“ขอฝากลูกด้วย” คำฝากฝังรัชกาลที่ 6 ที่ทรงมีต่อสมเด็จพระพันวัสสาฯ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เป็นพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียวใน พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ประสูติแต่ พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 หรือเพียง 1 วันก่อนรัชกาลที่ 6 จะสวรรคต เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน (นับแบบไทย)

ช่วงที่รัชกาลที่ 6 ทรงพระประชวรหนัก สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เสด็จฯ ไปเข้าเฝ้า

คราวนั้นรัชกาลที่ 6 มีพระราชดำรัสฝากฝังพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียวกับสมเด็จพระพันวัสสาฯ ว่า “ขอฝากลูกด้วย”

หลังจากรัชกาลที่ 6 สวรรคต สมเด็จพระพันวัสสาฯ ก็ทรงรักษาคำมั่นสัญญาต่อคำฝากฝังรัชกาลที่ 6 อย่างดียิ่ง

หนังสือ “ดวงแก้วแห่งพระมงกุฎเกล้า” เรียบเรียงโดยคุณหญิงวินิตา ดิถียนต์ และชัชพล ไชยพร เล่ารายละเอียดประเด็นนี้ว่า

สมเด็จพระพันวัสสาฯ ทรงเอาพระราชหฤทัยใส่ดูแลสมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ ตั้งแต่ประสูติ เมื่อยังทรงพระเยาว์เป็นทารก ก็โปรดฯ ให้หม่อมเจ้าหญิงจันทรจำรัส เกษมสันต์ ซึ่งทรงศึกษาวิชาพยาบาลมาโดยเฉพาะ ทรงดูแลพระอนามัย ตลอดจนทรงแนะนำการถวายพระอภิบาลที่เหมาะสม เรื่อยไปจนถึงจัดพระกระยาหารถวายตามหลักโภชนาการ

ในวันครบรอบประสูติ 1 พรรษา สมเด็จพระพันวัสสาฯ พระราชทานถาดเครื่องเสวย พระธำมรงค์ สร้อยพระกร ฉลองพระองค์ และทองคำครึ่งแผ่นอิฐ นับเป็นของขวัญล้ำค่าทั้งมูลค่าและจิตใจ ซึ่งสมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ ทรงเก็บรักษาไว้ตลอดพระชนม์ชีพ

เมื่อทรงเห็นว่าสมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ ทรงเจริญวัยเกือบ 2 พรรษา และตำหนักฝ่ายในในพระบรมมหาราชวังนั้นเก่าแก่ ทั้งยังคับแคบ สมเด็จพระพันวัสสาฯ ก็ทรงรับเป็นธุระจัดการ

พระองค์กราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้พระนางเจ้าสุวัทนาและสมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ ทรงย้ายไปประทับ ณ พระตำหนักสวนหงส์ ในเขตพระราชวังดุสิต ซึ่งยังว่าง เนื่องจากเป็นที่ประทับในสมเด็จพระพันวัสสาฯ มาก่อนจะทรงย้ายไปประทับ ณ วังสระปทุม

การย้ายที่ประทับของพระนางเจ้าสุวัทนาและพระราชธิดาในรัชกาลที่ 6 ครั้งนั้น สมเด็จพระพันวัสสาฯ เสด็จฯ ไปทรงอำนวยการพิธีขึ้นพระตำหนักด้วยพระองค์เอง

เมื่อสมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ ทรงเจริญวัย พอจะทอดพระเนตรภาพยนตร์ฝรั่งได้พอเข้าพระทัย สมเด็จพระพันวัสสาฯ ก็ทรงมีพระเมตตา เมื่อใดที่วังสระปทุมจัดฉายภาพยนตร์ฝรั่ง ซึ่งเป็นของแปลกน่าตื่นตาสมัยต้นรัชกาลที่ 7 พระองค์ก็โปรดฯ ให้รถประจำวังไปรับเสด็จมาทอดพระเนตร สร้างความเพลิดเพลินแก่สมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ ได้ไม่น้อย

เมื่อพระราชธิดาในรัชกาลที่ 6 ประชวร สมเด็จพระพันวัสสาฯ ก็ทรงห่วงใย และทรงรับมาอภิบาล โปรดฯ ให้ประทับที่ตำหนักเขียวริมน้ำ ภายในวังสระปทุม ทรงดูแลสมเด็จเจ้าฟ้าพระองค์นี้เสมือนทรงเป็นพระอัยยิกาแท้ๆ

พระนางเจ้าสุวัทนาทรงซาบซึ้งถึงพระกรุณาธิคุณของสมเด็จพระพันวัสสาฯ ที่ทรงดูแลสมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนฯ เป็นอย่างดี ปรากฏเป็นรับสั่งที่ทรงเล่าให้ข้าราชบริพารฟังว่า

“ถ้าไม่ได้ท่าน เจ้าฟ้าก็ไม่เป็นพระองค์ ด้วยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว นั้น เมื่อพระอาการประชวรเพียบหนัก สมเด็จฯ ได้เข้าเฝ้า ก็ทรงมีพระราชดำรัสฝากไว้ว่า ‘ขอฝากลูกด้วย’ ซึ่งสมเด็จฯ ก็ทรงสนองพระราชดำรัสด้วยพระทัยใส่สม่ำเสมอโดยตลอด ดังที่เคยมีพระราชกระแส ว่า ‘เจ้าฟ้านี่ฉันตายก็นานตาไม่หลับ พระมงกุฎฯ ทรงฝากฝังเอาไว้’”

นอกจากคำฝากฝังรัชกาลที่ 6 ที่สมเด็จพระพันวัสสาฯ ทรงปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดแล้ว สิ่งที่ทำให้พระองค์ทรงดูแลพระราชธิดาพระองค์เดียวในรัชกาลที่ 6 เป็นอย่างดี นั่นก็เพราะพระองค์ทรงเปี่ยมด้วยพระกรุณาธิคุณและเปี่ยมด้วยพระเมตตา เป็นที่ประจักษ์ต่อพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์และข้าราชบริพารที่รับใช้ใกล้ชิดเสมอมานั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม : 

• “พระนางเจ้าสุวัทนาฯ” เมื่อทรงทราบว่า “รัชกาลที่ 6” สวรรคต ทรงเป็นอย่างไร?
• “สมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี” พระราชธิดาพระองค์เดียวในรัชกาลที่ 6

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

วินิตา ดิถียนต์, คุณหญิง และ ชัชพล ไชยพร . ดวงแก้วแห่งพระมงกุฎเกล้า. สำนักราชเลขาธิการ, 2555.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 15 ธันวาคม 2568