| ผู้เขียน | ฑิตยาพร จินตวร |
|---|---|
| เผยแพร่ |
เพเนโลพีทอผ้าอะไร? กลอุบายซื้อเวลา ของภรรยาโอดิสซีอุส
ท่ามกลางกระแสความฮือฮาจากภาพยนตร์ “The Odyssey” ที่เพิ่งเข้าฉายในโรงภาพยนตร์ สายตาของผู้ชมส่วนใหญ่คงโฟกัสไปที่เรื่องราวการผจญภัยของ “โอดิสซีอุส” (Odysseus)
แต่อีกเรื่องที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือ “เพเนโลพี” (Penelope) ภรรยาของโอดิสซีอุส กำลังทอผ้าอะไร?
*คำเตือนเปิดเผยเนื้อหาในวรรณกรรมและภาพยนตร์*
ในมหากาพย์ “โอดิสซี” โดย “โฮเมอร์” กวีชื่อดังของกรีก มีตัวละครหลักคือ โอดิสซีอุสที่ต้องร่อนเร่หาหนทางกลับบ้านนานนับสิบปีหลังสงครามกรุงทรอยยุติ ในระหว่างนั้นเอง เพเนโลพี ภรรยาของโอดิสซีอุส ในฐานะพระราชินีแห่งอิธาคา (Ithaca) ต้องเผชิญความท้าทายจากบรรดาชายมากหน้าหลายตาที่ต้องการตัวเธอพร้อมกับ อำนาจ ทรัพย์สิน และบัลลังก์ร้างกษัตริย์
วรรณกรรมเล่าว่า เพเนโลพีถูกบีบคั้นให้ต้องเลือกใครสักคนหนึ่งในบรรดาขุนนาง เพื่อแต่งงานใหม่และสถาปนากษัตริย์คนต่อไป
ด้วยสถานการณ์กดดันนี้เอง เพเนโลพีจึงใช้กลอุบาย “ทอผ้า” โดยเธอจะให้คำตอบว่าจะเลือกชายใดเป็นสามีก็ต่อเมื่อเธอถักทอผ้าคลุมศพให้แก่ “ลาเออร์เทส” (Laertes) เสร็จสิ้น ซึ่งลาเออร์เทสก็คือ อดีตกษัตริย์แห่งอิธาคา บิดาของโอดิสซีอุส และเป็นพ่อสามีของเพเนโลพี
หลังจากที่ลาเออร์เทสมอบบัลลังก์ให้โอดิสซีอุส เขาก็ปลีกตัวไปอยู่อย่างสันโดษ ทว่าเมื่อลูกชายหายสาบสูญไป ประกอบกับรู้สึกตรอมใจจากการเสียชีวิตของภรรยา ลาเออร์เทสจึงย้ายไปอาศัยอยู่นอกเมืองใช้ชีวิตแบบชาวไร่ชาวนา
ด้วยวัยที่ชราภาพประกอบกับสภาพจิตใจที่เหี่ยวเฉา ชาวเมืองอิธาคาจึงมองว่าลาเออร์เทสเป็นเพียงชายชราผู้รอวันตายเท่านั้น การที่เพเนโลพีเริ่มลงมือถักทอผ้าคลุมศพเตรียมไว้ล่วงหน้าทั้งที่พ่อสามียังมีลมหายใจ จึงดูเป็นเรื่องที่สมเหตุสมผล
ในวัฒนธรรมกรีกโบราณ พิธีศพไม่ใช่เพียงเรื่องความเศร้าโศกหรือลาจาก หากแต่เป็นภาระหน้าที่อันศักดิ์สิทธิ์ โดยสตรีในครอบครัวจะรับภาระ ทั้งหน้าที่ในการอาบน้ำ แต่งตัว และทอผ้าคลุมศพ อันเป็นสิ่งสำคัญที่จะใช้ห่อหุ้มร่างของผู้วายชนม์ก่อนนำไปประกอบพิธีกรรมตามธรรมเนียม
หากอดีตกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ต้องสิ้นใจไปโดยไม่มีผ้าคลุมศพ นับเป็นความอัปยศอย่างร้ายแรงที่สุดของวงศ์ตระกูล ยิ่งไปกว่านั้น ในความเชื่อของชาวกรีก การปล่อยให้ผู้อาวุโสสิ้นชีพโดยไม่ได้ประกอบพิธีศพอย่างถูกต้องและสมเกียรติ ย่อมถือเป็นมลทินที่นำภัยพิบัติและความโกรธแค้นจากเหล่าเทพเจ้ามาสู่เมือง
ดังนั้น เพเนโลพีจึงฉวยใช้ความเชื่อนี้มาเป็นอุบายต่อรอง เธอรู้ดีว่าขุนนางพวกนั้นรีบร้อนอยากได้เธอเป็นภรรยาเพื่อช่วงชิงอำนาจและบัลลังก์ แต่สุดท้ายพวกเขาก็ต้องยอมจำนนและอดทนรอ
ทว่า ในตอนกลางวันเพเนโลพีจะนั่งทอผ้าคลุมศพอย่างขะมักเขม้นต่อสายตาทุกคน จนเมื่อถึงตอนกลางคืน เธอจะแอบรื้อด้ายที่ทอไว้ออกทีละเส้น และทำอย่างนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าในทุก ๆ คืน
กลอุบายของเพเนโลพีสามารถซื้อเวลาได้นานหลายปี ซึ่งก็เพียงพอยื้อเวลาจนโอดิสซีอุสกลับมาหาเธอได้ทันกาล
การทอผ้าคลุมศพไม่เพียงเป็นภาระหน้าที่ของผู้หญิงตามขนบธรรมเนียมของกรีกโบราณ ในมหากาพย์โอดิสซีก็ยังได้สะท้อนให้เห็นว่า หญิงสาวผู้ซื่อสัตย์ต่อความรักและครอบครัวอย่างเพเนโลพี สามารถต่อรองกับกิเลสของพวกขุนนางได้ด้วยสติปัญญาและความเด็ดเดี่ยวของเธอ
อ่านเพิ่มเติม :
- “เฮเลนแห่งทรอย” ความงามสร้างเรื่อง? เธอเป็นต้นเหตุสงครามกรุงทรอยจริงหรือ
- 12 เทพโอลิมปัสตามปกรณัมกรีก-โรมัน มีใครบ้าง?
- ทำไม “ปาริส” เป็นเจ้าชายรูปงามที่เทพชอบ แต่ประชาชนชัง
อ้างอิง :
เอดิธ แฮมิลตัน; แปลโดย นพมาส แววหงส์. (2564). ปกรณัมปรัมปรา ตำนานเทพและวีรบุรุษกรีก-โรมัน-นอร์ส. พิมพ์ครั้งที่ 17. กรุงเทพฯ : อมรินทร์.
Sels, N. (2013). The untold death of Laertes: Revaluating Odysseus’s meeting with his father. Mnemosyne, 66(4-5), 570–590. https://backoffice.biblio.ugent.be/download/3124461/6785001
Fiore, G. (2015). Decay and reverence: Conceptions of old age in ancient Greece and China. Hirundo: The McGill Journal of Classical Studies, 13, 93–111. https://www.mcgill.ca/classics/files/classics/2014-15-09.pdf
Mark, J. J. (2021, November 25). Penelope. World History Encyclopedia. https://www.worldhistory.org/Penelope/
Department of Greek and Roman Art. (2003, October). Death, burial, and the afterlife in ancient Greece. The Metropolitan Museum of Art. https://www.metmuseum.org/essays/death-burial-and-the-afterlife-in-ancient-greece
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 20 กรกฎาคม 2569
