พระราชพิธีเจาะพระกรรณของพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ ท่ามกลางดินแดนศัตรู

ในละครเรื่อง “หงสาวดี” มีฉากหนึ่งที่ตัวละคร “มังแยจอชวา” ประกอบพระราชพิธีเจาะพระกรรณ ทำให้นึกถึงตำนานที่ “พระเจ้าตะเบ็งชเวตี้” ประกอบพิธีนี้ที่เมืองพะโค (หงสาวดี)

การเจาะพระกรรณของพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้อาจเป็นสัญลักษณ์การแผ่อำนาจของกษัตริย์แห่งเมืองตองอูมาสู่ดินแดนพม่าตอนล่าง หรือหัวเมืองมอญทั้งหลาย ดังที่ อ. ภมรี สุรเกียรติ เขียนไว้ในหนังสือ เมียนมาร์-สยามยุทธ์ ดังนี้

“ในรัชกาลพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ พระองค์ไม่ทรงมีนโยบายที่จะยกทัพขึ้นไปตีเอาเมืองอังวะหรือดินแดนพม่าตอนบนแต่อย่างใด แต่ทรงมุ่งมั่นในการสถาปนาอำนาจยังดินแดนพม่าตอนล่างและพม่าตอนกลางเป็นหลัก

ทันทีที่ พระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ทรงขึ้นครองราชสมบัติในปี ค.ศ. 1531 (พ.ศ. 2074) พระองค์ได้ส่งกองทัพไปโจมตีหัวเมืองชายขอบแดนรามัญประเทศ และหัวเมืองชายขอบแดนเมืองแปร

และในปีถัดไปพระองค์ได้ทรงลองหยั่งกำลังของราชสำนักพะโค ด้วยการยกกองพลอันประกอบด้วยเสนาบดี 40 ท่าน และทหารม้า 500 นาย ลอบเข้าไปทำพิธีเจาะพระกรรณ ยังพระธาตุชเวมอดอ หรือพระธาตุมุเตา ซึ่งประดิษฐานอยู่ภายในเมืองพะโค

ในขณะนั้นพระเจ้าตุ๊ชินตะกายุตปิหรือสาการะวุตพี ครองราชย์ ค.ศ. 1526-1539 (พ.ศ. 2069-2082) ทรงเป็นกษัตริย์แห่งราชสำนักพะโค พระองค์ได้สั่งกองทหารรามัญเข้าล้อมบริเวณพระธาตุชเวมอดอ แต่พระเจ้าตะเบ็งชเวตี้และกองทัพเมืองตองอูสามารถตีฝ่าแนววงล้อมของทหารรามัญออกมาได้”

ปัจจุบัน บนลานเจดีย์ชเวมอดอ หรือพระธาตุมุเตา ที่เมืองพะโค มีประติมากรรมรูปร่างคล้ายฐานดอกบัวแล้วมีแท่งโลหะหักงอลงมา

ประติมากรรมชิ้นนี้สร้างขึ้นมาเพื่อเป็นที่ระลึกในตำนานพระราชพิธีเจาะพระกรรณของพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ ที่พระองค์เสด็จจากเมืองตองอูมาเจาะพระกรรณที่ลานเจดีย์แห่งนี้

หลังจากเหตุการณ์นั้น พระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ก็สามารถขยายอำนาจลงสู่ดินแดนพม่าตอนล่าง ยึดหัวเมืองมอญต่าง ๆ ไว้ได้สำเร็จ ส่งผลให้กษัตริย์พม่ามีปริมณฑลอำนาจซ้อนทับกับปริมณฑลอำนาจแห่งกษัตริย์กรุงศรีอยุธยา 

จนนำไปสู่ความขัดแย้งและเผชิญหน้ากันในสงครามคราวเสียสมเด็จพระสุริโยทัยนั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม : 

• พระนางเชงสอบู สตรีหนึ่งเดียวแห่ง “หงสาวดี” ที่ขึ้นครองราชย์
• ยุทธศาสตร์ “พระเจ้าบุเรงนอง” แก้ไขความผิดพลาดยุคตะเบ็งชเวตี้ ก่อนรุกอยุธยา
• เอกสารพม่าอ้าง “มหาบรมดิลก” คือผู้สละพระชนม์ทรงช้างสู้กษัตริย์พม่า ไม่ใช่พระสุริโยทัย

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 24 มีนาคม 2569