ครั้งเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2310 ชาวกรุงศรีอยุธยาถูกกองทัพพม่ากวาดต้อนไปเป็นเชลยศึกจำนวนมาก เมื่อไปถึงแผ่นดินพม่า ชาวพม่าก็เรียกชาวอยุธยา ว่า “โยเดีย” (มาจากคำว่า โยดะยา) เมื่อถูกกวาดต้อนไปแล้วก็เกิดการถ่ายทอดและผสมผสานวัฒนธรรมระหว่างชาวอยุธยากับชาวพม่า ไม่ว่าจะเป็นเรื่องโขน ดนตรี ละคร ปี่พาทย์ ขาดไม่ได้คืออาหาร ซึ่งหนึ่งในมรดกด้านอาหารที่สืบทอดมานานก็คือ “โยเดียซุป” หรือ “ต้มยำอยุธยา”

“โยเดียซุป” อาหารผู้ดีพม่า

องค์ บรรจุน นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญวัฒนธรรมอุษาคเนย์ เล่าเรื่องนี้ไว้ในหนังสือ “ข้างสำรับอุษาคเนย์” (สำนักพิมพ์มติชน) ว่า

โยเดียซุป เป็นที่นิยมของชาวพม่าตั้งแต่ชนชั้นกลางขึ้นไป และถือกันว่าเป็นอาหารชั้นดีสำหรับผู้ดีมีเงิน พบได้ตามภัตตาคารหรือโรงแรมหรู

ทุกสิ่งในโลกย่อมมีพัฒนาการ เพราะฉะนั้นอาหารเมนูนี้ก็ไม่เว้น ด้วยเวลาที่ผ่านไปนับร้อยปี ทำให้รูปลักษณ์และรสชาติอาหารเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม และด้วยความที่ชาวพม่านิยมอาหารชนิดนี้ ทำให้เกิดแหล่งต้มยำอยุธยา 3 แหล่งหลักๆ ด้วยกัน ซึ่งแต่ละแหล่งก็มีส่วนผสมทั้งที่เหมือนและต่างกันไป ดังนี้

ต้มยำอยุธยาเมืองพระธาตุอินทร์แขวน ประกอบด้วย เนื้อไก่ ไข่ กะหล่ำปลี ต้นหอม มะนาว เกลือ และพริกไทย ลักษณะน้ำซุปใสคล้ายแกงจืด มีไข่เป็นฝอยลอยหน้า ได้ความเผ็ดจากพริกไทย รสชาติเปรี้ยว เค็ม แทบไม่มีรสหวาน

ต้มยำอยุธยาเมืองหงสาวดี ประกอบด้วย เนื้อหมู ไข่ กะหล่ำปลี ดอกกะหล่ำ ผักกาดขาว หอมดอง ตะไคร้ มะนาว เกลือ และพริกไทย ลักษณะน้ำซุปใส มีไข่เป็นฝอยลอยหน้า คล้ายไข่น้ำ ได้กลิ่นตะไคร้โขลกจางๆ รสชาติออกเปรี้ยวคล้ายต้มยำของไทย

ต้มยำอยุธยาเมืองสิเรียม ประกอบด้วย เนื้อไก่ เต้าหู้ มะเขือเทศ ต้นหอม ผักชี พริกขี้หนูสด มะนาว และเกลือ ลักษณะน้ำซุปใสคล้ายแกงจืดเต้าหู้ รสชาติออกเปรี้ยว เค็ม และเผ็ดเล็กน้อย

โยเดียซุป จึงเป็นอาหารที่สืบต่อจากรุ่นสู่รุ่นมาหลายร้อยปี และยังคงต้นเค้าความอร่อยมาถึงปัจจุบัน

อ่านเพิ่มเติม :

• เปิดตำราอาหารชาววังพม่า เมื่อ 200 กว่าปีก่อน “กษัตริย์ราชวงศ์อลองพญา” โปรดเสวยเมนูอะไร?
• เปิดเมนูอาหารชาววังเวียดนาม “จักรพรรดิราชวงศ์เหวียน” เมื่อ 100 กว่าปีก่อน เสวยอะไรบ้าง?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

องค์ บรรจุน. ข้างสำรับอุษาคเนย์, กรุงเทพฯ : มติชน, 2567. (สั่งซื้อออนไลน์ที่เว็บไซต์สำนักพิมพ์มติชนได้ที่นี่)

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 18 พฤศจิกายน 2567