“ของล้ำค่า” ที่รัชกาลที่ 5 พระราชทานให้ “เจ้าจอมสดับ” นอกจากกำไลมาศ มีอะไรอีกบ้าง?

ผู้เขียน	ปดิวลดา บวรศักดิ์
เผยแพร่	วันศุกร์ที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2569

ของล้ำค่า ที่รัชกาลที่ 5 พระราชทานให้เจ้าจอมสดับ นอกจากกำไลมาศ มีอะไรอีกบ้าง?

เมื่อพูดถึงสิ่งของล้ำค่าที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้ “เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ” หรือ “เจ้าจอมสดับ” ทุกคนคงคุ้นเคยกับ “กำไลทองรูปตาปู” หรือที่เรียกกันว่า “กำไลมาศเจ้าจอมสดับ”

กำไลมาศเจ้าจอมสดับ (ภาพจาก หนังสือ : ศรุตานุสรณ์)

ทว่าแท้จริงแล้ว รัชกาลที่ 5 พระราชทานสิ่งของอันมีค่ามากมายให้เจ้าจอมสดับอีกหลายอย่าง เพื่อทรงตอบแทนความจงรักภักดีที่เจ้าจอมท่านนี้มีให้แด่พระองค์

เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ เจ้าจอมสดับ เจ้าจอมคนโปรดในรัชกาลที่ 5 พระญาติ พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ — เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ในรัชกาลที่ 5 (ภาพจากหนังสือ “ราชพัสตราภรณ์” จัดพิมพ์โดย สำนักนายกรัฐมนตรี 2547)

ของล้ำค่าชิ้นแรกที่อยากจะพูดถึงก็คือ “เข็มกลัดตราพิณภายใต้พระจุลมงกุฎ” รัชกาลที่ 5 พระราชทานเมื่อ พ.ศ. 2449 เข็มกลัดชิ้นนี้ก็เป็นอีกชิ้นที่แสดงให้เห็นถึงพระเมตตาที่พระองค์ทรงมีให้เจ้าจอมสดับโดยแท้จริง

อีกชิ้นหนึ่งที่ไม่พูดถึงไม่ได้คือ “ตรา S.B.C.” รัชกาลที่ 5 ทรงคิดตราสำหรับพิมพ์บนหัวกระดาษเขียนจดหมายส่วนพระองค์พระราชทานเป็นอักษรโรมันไขว้ และพระราชทานพระบรมราชาธิบายความหมายของอักษรว่า S หมายถึง สดับ, B หมายถึง ภูมินทรภักดี และ C หมายถึง จุฬาลงกรณ์

ตรา S.B.C. นี้คือตราประจำตัวของท่านเจ้าจอม ที่ใช้ร่วมกับรัชกาลที่ 5

และยังปรากฏ “อัลบั้มภาพ” ที่พระองค์ทรงฉายพระรูปด้วยพระองค์เอง ซึ่งมีข้อความเขียนไว้ด้านหน้าว่า “รูปจุฬาลงกรณ์ถ่าย ให้สดับ” อีกด้วย

นอกจากนี้ รัชกาลที่ 5 ยังพระราชทานเกียรติให้เจ้าจอมสดับนั่งเก้าอี้ทองตราแผ่นดิน ซึ่งเป็นพระเก้าอี้สำหรับพระมเหสีเทวี และพระบรมราชวงศ์ชั้นเจ้าฟ้า ประทับเฝ้าละอองธุลีพระบาทในการพระราชพิธี เหตุการณ์นี้มีภาพยืนยัน โดยรัชกาลที่ 5 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ถ่ายไว้เมื่อ พ.ศ. 2450

อย่างไรก็ตาม “ของล้ำค่า” ที่รัชกาลที่ 5 พระราชทานให้เจ้าจอมสดับไม่ได้มีแค่นี้เท่านั้น ยังปรากฏเครื่องเพชร ที่ท้ายที่สุดท่านได้ถวายคืนให้กับสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถฯ และชิ้นอื่น ๆ ที่ไม่ได้มีบันทึกไว้ ซึ่งทั้งหมดล้วนสะท้อนให้เห็นถึงพระเมตตาของรัชกาลที่ 5 ที่มีต่อเจ้าจอมสดับนั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่