| ผู้เขียน | วิภา จิรภาไพศาล |
|---|---|
| เผยแพร่ |
หัวหน้าคณะทูตจีน สมัยรัฐบาลชิง เมื่อคราวเยือนชาติตะวันตกอย่างเป็นทางการครั้งแรก ค.ศ. 1868 เพื่อสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูต คือ แอนสัน เบอร์ลินเกม (Anson Burlingame) อดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจําประเทศจีน
ความสัมพันธ์ทางการทูต
หลังเกิดสงครามฝิ่น (ค.ศ. 1840) จีนตระหนักถึงแสนยานุภาพของชาติตะวันตก เและเห็นความสําคัญของการทูตสมัยใหม่ ในปี 1861 รัฐบาลราชวงศ์ชิงจัดตั้งหน่วยกิจการต่างประเทศ รับผิดชอบกิจการที่เกี่ยวกับการต่างประเทศและขบวนการเรียนรู้วิทยาการตะวันตก จากนั้นในปี 1866 ได้ส่งคณะผู้แทนเดินทางไปทวีปยุโรปเพื่อศึกษาดูงาน
ต่อมาประเทศตะวันตกมีการส่งเอกอัครราชทูตมาประจําการในประเทศจีน การติดต่อระหว่างจีนกับต่างประเทศก็มีเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ทางการจีนเห็นควรส่งคณะทูตไปทวีปยุโรปและทวีปอเมริกาเพื่อเชื่อมความสัมพันธ์ทางการทูต
แต่จีนในเวลานั้นก็ขาดแคลนบุคลากรด้านนี้
หัวหน้าคณะทูตจีน
แอนสัน เบอร์ลินเกม (ค.ศ. 1820-1870) เป็นชาวเมืองนิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกา สําเร็จการศึกษาจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และเคยเป็นเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจําประเทศจีน มีชื่อภาษาจีนว่า “ผูอันเฉิน”
เบอร์ลินเกมขณะดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตสหรัฐประจำประเทศจีน ได้แสดงความเป็นมิตรต่อรัฐบาลชิง และเสนอให้ใช้ “นโยบายความร่วมมือ” กับประเทศจีน แทนการใช้กําลังอาวุธมาบังคับ ทำให้เขามีสายสัมพันธ์ที่ดีกับเจ้านายในราชสำนักจีน ขณะที่ขุนนางจีนก็รู้สึกประทับใจและเชื่อมั่นในตัวเขา
เมื่อตําแหน่งเอกอัครราชทูตของเบอร์ลินเกมจะครบวาระในเดือนพฤศจิกายน ปี 1867 ราชสำนักชิงจึงชักชวนเขามาร่วมงานด้านการต่างประเทศ โดยแต่งตั้งให้เป็น “ข้าหลวงผู้แทนพระองค์ด้านทูต” คนแรกแห่งราชอาณาจักรชิง เพื่อนำคณะทูตไปเยือนชาติตะวันตก ซึ่งจีนยังขาดประสบการณ์ด้านนี้ และเพื่อให้เจ้าหน้าที่จีนได้เรียนรู้งานจากเบอร์ลินเกม
คณะทูตจีน
คณะทูตของรัฐบาลชิง นอกจาก เบอร์ลินเกม-ข้าหลวงผู้แทนพระองค์ด้านการทูตระหว่างจีนกับต่างประเทศ ที่เป็นหัวหน้าหน้าคณะทูตจีนแล้ว ในคณะก็ยังมี จื้อกัง-หัวหน้าศุลกากร และ ซุนเจีย-อธิบดีกรมในกระทรวงพิธีการ ร่วมเดินทางในฐานะ “ข้าหลวงกิจการการทูตระหว่างจีนกับต่างประเทศ” ล่ามชาวอังกฤษกับชาวฝรั่งเศสอีก 2 คน และนักเรียนจากวิทยาลัยภาษาต่างประเทศแห่งเมืองหลวงจํานวนหนึ่ง ติดตามไปด้วยเพื่อฝึกงานด้านการทูต
เบอร์ลินเกมและคณะออกเดินทางจากเมืองเซี่ยงไฮ้ในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ปี 1868 ถึงเมืองซานฟรานซิสโก เดือนเมษายน ปี 1868 ในงานเลี้ยงต้อนรับ ผู้ว่าการรัฐแคลิฟอร์เนียกล่าวชมเบอร์ลินเกมเพื่อนร่วมชาติว่าเป็น “ลูกชายของรัฐบาลที่อายุน้อยที่สุด (สหรัฐอเมริกา) และผู้แทนของรัฐบาลที่เก่าแก่ที่สุด (ประเทศจีน)”
ปลายเดือนสิงหาคม เบอร์ลินเกมและคณะทูตเดินทางจากสหรัฐอเมริกาไปยังอังกฤษ นับเป็นการเริ่มต้นการเดินทางสู่ทวีปยุโรป พวกเขาไปเยือนอังกฤษ ฝรั่งเศส สวีเดน เดนมาร์ก ฮอลันดา ปรัสเซีย และรัสเซีย
ความเหนื่อยล้าจากการเดินทางระยะไกล ความเคร่งเครียดจากงาน ทำให้เบอร์ลินเกมล้มป่วยด้วยโรคปอดบวมเฉียบพลัน และเสียชีวิตที่เมืองเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก จื้อกังจึงเป็นผู้นำคณะทูตเดินทางไปเยือนประเทศต่างๆ ที่เหลือแทน
อ่านเพิ่มเติม :
- ปฐมเหตุ “สงครามฝิ่นครั้งที่ 2” ฤๅมาจากความกระหายสงครามของ เซอร์จอห์น เบาว์ริง ?
- จอร์จ วอชิงตัน กับนโยบายสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ให้ทหาร เลี่ยงสู้ศัตรูและโรคระบาดพร้อมกัน
อ้างอิง :
เส้าหย่ง หวังไท่เผิง เขียน, กำพล ปิยะศิริกุล แปล. หลังสิ้นบัลลังก์มังกร : ประวัติศาสตร์จีนยุคเปลี่ยนผ่าน, สำนักพิมพ์มติชน ตุลาคม 2560
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2568.
