พระบุคลิก-พระอุปนิสัย กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ วังหน้ายุค ร.5 ในสายตาชาวต่างชาติ

เชื่อว่าหากพูดถึง “กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ” หลายคนคงจะนึกถึงพระองค์ในฐานะกรมพระราชวังบวรสถานมงคล หรือ “วังหน้า” องค์สุดท้ายแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งเมื่อพระองค์ทิวงคตเมื่อ พ.ศ. 2428 สิริพระชันษา 47 ปีแล้ว พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ก็ทรงยกเลิกตำแหน่งวังหน้า และทรงสถาปนาตำแหน่ง “มกุฎราชกุมาร” ขึ้น

นอกจากนี้ หลายคนยังอาจนึกถึงพระนามของพระองค์ ที่พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชบิดาของพระองค์ทรงตั้งให้ นั่นคือ “ยอชวอชิงตัน” ตามนาม จอร์จ วอชิงตัน (George Washington) ประธานาธิบดีคนแรกของสหรัฐอเมริกา หรือที่คนไทยนิยมเรียกพระองค์ว่าหม่อมเจ้ายอด

พระสาทิสลักษณ์และพระฉายาลักษณ์ของพระองค์มีให้เห็นอยู่บ้างแต่ก็ไม่มากนัก ส่วนพระบุคลิก-พระอุปนิสัยของพระองค์ยิ่งมีผู้ทราบน้อยเข้าไปใหญ่ ทว่าในหนังสือ “ดินแดนแห่งช้างเผือก” ของแฟรงค์ วินเซ็นต์ จูเนียร์ (Frank Vincent, Jun.) ชาวต่างชาติที่เข้ามาท่องเที่ยวในสยาม พ.ศ. 2414 มีตอนหนึ่งที่พูดถึง พระบุคลิก-พระอุปนิสัย กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ วังหน้ายุค ร.5 ไว้อย่างชัดเจน หลังจากที่เขาได้เข้าเฝ้า

ดังนี้…

“วังหน้าทรงมีพระบุคลิกลักษณะดูดี พระวรกายสูงใหญ่ล่ำสัน แต่ก็ไม่ดูอ้วนจนเกินไป พระเศียรใหญ่ได้รูปแสดงให้เห็นถึงคุณลักษณะของความฉลาดเฉลียวและรู้จักพินิจพิเคราะห์ พระเกศาบางแต่ทว่าดำขลับ พระเนตรสีน้ำตาลเข้ม พระทนต์ (ฟัน-ผู้เขียน) เรียงเป็นระเบียบ แต่ทว่ามีสีที่เปลี่ยนไป อันเนื่องมาจากการเคี้ยวหมาก

พระชนมายุอยู่ในราว 50 พรรษา ระหว่างที่ทรงสนทนากับพวกเราพระองค์ทรงแย้มพระสรวลอย่างพอพระทัยและทรงสร้างความประทับใจให้แก่ผู้คนด้วยพระปรีชาสามารถ พละกำลังและไหวพริบปฏิภาณที่เหนือบุคคลธรรมดา”

เจ้าของหนังสือดินแดนแห่งช้างเผือกยังเล่าต่อไปว่า วันนั้นพระองค์ทรงฉลองพระองค์เรียบง่าย ไม่มีการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญตราใด ๆ ทรงสวมเพียงเสื้อคลุมผ้าไหมสีกรมท่า คอตั้ง กระดุมทำด้วยเหล็ก และเสื้อกั๊ก ผ้าลินินสีขาวติดกระดุมถึงคอ และ ผ้านุ่ง ไหมสีเข้มปล่อยชายยาวเสมอพระชงฆ์ (หน้าแข้ง-ผู้เขียน) ทั้งยังสวมใส่พระบาทรูปร่างแปลก ๆ

พระองค์ทรงเข้าพระทัยภาษาอังกฤษได้เป็นอย่างดี แต่เมื่อเวลาพูดคุยกับชาวต่างชาติที่เข้าเฝ้าก็ยังทรงประหม่าอยู่บ้าง 

พระองค์ทรงมีความคุ้นเคยกับวรรณคดีอังกฤษ ทรงรอบรู้ศาสตร์ของตะวันตก รวมไปถึงปรัชญาและการเมืองพอสมควร

นอกจากเรื่องพระบุคลิก พระอุปนิสัย แล้ว ในหนังสือยังพูดถึงกองทหารของพระองค์และเรื่องราวอื่น ๆ อีกมากมายด้วย

อ่านเพิ่มเติม :

• พระโอรส “กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ” วังหน้ารัชกาลที่ 5 ทรงเป็นต้นสกุลใดบ้าง
• หลัง “กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ” ทิวงคต พระธิดาในพระองค์ทรงอยู่อย่างไร?
• กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ “วังหน้าองค์สุดท้าย” กรุงรัตนโกสินทร์ เป็นลูกของใคร?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง : 

https://www.finearts.go.th/main/view/19041-ดินแดนแห่งช้างเผือก

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 4 มิถุนายน 2568