วัดราชนัดดาราม วัดต้องสาป สร้างสมัยรัชกาลที่ 3 ก่อสร้างค้างคานานนับร้อยปี

“วัดราชนัดดาราม” สร้างเมื่อ พ.ศ. 2389 ด้วยพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 เพื่อเฉลิมพระเกียรติ พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าโสมนัสวัฒนาวดี (พระอิสริยยศในช่วงปลายรัชกาลที่ 3) พระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าลักขณานุคุณ (พระราชโอรสในรัชกาลที่ 3) 

โดย “ราชนัดดา” แปลว่า “หลาน” จึงเป็นที่มาของชื่อวัดราชนัดดานั่นเอง

วัดราชนัดดามีสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นมากสิ่งหนึ่งก็คือ “โลหะปราสาท” ทว่า รัชกาลที่ 3 เสด็จสวรรคตไปก่อนที่จะก่อสร้างแล้วเสร็จ คงค้างเป็นเพียงโครงก่ออิฐสลับศิลาแลง และส่วนใหญ่ของอาคารในวัดก็ยังไม่ได้ฉาบปูน 

ล่วงเลยมาถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 วัดราชนัดดาและโลหะปราสาทก็อยู่ในสภาพเดิมเหมือนเมื่อครั้งรัชกาลก่อน

อย่างไรก็ตาม หลายวัดที่บูรณะหรือสร้างขึ้นใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 3 ก็ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จสมบูรณ์ในสมัยรัชกาลที่ 4 มีวัดราชนัดดาแห่งนี้ที่ยังค้างอยู่ เหตุผลก็คือ วัดแห่งนี้เป็น “วัดต้องสาป” หรือวัดต้องคำสาป!?

ประเด็นนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงเล่าเอาไว้ว่า

“ทูลกระหม่อม (หมายถึงรัชกาลที่ 4 – กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรมออนไลน์) ได้รับสั่งเล่าให้ฉันฟังต่อพระโอฐเอง…ว่าวัดเดิมนั้นสมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี กราบทูลขอให้ทรงทำวัดราชนัดดา ซึ่งพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้าง ในพระนามของท่าน 

แต่ทูลกระหม่อมทรงรังเกียจด้วยพระกระแส ซึ่งพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรับสั่งอย่างหนึ่ง ซึ่งไม่ควรที่จะเอามาเล่าคุ้ยเขี่ยขึ้นในเวลานี้อีก…วัดนั้นเป็นวัดต้องสาปไม่เสด็จพระราชดำเนินตลอดมาจนแผ่นดินปัจจุบันนี้ เมื่อไม่ต้องด้วยพระราชอัธยาศัยดังนี้จึงรับสั่งว่าจะสร้างให้ใหม่วัดหนึ่ง…”

จากพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 5 สรุปได้ว่า เมื่อรัชกาลที่ 4 ทรงขึ้นครองราชย์ ทรงรับเอาพระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าโสมนัสวัฒนาวดี เป็นสมเด็จพระอัครมเหสีที่ สมเด็จพระนางเธอ พระองค์เจ้าโสมนัสวัฒนาวดี 

ต่อมา พระองค์เจ้าโสมนัสฯ กราบบังคมทูลขอให้รัชกาลที่ 4 ทรงสร้างวัดราชนัดดาให้แล้วเสร็จสมบูรณ์ แต่รัชกาลที่ 4 “ทรงรังเกียจด้วยพระกระแส” คือพระราชดำรัสของรัชกาลที่ 3 ซึ่งเราไม่ทราบว่ามีพระราชดำรัสไว้อย่างไรจนทำให้รัชกาลที่ 4 ไม่โปรด 

ทว่า พระราชดำรัสนั้นไม่ต้องพระราชอัธยาศัย รัชกาลที่ 4 จึงไม่ทรงสนพระราชหฤทัยที่จะก่อสร้างวัดแห่งนี้ให้เสร็จสมบูรณ์ แต่ก็โปรดฯ ให้สร้างวัดแห่งใหม่แทน นั่นคือ วัดโสมนัสราชวรวิหาร

ปริศนาวัดต้องสาปนี้ พระธรรมนิเทศทวยหาญได้ฟังจากคำบอกเล่าของหม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์ ที่เล่าเบื้องหลังเรื่องนี้เอาไว้ ความว่า

“ถึงรัชกาลที่ 4 ตอนที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ กราบทูลให้ทรงทำวัดราชนัดดาต่อไปนั้น นัยว่าท่านเป็นคนซื่อ ได้กราบทูลตลอดไป ถึงความที่รัชกาลที่ 3 มีพระราชประสงค์จะไม่ให้ต้องใช้เงินแผ่นดินใหม่ ได้พระราชทานเงินบูรณะไว้เป็นส่วนหนึ่งต่างหากแล้ว 

รับสั่งว่า พระนั่งเกล้าท่านทรงรังเกียจฉัน ท่านจะไม่ให้ฉันเข้าไปเกี่ยวข้องกับวัดวาอารามของลูกหลานท่าน ท่านจึงได้พระราชทานเงินกันไว้เสียเองเถอะ ฉันจะไม่เกี่ยวข้องกับวัดนี้เป็นอันขาด กฐินก็จะไม่ไปทอด ลูกของเธอฉันก็จะไม่ให้ไปที่วัดนี้ จึงได้ทรงรับสั่งว่าจะสร้างให้ใหม่วัดหนึ่งต่างหาก…”

ด้วยเหตุนี้เอง รัชกาลที่ 4 จึงไม่เคยเสด็จพระราชดำเนินวัดราชนัดดาตลอดรัชกาล และเมื่อล่วงเลยมาถึงรัชกาลต่อ ๆ มา งานก่อสร้างภายในวัดรวมถึงโลหะปราสาทก็แทบจะไม่คืบหน้าไปมากนัก

และกว่าที่โลหะปราสาทจะเสร็จสมบูรณ์ เวลาก็ล่วงผ่านไปจากเมื่อแรกเริ่มสร้างวัดนานนับร้อยปี

อ่านเพิ่มเติม :

• วัดโสมนัสฯ “ทัชมาฮาล” เมืองไทย รัชกาลที่ 4 ทรงสร้างให้ใคร?
• “วัดราชนัดดาราม” วัดเฉลิมพระเกียรติพระเจ้าหลานเธอรัชกาลที่ 3 พระราชนัดดาพระองค์ใด?
• ใครคือผู้คนดั้งเดิมย่านเสาชิงช้า? 4 กลุ่มคนในย่านเก่า ศูนย์กลางศาสนาแห่งกรุงรัตนโกสินทร์

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

ชาตรี ประกิตนนทการ. (2569). เสกวัดปาฏิหาริย์ อำนาจพุทธสถานใน (การ) เมืองไทย. กรุงเทพฯ : มติชน.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 27 มีนาคม 2569