“ถนนสยาม” ไม่มีในสยาม แต่มีในฝรั่งเศส (ได้ยังไง?)

"ถนนสยาม" ปารีสเขต 16 ในสมัยรัชกาลที่ 5 (ภาพจากไปรษณียบัตรเก่า)

เรื่องของถนนที่มีชื่อว่า “สยาม” (Rue De Siam) ในประเทศฝรั่งเศสนั้นเป็นเรื่องจริงและยังคงตั้งอยู่มาจนถึงทุกวันนี้ หากใครไม่เชื่อก็ขอท้าให้เปิด Google Map แล้วค้นหาคำว่า Rue de Siam ดูได้เลย

ภาพถนนสยาม หรือ Rue de Siam ที่เมือง Brest ประเทศฝรั่งเศส (ภาพการค้นหาจาก Google Map)

สำหรับเรื่องราวความเป็นมาที่ว่าถนนสยามไปตั้งอยู่ในประเทศฝรั่งเศสได้อย่างไรนั้น ไกรฤกษ์ นานา ได้รวบรวมข้อมูลมาเขียนลงในนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับสิงหาคม 2546 ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้

ถนนสยามในประเทศฝรั่งเศสนั้นมีอยู่สองสายด้วยกัน โดยสายแรกนั้นถือกำเนิดขึ้นใน พ.ศ. 2229 หรือในสมัยของพระนารายณ์มหาราช มีที่มาที่ไปคือเมื่อเรือของคณะทูตานุทูต นำโดยพระวิสุทธสุนทร (โกษาปาน) เทียบท่าที่เมืองเบรสต์ (Brest) หรือบริเวณชายฝั่งทิศตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ พบว่ามีข้าราชการและประชาชนชาวฝรั่งเศสเดินทางมาต้อนรับอย่างเอิกเกริกเรียงตั้งแต่ท่าเรือไปจนถึงในตัวเมือง หลังจากนั้นมาถนนบริเวณท่าเรือตัดเข้ามาที่ตัวเมืองเบรสต์จึงได้ชื่อว่า “ถนนสยาม” ตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่คณะราชทูตที่พระนารายณ์ทรงส่งไป

ถนนสยาม (Rue de Siam) ที่เมือง Brest ในปัจจุบัน (ภาพจาก Google Map)

สำหรับถนนสยามสายที่ 2 นั้นเกิดในสมัยของรัชกาลที่ 5 ภายหลังจากที่มีการตั้งสถานเอกอัครราชทูตสยามในกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศสใน พ.ศ. 2426 เมื่อรัฐบาลฝรั่งเศสได้มีกำหนดตัดถนนใหม่แยกออกจากถนนสาย Rue De La Pompe ซึ่งเป็นถนนสายที่สถานทูตสยามตั้งอยู่ “พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปฤษฎางค์” เอกอัครราชทูตชาวสยามคนแรกที่ประจำอยู่ในกรุงปารีสได้ขอร้องให้ทางการฝรั่งเศสช่วยตั้งชื่อถนนสายใหม่นี้ว่า Rue de Siam หรือ ถนนสยาม ซึ่งรัฐบาลฝรั่งเศสก็ยินดี

ถนนสยาม (Rue de Siam) ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศสในปัจจุบัน (ภาพจาก Google Map)

อ้างอิง: ไกรฤกษ์ นานา. บทความ “ค้นกรุงปารีสตามล่าหาความจริง รัชกาลที่ 5 กับประธานาธิบดีฝรั่งเศส”. ศิลปวัฒนธรรม ปีที่ 24 ฉบับที่ 10 สิงหาคม, 2546

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป