลือดจะออกมาสักเพียงไร…”

มิชชันนารีถอนฟันให้คนใช้เสร็จสิ้นโดยไม่ทำให้เจ็บปวดแต่ประการใด แต่เมื่อเจ้าพระยาพระคลัง “…เห็นคนใช้คนนั้นบ้วนโลหิตออกมาจากปากเพียงเล็กน้อยก็กลัว สั่งให้พวกมิชชันนารีนำเครื่องมือกลับไป และกล่าวว่าท่านไม่สามารถทนการถอนเช่นนั้นได้ เกรงว่าถ้าเลือดไม่หยุดก็จะต้องตายเป็นแน่…”

อย่างไรก็ตาม มีความเป็นไปได้ว่า คนใช้บ้านเจ้าพระยาพระคลัง อาจไม่ใช่คนไทยคนแรกที่ได้ถอนฟันด้วยวิทยาการตะวันตก สืบเนื่องจาก พวกมิชชันนารีได้เปิดร้านขายยาในกรุงเทพฯ ได้รักษาคนไข้ไปแล้วกว่า 5,025 คน นับตั้งแต่เปิดร้านเมื่อ พ.ศ. 2378 แม้จะไม่ได้ระบุว่า ได้รักษาโรคใดไปบ้าง แต่มีความเป็นไปได้ว่า หนึ่งในนั้นได้รับการรักษาโรคเกี่ยวกับฟันจากพวกมิชชันนารีแล้วเป็นแน่

ลด 40% กลับมาแล้ว! สมัครรับนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 1 ปี (12 ฉบับ) ลดเหลือเพียง 1,200 บาท เฉพาะสมัครวันที่ 9-31 ม.ค. 2564 เท่านั้น คลิกสมัครและดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่นี่


เผยแพร่เนื้อหาในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 31 กรกฎาคม 2563

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป