19 ช้างเผือกคู่พระบารมีรัชกาลที่ 5 มีพระนามว่าอะไรบ้าง?

ปกติแล้วกษัตริย์สยามมักจะทรงมี “ช้างเผือก” คู่รัชกาล เนื่องจากเป็นสัตว์มงคล โดยยิ่งทรงมีจำนวนเยอะก็จะมีพระบุญญาบารมีมาก

อย่างในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงมีถึง 19 เชือกเลยทีเดียว ดังนี้

1. พระยาเศวตวรวรรณ

เป็นช้างพรายด่างดำพงศ์ถนิม เป็นช้างบ้านตกที่เมืองพร้าวขึ้นเมืองนครเชียงใหม่ พระเจ้ากาวิโลกรสสุริยวงศ์ พระเจ้านครเชียงใหม่นำมาถวายสมโภชขึ้นระวางเมื่อ พ.ศ. 2413

2. พระมหารพีพรรณคชพงศ์ 

ช้างพลายสีปลาด พระศิริธรรมบริรักษ์ ปลัดเมืองนครศรีธรรมราชถวาย สมโภชขึ้นระวาง เมื่อ พ.ศ. 2413 

3. พระเศวตสุวภาพรรณ 

ช้างพลายเผือกโท คล้องได้ที่ดงชมาดชบา เมืองกระแจะ แขวงระแด พระยารัตนวงศา เจ้าเมืองสุวรรณภูมิ พระยาไชยสุนทรเจ้าเมืองกาฬสินธุ์ถวาย เมื่อ พ.ศ. 2415

4. พระเทพคชรัตนกิริณี

ช้างพังเผือกโท คล้องได้ที่ดงชมาดชบา แขวงระแด พระยารัตนวงศา เจ้าเมืองสุวรรณภูมิถวาย สมโภชขึ้นระวาง เมื่อ พ.ศ. 2417

5. พระศรีสวัสดิเศวตวรรณ

ช้างพังเผือกโท คล้องได้ที่ดงชมาดชบา แขวงระแด ราชบุตรเมืองขอนแก่นถวาย สมโภชขึ้นระวาง เมื่อ พ.ศ. 2417

6. พระบรมทันตวรลักษณ์

ช้างพลายเนียม เจ้านครลำปางถวาย สมโภชขึ้นระวาง เมื่อ พ.ศ. 2417

7. พระเศวตวรลักษณ์ 

ช้างพลายเผือกโท คล้องได้ที่ป่าดงกะมุง แขวงเมืองสมบุกสมบุญ เจ้ายุติธรรมธร เจ้านครจำปาศักดิ์ถวาย สมโภชขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2418

8. พระเศวตวรสรรพางค์

ช้างพลายเผือกโท คล้องได้ที่พเนียดกรุงเก่า สมโภชขึ้นระวาง เมื่อ พ.ศ. 2419

9. พระเศวตวิสุทธิเทพา

ช้างพลายเผือกโท คล้องได้ที่ดงชมาดชบา เมืองยโสธรถวาย สมโภชขึ้นระวางเมื่อ พ.ศ. 2419

10. พระเศวตสุนทรสวัสดิ์ 

ช้างพลายเผือกโท คล้องได้ที่ป่าร่อนสวาดจงสระ แขวงเมืองกาญจนดิฐ พระกาญจนดิฐถวาย สมโภชขึ้นระวาง พ.ศ. 2419

11. พระเศวตสกลวโรภาส 

ช้างพลายเผือกเอก คล้องได้ที่เขาวงก์ ดงชมาดชบา แขวงระแด เจ้ายุติธรรมธร เจ้านครจำปาศักดิ์ถวาย สมโภชขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2424

12. พระเศวตรุจิราภาพรรณ 

ช้างพลายเผือกเอก คล้องได้ที่แขวงระแด เจ้ายุติธรรมธร เจ้านครจำปาศักดิ์ถวาย สมโภชขึ้นระวางเมื่อ พ.ศ. 2428

13. พระเศวตวรนาเคนทร์

ช้างพลายเผือกโท คล้องได้ที่ตำบลเขาชบา เมืองเชียงแตกับเมืองสมบูณ์ต่อกัน เจ้ายุติธรรมธร เจ้านครจำปาศักดิ์ถวาย สมโภชขึ้นระวางเมื่อ พ.ศ. 2433

14. ช้างพลายเผือกเอก 

ไม่ปรากฏลักษณะ คล้องได้ที่ดงชมาดชบา เจ้ายุติธรรมธร เจ้านครจำปาศักดิ์ถวาย รัชกาลที่ 5 โปรเกล้าฯ ให้มีการสมโภชที่พระราชวังบางปะอิน เมื่อ พ.ศ. 2436 ทว่าก่อนจะได้พระราชทานนามขึ้นระวาง ช้างกลับล้มเสียก่อนที่บางปะอิน

15. พระศรีเศวตวรรณิภา

ช้างพังเผือก คล้องได้ที่ป่าห้วยกระจะ ตะวันออกเฉียงใต้ เมืองอัตปือ พระดิษฎีตุลกิจ ข้าหลวงรักษาราชการเมืองสุวรรณภูมิถวาย สมโภชขึ้นระวางเมื่อ พ.ศ. 2442

16. พระเศวตอุดมวารณ์

ช้างพลายเผือก ลูกบ้านตกที่บ้านทุ่งฝาย แขวงเมืองนครลำปาง เจ้าบุญวาทยวงศ์มานิต เจ้านครลำปางถวาย สมโภชขึ้นระวาง เมื่อ พ.ศ. 2449

17. ช้างพลายสีปลาด

เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจ เจ้านครลำพูนถวาย แต่ล้มเสียก่อนที่กรุงเก่า

18. ช้างพลายสีปลาด 

ช้างบ้านตกที่เขตแขวงบริเวณน่านตะวันออก พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช พระเจ้านครน่านถวาย ยังไม่ได้ขึ้นระวาง

19. เจ้าพระยาไชยานุภาพ 

พลายปานพลแสน ช้างรูปงาม เจ้านครเชียงใหม่ถวาย ขึ้นระวางเป็นเจ้าพระยาไชยานุภาพ ไม่ปรากฏปีที่ขึ้นระวาง 

นี่คือ 19 ช้างเผือกคู่พระบารมีรัชกาลที่ 5 สัตว์มงคลของสยามประเทศ

อ่านเพิ่มเติม :

• รู้หรือไม่? “ช้างเผือก” ไม่ได้มีสีขาวล้วนอย่างที่เข้าใจกัน แล้วสีอะไร?
• 3 อันดับ 4 พระเจ้าแผ่นดินอยุธยา ที่มี “ช้างเผือก” คู่พระบารมีจำนวนมากที่สุด
• ช้างเผือก สัตว์คู่พระบารมี ตลอด 200 กว่าปีมานี้ รัชกาลใดที่ไม่มีช้างเผือก

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง : 

ณัฐวุฒิ สุทธิสงคราม. พระราชประวัติ 42 ปีแห่งการครองราชย์ สมเด็จพระปิยมหาราช. กรุงเทพฯ: สร้างสรรค์บุ๊คส์, 2552. 

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 23 มีนาคม 2569