| ผู้เขียน | วิภา จิรภาไพศาล |
|---|---|
| เผยแพร่ |
“วัดเสี่ยงทายพระบารมี” พระเจ้าตากสินมหาราช ที่พระองค์ทรงกระทำสัตยาธิฐานเสี่ยงทายพระบารมีคราวก่อนเสียกรุงศรีอยุธยา คือ “วัดดอยข่อยเขาแก้ว” บ้างเรียก “วัดสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช” อยู่ที่จังหวัดตาก
วัดเสี่ยงทายพระบารมี
สำหรับพระเจ้าตากสินฯ เมืองตากมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อพระองค์ เพราะเป็นฐานที่มั่นสำคัญแห่งแรกของพระองค์ในการกอบกู้เอกราชจากพม่า, เป็นที่สะสมประสบการณ์จากการเป็นเจ้าเมืองตาก ที่ทำให้ทรงมีความเข้าใจและทักษะในการปกครอง นอกจากนี้ยังเป็นสถานที่ที่พระองค์ทรงเสี่ยงทายพระบารมี
เหตุการณ์เสี่ยงทายพระบารมีเกิดขึ้นที่ วัดดอยข่อยเขาแก้ว ตั้งอยู่บนดอยข่อยเขาแก้ว ตำบลแม่ท้อ อำเภอเมือง จังหวัดตาก ด้านทิศตะวันตกของแม่น้ำปิง
พื้นที่บนดอยข่อยเขาแก้ว เป็นโบราณสถานสำคัญ กรมศิลปากรเคยขุดค้นบริเวณดังกล่าวพบโครงกระดูกโบราณ มีหลักฐานการตั้งรกรากถิ่นฐาน พบซากภาชนะดินเผา เครื่องประดับที่ทำจากสำริด ขวานเหล็ก ตั้งแต่ยุคโลหะตอนปลายหรือประมาณ 2,000 ปีมาแล้ว และมีโบราณสถานในสมัยอยุธยาตอนปลายหลายแห่ง เช่น “ตำหนักสวนมะม่วง” ที่ประทับของพระเจ้าตากสินมหาราช
เหตุการณ์ครั้งทรงเสี่ยงทายพระบารมี
การเสี่ยงทายพระบารมีครั้งนั้น พระองค์ยังดำรงตำแหน่งพระยาตากได้ไปบำเพ็ญกุศลที่วัดดอยข่อยเขาแก้ว เสร็จแล้วจึงทรงหยิบไม้เคาะระฆังขึ้นมาถือไว้แล้วตั้งคำสัตย์อธิษฐาน ดังความตอนหนึ่งใน “อภินิหารบรรพบุรุษ” ว่า
“ถ้าข้าพเจ้าถึงแก่บรมสุขแล้ว ข้าพเจ้าจะเอาไม้ที่เคาะระฆังนี้ขว้างไป ขอให้ถูกจำเพาะท่ามกลางท้าวถ้วยแก้วที่คอดกิ่วอยู่นั้นหักออกไป แต่ตัวถ้วยนั้นขออย่าให้เปนอันตราย…ถ้าบารมีข้าพเจ้ายังไม่ถึงแก่พระบรมสุขแล้ว ถึงจะขว้างไม้เคาะระฆังไปก็ขออย่าให้ไม้อันนี้ไปประหารถูกแก้วนั้นเลย
ครั้นตั้งสัตยาธิษฐานแล้วจึงขว้างไม้…ไม้นั้นก็ไปถูกท่ามกลางท้าวถ้วยแก้วหักไปเปนสองภาคสมดังปณิธานปรารถนาเปนมหามหัศจรรย์…” (จัดย่อหน้าใหม่โดยผู้เขียน)
ภายหลังพระองค์เสด็จฯ ไปทรงตีเมืองเชียงใหม่ ครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2317) เสด็จฯ ไปทรงนมัสการพระภิกษุ ณ วัดดอยข่อยเขาแก้ว และตรัสถามถึงเรื่องที่ทรงเสี่ยงทายเมื่อครั้งยังเป็นพระยาตาก ดังความในพระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) จดหมายรายวันทัพ, อภินิหารบรรพบุรุษ, และเอกสารอื่น ว่า
“…พระผู้เป็นเจ้าจำได้หรือไม่…ถ้าฯ ข้า ฯ จะได้ตรัสแก่พระปรมาภิเษกสัมโพธิญาณในอนาคตกาลเป็นแน่แท้ ฯ ข้าฯ ตีระฆังแก้วบัดนี้ให้ระฆังแตกจำเพาะแต่ที่จุกจะได้ทำเป็นพระเจดีย์ฐานแก้วบรรจุพระบรมสารีริกธาตุครั้นอธิษฐานแล้วตีเข้าระฆังแตกจำเพาะแต่ที่จุกก็เห็นประจักษ์เป็นอัศจรรย์ครั้งหนึ่ง
พระสงฆ์ถวายพระพรว่าจริงดังพระราชโองการ” (จัดย่อหน้าใหม่โดยผู้เขียน)
หลังทรงเสี่ยงทายพระบารมีเพียงไม่กี่ปีต่อมา เมื่อพระเจ้าอลองพญาเสด็จสวรรคต พระเจ้ามังระกษัตริย์พระองค์ใหม่ก็ทรงส่งกองทัพมาปราบประเทศราชที่แข็งข้อ รวมถึงทำศึกกับอาณาจักรอื่นๆ เช่น กรุงศรีอยุธยา จนเกิดการเสียกรุง และการสถาปนากรุงธนบุรีตามลำดับ
อ่านเพิ่มเติม :
- พระนามทางการของ “พระเจ้าตากสินมหาราช” ที่เลือนหายจากความทรงจำคนไทย
- “พระราชธิดา” เมืองใด ที่สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงทูลขอ
อ้างอิง :
ทรงวุฒิ ธรรมขันติพงศ์ และประพนธ์ กรณีกิจ เคยเขียนเป็นบทความชื่อ “ศาลแม่พระเจ้าตาก บนดอยก่อนประวัติศาสตร์” ใน, ศิลปวัฒนธรรม ตุลาคม 2542.
ปเรตร์ อรรถวิภัชน์. “วัดเสี่ยงทายพระบารมี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชและทหารคู่ใจจากเมืองตาก” ใน, ศิลปวัฒนธรรม พฤศจิกายน 2567.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2568.
