| ผู้เขียน | กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม |
|---|---|
| เผยแพร่ |
5 สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ของคนยุคดึกดำบรรพ์มีอะไรบ้าง?
ในยุคที่มนุษย์เคารพยำเกรงธรรมชาติ บูชาภูเขา หิน ต้นไม้ ท้องฟ้า ไฟ น้ำ ฯลฯ มนุษย์ก็ได้ยกย่องสัตว์เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เชื่อว่า สัตว์เหล่านี้มีอำนาจพิเศษเหนือธรรมชาติ และดลบันดาลสิ่งดี ๆ ให้แก่ตนเองและชุมชน
1. หมา เชื่อว่า เป็นสัตว์ที่นำวิญญาณคนตายไปสถิตร่วมกับผีบรรพชน และยังเป็นสัตว์ที่เอาพันธุ์ข้าวจากฟ้าลงมาให้มนุษย์รู้จักเพาะปลูก
พบหลักฐานเป็นรูปวาดหมาตามเพิงผาและผนังถ้ำ ฝังหมาไว้ร่วมกันในหลุมศพ คำบอกเล่านิทานตำนานหมา ฯลฯ
2. กบ รวมถึงสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำอย่าง คางคก เขียด อึ่งอ่าง ฯลฯ เมื่อถึงช่วงฝนตกมักส่งเสียงร้อง จึงเชื่อว่า เป็นสัญลักษณ์ของน้ำและฝน
พบหลักฐานเป็นกบบนกลองสำริดทั่วทั้งภูมิภาคอุษาคเนย์ ไม่ว่าจะเป็นกบบนหน้ากลองสำริดพบที่ตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช และกบ 4 ตัวบนหน้ากลองสำริด พบที่ประเทศเวียดนาม อายุ 2,500 ปี
รวมถึงรูปคนทำท่ากบพบตามเพิงผาและผนังถ้ำ ทั้งในประเทศไทยและเพื่อนบ้าน แต่พบมากและสมบูรณ์ยิ่งใหญ่อยู่ในมณฑลกวางสี ทางตอนใต้ของประเทศจีน สะท้อนภาพความเชื่อมโยงของกลุ่มชนที่พูดภาษาไท-ไต เมื่อ 3,000 ปีที่แล้ว
ดินแดนสองฝั่งแม่น้ำโขงก็ยกย่องคางคกเป็นสัตว์ที่บันดาลฝน ดังมีความเชื่อเกี่ยวกับพญาคันคาก
3. งู เชื่อว่า เป็นสิ่งมีอำนาจเหนือธรรมชาติ มีฤทธิ์เดชคุ้มครองปกป้อง และบันดาลความอุดมสมบูรณ์
พบหลักฐานเป็นรูปงูบนภาชนะดินเผาในหลายแหล่งโบราณคดี เช่น รูปคล้ายงูและสัตว์ศักดิ์สิทธิ์บนภาชนะดินเผา พบที่บ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี
งูเป็นสัตว์เลื้อยคลายมีพิษร้าย ชุกชุมในเขตร้อนชื้น ผู้คนจึงศรัทธางูมาเนิ่นนาน ต่อมาพัฒนาไปสู่ความเชื่อเรื่องงูใหญ่ หรือพญานาค
4. เหี้ย หรือตะกวด เชื่อว่า เป็นสัญลักษณ์ของพิธีกรรมขอฝน เพื่อความอุดมสมบูรณ์
พบหลักฐานเป็นรูปตะกวดบนหน้ากองทองมะโหระทึก พบที่ประเทศเวียดนาม อายุราว 2,500 ปีที่แล้ว และตะกวดสำริด ที่ตำบลท่าน้ำอ้อน อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์ อายุราว 2,500 ปีที่แล้ว
5. จระเข้ เชื่อว่า เป็นสัตว์ที่มีอำนาจควบคุมน้ำ จึงเป็นสัญลักษณ์ของพืชพันธ์ุธัญญาหารและความอุดมสมบูรณ์
พบหลักฐานเป็นจระเข้สลักหินที่วัดพู แขวงขำปาสัก ประเทศลาว อายุไม่น้อยกว่า 2,000 ปี
สัตว์ทั้ง 5 ประเภทนี้เป็นเพียงตัวอย่างของสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ในยุคโบราณ ยังมีสัตว์อีกมากมายที่มนุษย์ยกย่องเป็นพิเศษ เช่น เต่า เกี่ยวข้องกับสายน้ำ และความอุดมสมบูรณ์, วัวและควาย เกี่ยวข้องกับการเพาะปลูก และเป็นสัตว์ในพิธีกรรม, แมว เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมขอฝน เชื่อว่า แมวเป็นตัวแล้ง แห้ง ไม่ชอบน้ำ การทำให้แมวเปียกเพื่อหวังให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล
จะเห็นว่า สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ของคนยุคดึกดำบรรพ์ล้วนเป็นสัตว์ที่พบเห็นได้ในชีวิตประจำวัน หรือไม่ก็มีส่วนเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตของมนุษย์นั่นเอง
🛒 สั่งซื้อได้ที่
- เว็บไซต์สำนักพิมพ์ : https://bit.ly/4aSrF0E
- Line Shopping : https://bit.ly/4d2QW9I
- Shopee : https://bit.ly/4b5wsL3
- Lazada : https://bit.ly/4l7BEm6
- Tiktok Shop : https://bit.ly/4aU6qM0
อ่านเพิ่มเติม :
- ทำไมมี “กบ” บนกลองมโหระทึก? เปิดตำนานความเชื่อสากล กบ-คางคก กับมนุษย์
- กบ กลอง และ “เทพฟ้าผ่า” การบูชาเพื่อความอุดมสมบูรณ์-เจริญเผ่าพันธุ์ของ “ชาวจ้วง”
- (นาง) นาคแม่น้ำโขง เชื่อมโยงเครือญาติ “ไทย-ลาว” กับ “มอญ-เขมร”
อ้างอิง :
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2569). พิธีกรรม “ผี-พราหมณ์-พุทธ”. กรุงเทพฯ : มติชน.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 10 มีนาคม 2569
