ศาลาเฉลิมกรุง โรงภาพยนตร์สมัยใหม่แห่งแรกของไทย ฉายหนัง “มิตร ชัยบัญชา” คนแห่ดูแน่นโรง

ย้อนไปเมื่อเกือบ 100 ปีก่อน พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) มีพระราชดำริให้จัดสร้าง “โรงมหรสพ” ขึ้นบริเวณหัวมุมถนนเจริญกรุงตัดกับถนนตรีเพชร ซึ่งเป็นย่านธุรกิจที่สำคัญในยุคนั้น เพื่อเป็นที่ระลึกในการฉลองกรุงเทพมหานครครบ 150 ปี (พ.ศ. 2475)

การก่อสร้างใช้เวลาประมาณ 3-4 ปี คือตั้งแต่ พ.ศ. 2473-2476 โดยมี ม.จ. สมัยเฉลิม กฤดากร เป็นสถาปนิกผู้ออกแบบ และ อาจารย์นารถ โพธิประสาท เป็นผู้คำนวณโครงสร้าง

เมื่อการก่อสร้างแล้วเสร็จ รัชกาลที่ 7 ได้พระราชทานนามว่า “ศาลาเฉลิมกรุง”

ที่นี่เป็นอาคารกล่องสี่เหลี่ยมที่เรียบเกลี้ยง ความสูง 3 และ 4 ชั้น โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก ผนังก่ออิฐฉาบปูน ต่างจากโรงภาพยนตร์ขณะนั้นที่ส่วนใหญ่เป็นอาคารและโครงสร้างไม้หลังคามุงด้วยสังกะสี

ตัวอาคารแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่เป็นโถงหน้า และส่วนโรงภาพยนตร์ สามารถรองรับผู้ชมได้กว่า 1,000 ที่นั่ง รูปแบบอาคารสันนิษฐานว่า ม.จ. สมัยเฉลิม ได้แนวคิดจาก Theatre des Champs-Elysees โรงละครที่ตั้งอยู่บนถนนชองป์-เซลิเซ่ส์ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

โรงมหรสพนี้ถือว่าเป็น “แห่งแรก” ของไทยในหลายๆ ด้าน คือ

1. เป็นโรงภาพยนตร์แห่งแรกที่มีการใช้ระบบปรับอากาศ โดยใช้ระบบระบายความร้อนด้วยน้ำ (Chilled Water System) ซึ่ง กาญจนาคพันธุ์ (ขุนวิจิตรมาตรา) กล่าวเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้ว่า “เมื่อเปิดโรงตอนแรกๆ เปิดเครื่องทำความเย็นจนรู้สึกเวลานั่งดูหนังหนาวสั่น”

2. เป็นโรงภาพยนตร์แห่งแรกที่ฉายภาพยนตร์เสียง โดยฉายภาพยนตร์ด้วยระบบเสียงในฟิล์มขนาด 35 มิลลิเมตร

3. เป็นโรงภาพยนตร์แห่งแรกๆ ที่มีพื้นที่ส่วนห้องโถง ซึ่งมีทั้งร้านอาหารและของขบเคี้ยว เช่น ป็อปคอร์น, ช็อคโกแลต จำหน่าย

ในยุคนั้น “ศาลเฉลิมกรุง” ถือเป็นโรงภาพยนตร์ที่ทันสมัยที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทีเดียว จัดฉายภาพยนตร์ทั้งจากต่างประเทศและไทย โดยเฉพาะภาพยนตร์ที่ มิตร ชัยบัญชา พระเอกขวัญใจคนไทยตลอดกาล นำแสดง ที่มีแฟนๆ แห่มาดูกันแน่นโรง

ครั้งหนึ่ง มิตร ชัยบัญชา ได้มาแจกภาพถ่ายของเขาที่ด้านหน้าศาลาเฉลิมกรุงด้วย

อ่านเพิ่มเติม :

• โรงหนังล้นประเทศ! หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ไทยเคยมีโรงหนังถึง 700 แห่ง!
• ตำนาน “โรงหนังวังเจ้าปรีดา” ของนายชัย บำรุงตระกูล โรงหนังยุคเฟื่องฟูสมัยร.5

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่ 

อ้างอิง :

ดร. รังสิมา กุลพัฒน์ และคณะ. รายงานการศึกษาความเป็นไปได้ของการบูรณะและฟื้นฟูโรงภาพยนตร์เฉลิมธานี เสนอต่อหอภาพยนตร์ (องค์กรมหาชน). ไม่ได้ระบุปีที่พิมพ์

รศ.สุภาวดี รัตนมาส, ปริญญา ชูแก้ว. การจัดตั้งกลุ่มอนุรักษ์ งานสถาปัตยกรรมสมัยโมเดิร์นในประเทศไทย 2, จัดพิมพ์โดย DOCOMOMO Thailand, สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ และคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง, ไม่ได้ระบุปีที่พิมพ์

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 26 พฤศจิกายน 2564