พระเจ้ากรุงธนบุรี พระราชสมภพ 17 เมษายน พ.ศ. 2277 หรือปีใด?

พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสิน ณ วงเวียนใหญ่ ธนบุรี

หลักฐานชั้นต้น หรือหลักฐานที่สัมพันธ์ใกล้ชิดกับหลักฐานชั้นต้นเพียงชิ้นเดียวเท่านั้นที่พอทำให้ทราบปีประสูติของพระเจ้ากรุงธนบุรีได้ นั่นก็คือ จดหมายเหตุโหร ซึ่งระบุพระชนมายุเมื่อวันสวรรคตเอาไว้

พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรีฉบับแรกที่บอกพระชนมายุเมื่อเสด็จสวรรคตก็คือฉบับที่มักจะกล่าวกันว่า กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรสเป็นผู้ชำระ (พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี แผ่นดินสมเด็จพระบรมราชาที่  4) เข้าใจว่า จากพระราชพงศาวดารนี้เองที่เป็นผู้ให้ปีประสูติแก่หลักฐานชั้นรองเกี่ยวกับพระราชประวัติทั้งหมด เพราะฉะนั้นจึงไม่มีปัญหาขัดแย้งกันในเรื่องปีประสูติว่าคือ พ.ศ.2277 อันเป็นปีที่ 3 ในรัชกาลพระเจ้าบรมโกศ หากถือตามจดหมายเหตุโหรว่าเสด็จสวรรคตเมื่อพระชนมายุได้ 48 ปี กับ 15 วัน (จดหมายเหตุโหร) และหลักฐานของฝรั่งเศสซึ่งได้ฟังข่าวลือหลังเหตุการณ์นานหลายเดือน กล่าวว่าพระองค์ได้ถูกประหารเมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ.2325 (Histoire de la Mission de Siam)

ถ้าเป็นดังนั้น พระเจ้ากรุงธนบุรีก็ทรงพระราชสมภพ เมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2277

เอกสารเรื่อง อภินิหารบรรพบุรุษ ที่เล่าถึงตำนานพระเจ้าตาก ก่อนเสวยราชสมบัติ ที่ถูกนำมาใช้อ้างอิงบ่อยที่สุด

อย่างไรก็ตาม หลักฐานไทยกล่าวว่า พระเจ้ากรุงธนบุรีเสด็จสวรรคตในวันที่ 6 เมษายน เพราะฉะนั้นพระองค์ก็ทรงพระราชสมภพ ในวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ.2277

การคำนวณนี้ตรงกันกับที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานข้อมูลแก่หมอสมิธในการเขียนประวัติศาสตร์ไทย ซึ่งระบุว่าพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงพระราชสมภพในเดือนมีนาคม พ.ศ.2277

อย่างไรก็ตาม หนังสืออภินิหารบรรพบุรุษ ระบุวันพระราชสมภพโดยปราศจากหลักฐานอย่างใดว่าเป็นวันแรม 15 ค่ำ เดือน 5 จ.ศ.1096 ซึ่งบางท่านก็คำนวณว่าเป็นวันที่ 17 เมษายน พ.ศ.2277 บ้างก็ว่าวันที่ 15 เมษายน และบ้างก็ว่า 7 เมษายน อันเป็นวันที่เผอิญตรงกับวันกรุงแตก


(คัดจาก การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี โดย นิธิ เอียวศรีวงศ์. ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 12. สนพ.มติชน. 2559)


เผยแพร่ครั้งแรกในระบบออนไลน์ เมื่อ 17 เมษายน พ.ศ.2561

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป