วันอาสาฬหบูชา “วันพระรัตนตรัย” ครบองค์สามบริบูรณ์

"เวียนเทียนรอบอุโบสถ" จิตรกรรมฝาผนังภายในหอพระไตรปิฎกวัดบวรนิเวศวิหาร

อาสาฬหบูชา มีคำย่อมาจากคำว่า “อาสาฬหปูรณมีบูชา” แปลว่า “การบูชาในวันเพ็ญเดือนอาสาฬหะ” อันเป็นเดือนที่สี่ตามปฏิทินของประเทศอินเดีย ซึ่งจะตรงกับวันเพ็ญ เดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติของไทย

วันอาสาฬหบูชา ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ซึ่งถือเป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนา เนื่องจากเป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมที่ตรัสรู้เป็นครั้งแรกแก่ ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 คนได้แก่ โกณฑัญญะ วัปปะ ภัททิยะ มหานามะ และอัสสชิ

การแสดงธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าในครั้งนี้ เกิดขึ้น ณ มฤคทายวัน ตำบลอิสิปตนะ เมืองพาราณสี ในชมพูทวีปสมัยโบราณซึ่งปัจจุบันตั้งอยู่ในประเทศอินเดีย

พระธรรมเทศนาที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงครั้งแรกนี้มีชื่อว่า “ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร” มีความหมายว่า พระสูตรแห่งการหมุนวงล้อธรรม หรือพระสูตรแห่งการแผ่ขยายธรรมจักร

กล่าวโดยสรุป คือ ส่วนที่สุดสองอย่าง ที่พระพุทธศาสนาปฏิเสธ อันได้แก่ “กามสุขัลลิกานุโยค” คือการหมกมุ่นอยู่ในกามสุข และ “อัตตกิลมถานุโยค” คือการทรมานตนให้ลำบากโดยเปล่าประโยชน์ : มัชฌิมาปฏิปทา คือปฏิปทาทางสายกลางที่พระพุทธองค์ได้ทรงตรัสรู้ ได้แก่ มรรคมีองค์แปด : อริยสัจสี่ คือธรรมที่เป็นความจริงอันประเสริฐสี่ประการ

พระอัญญาโกณฑัญญะ ขออุปสมบทในพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า ด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา จึงกลายเป็นพระสาวกและภิกษุองค์แรกในโลกด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา

อีกหนึ่งความสำคัญของวันนี้ คือ เป็นวันที่มีพระสงฆ์เกิดขึ้นเป็นครั้งแรก ทำให้ในวันนี้มีพระรัตนตรัยครบองค์สามบริบูรณ์ และจัดว่าเป็น “วันพระรัตนตรัย” อีกด้วย

สำหรับในประเทศไทย วันอาสาฬหบูชา ถูกกำหนดให้เป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนา เมื่อ พ.ศ.2501 พร้อมทั้งยังกำหนดพิธีขึ้นอย่างเป็นทางการเป็นครั้งแรกในประเทศไทย โดยพิธีปฏิบัติที่ว่านี้จะมีลักษณะเดียวกับวันวิสาขบูชา

ในวันอาสาฬหบูชา พุทธศาสนิกชนทั้งหลายมักจะไปทำบุญตักบาตรในช่วงเช้า และตลอดวันจะมีการบำเพ็ญบุญกุศลความดีอื่นๆ อาทิ ไปวัด สมาทานศีล งดเว้นการทำบาปทั้งปวง ถวายสังฆทาน ฟังพระธรรมเทศนา ถวายผ้าอาบน้ำฝน ถวาย เทียนพรรษาและไปเวียนเทียนรอบอุโบสถในเวลาเย็น


เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ : 27 กรกฎาคม 2561

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป