| ผู้เขียน | กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม |
|---|---|
| เผยแพร่ |
พระราชโอรสชั้นเจ้าฟ้าในรัชกาลที่ 2 มีทั้งหมด 5 พระองค์ ได้แก่ เจ้าฟ้ามงกุฎ เจ้าฟ้าจุฑามณี เจ้าฟ้าอาภรณ์ เจ้าฟ้ามหามาลา และเจ้าฟ้าปิ๋ว
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ทรงมีพระราชโอรสทั้งที่ประสูติก่อนทรงครองราชย์ และประสูติในเศวตฉัตร บรรดาพระราชโอรสส่วนใหญ่มีพระอิสริยยศชั้น “พระองค์เจ้า” เพราะประสูติแต่พระมารดาที่เป็นสามัญชน แต่มีพระราชโอรส 5 พระองค์ ที่มีพระอิสริยยศชั้น “เจ้าฟ้า” เนื่องจากประสูติแต่พระมารดาที่ทรงเป็นเจ้านาย ดังนี้
1. สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎ พระราชโอรสในรัชกาลที่ 2 (ขณะทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร ในสมัยรัชกาลที่ 1) โดยเสด็จพระราชสมภพแต่เจ้าฟ้าบุญรอด (สมเด็จพระเจ้าหลานเธอในรัชกาลที่ 1) เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2347
โดยออกพระนามเรียกอย่างลำลองว่า “เจ้าฟ้าใหญ่” หรือ “เจ้าฟ้าพระองค์ใหญ่” เมื่อรัชกาลที่ 2 เสด็จสวรรคต เจ้าฟ้ามงกุฎขณะดำรงอยู่ในสมณะเพศจึงทรงพระผนวชต่อไปตลอดสมัยรัชกาลที่ 3
ต่อมา รัชกาลที่ 3 เสด็จสวรรคต เจ้าฟ้ามงกุฎทรงขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 4 มีพระนามว่า “พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว” และเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 พระชนมพรรษา 65 พรรษา
2. สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าอิศเรศจุฑามณี หรือเจ้าฟ้าจุฑามณี พระราชโอรสในรัชกาลที่ 2 (ขณะทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล หรือวังหน้าในสมัยรัชกาลที่ 1) โดยเสด็จพระราชสมภพแต่เจ้าฟ้าบุญรอด เมื่อวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2351
เจ้าฟ้าจุฑามณีทรงเป็นพระราชอนุชาร่วมพระครรโภทรในรัชกาลที่ 4 คือเสด็จพระราชสมภพแต่พระราชบิดาและพระราชมารดาพระองค์เดียวกัน (พ่อแม่เดียวกัน) ออกพระนามเรียกอย่างลำลองว่า “เจ้าฟ้าน้อย” หรือ “เจ้าฟ้าพระองค์น้อย” ในสมัยรัชกาลที่ 3 ทรงสถาปนาให้ทรงกรมเป็น “สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอิศเรศรังสรรค์”
ต่อมา เมื่อพระเชษฐาทรงขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 แล้วนั้น เจ้าฟ้าจุฑามณีได้รับพระราชทานบวรราชาภิเษกเป็น “พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว” ทรงเป็น “The Second King” ของสยามประเทศ ประทับ ณ พระราชวังบวรสถานมงคล หรือวังหน้า
พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2408 (นับแบบปัจจุบันเป็น พ.ศ. 2409) พระชนมพรรษา 58 พรรษา
3. สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าอาภรณ์ พระราชโอรสในรัชกาลที่ 2 (บรมราชาภิเษกแล้ว) ประสูติแต่เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี (พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาทองสุก) เมื่อวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2359
ในสมัยรัชกาลที่ 3 เจ้าฟ้าอาภรณ์ทรงถูกสงสัยว่าสมรู้ร่วมคิดกับกรมหลวงรักษ์รณเรศ หรือหม่อมไกรสร ในการประพฤติผิดต่าง ๆ รัชกาลที่ 3 มีพระราชดำรัสสั่งให้จับเจ้าฟ้าอาภรณ์ขังคุกไว้ แต่ยังไม่ทันจะได้ชําระคดีความก็เกิดอหิวาตกโรคระบาด เจ้าฟ้าอาภรณ์สิ้นพระชนม์ในที่คุมขังนั้น รัชกาลที่ 3 จึงโปรดเกล้าฯ ให้นําพระศพไปฝังดินไว้
อย่างไรก็ตาม รัชกาลที่ 4 ขณะทรงพระผนวชอยู่ ทรงพระเมตตาสงสารจึงกราบทูลขอพระบรมราชานุญาตรัชกาลที่ 3 ขุดพระศพขึ้นมาบําเพ็ญพระกุศล และพระราชทานเพลิงพระศพอย่างเงียบ ๆ
เจ้าฟ้าอาภรณ์ สิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2391 พระชันษา 33 ปี ทรงเป็นต้นราชสกุล “อาภรณ์กุล”
4. สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากลาง พระราชโอรสในรัชกาลที่ 2 (บรมราชาภิเษกแล้ว) ประสูติแต่เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี เมื่อวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2362
ในสมัยรัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ เฉลิมพระนามว่า “สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ามหามาลา” ต่อมา รัชกาลที่ 4 ทรงสถาปนาให้ทรงกรมเป็น “สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมขุนบำราบปรปักษ์”
ในตอนต้นสมัยรัชกาลที่ 5 เจ้าฟ้ามหามาลาทรงเป็นผู้สำเร็จราชการในพระราชสำนัก และดูแลพระคลัง พระองค์ทรงเป็นเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ที่รัชกาลที่ 5 ทรงเคารพเทิดทูนมากพระองค์หนึ่ง ดังนั้น รัชกาลที่ 5 จึงโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระอิสริยยศขึ้นเป็น “สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมสมเด็จพระบำราบปรปักษ์”
เจ้าฟ้ามหามาลา สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2429 พระชันษา 67 ปี ทรงเป็นต้นราชสกุล “มาลากุล”
5. สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าปิ๋ว พระราชโอรสในรัชกาลที่ 2 (บรมราชาภิเษกแล้ว) ประสูติแต่เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี เมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2365 และสิ้นพระชนม์เมื่อยังมีพระชันษาเพียง 19 ปี ใน พ.ศ. 2383
อ่านเพิ่มเติม :
- พระราชโอรสรัชกาลที่ 2 ที่ทรงช่วยการงานได้มีกี่พระองค์ ทรงเป็นต้นราชสกุลใดบ้าง
- การเมืองปลายสมัยรัชกาลที่ 2 ความเคลื่อนไหวในราชสำนัก หลังฉากการผลัดแผ่นดิน
อ้างอิง :
ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14. กรุงเทพฯ : สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, 2554.
เล็ก พงษ์สมัครไทย. “หม่อม”. ศิลปวัฒนธรรม ฉบับมีนาคม 2549.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 3 ตุลาคม 2568
