บัญชีหนังหมา คำนี้มาจากไหน ทำไมคนนิยมเรียกการบันทึกความผิด?

หนังสือ ประกอบ บัญชีหนังหมา
หนังสือปกหนัง (ภาพจาก : pixabay)

“เดี๋ยวจะจดชื่อลงบัญชีหนังหมา” คงเคยได้ยินประโยคนี้กันประจำ ถ้าหากว่าทำผิดอะไรลงไป แต่เคยสงสัยไหมว่าทำไมต้องจดลงบัญชีหนังหมาด้วย? 

บัญชีหนังหมา

ภาพประกอบ-หนังสือปกหนัง (ภาพ : pixabay)

เรื่องนี้…หากไปค้นดูก็ปรากฏการจดบัญชีหนังหมาสำหรับบุคคลที่กระทำผิดอยู่ในหนังสือ “ไตรภูมิกถา” หรือ “ไตรภูมิพระร่วง” วรรณกรรมเก่าแก่สมัยสุโขทัย ที่บอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับจักรวาลวิทยา จริยศาสตร์ ความเชื่อเรื่องพุทธศาสนา ฯลฯ

ในหนังสือกล่าวไว้ว่า… “แลมีเมืองพระยายมราชนั้นใหญ่นักหนา อ้อมรอบประตูนรกนั้นทั้ง ๔ ประตูนรกถ้วนทุกนรกนั้น พระยายมราชนั้นทรงธรรมนักหนา พิจารณาถ้อยความอันใดด้วยอันซื่อแลชอบธรรมทุกอันทุกเมื่อ

ผู้ใดตายย่อมไปไหว้พระยายมราชก่อน พระยายมราชจิงถามผู้นั้นว่า มึงยังได้กระทำบุญกระทำบาปอันใด มึงเร่งคำนึงดู แลมึงว่าโดยสัตย์โดยจริง เมื่อนั้น เทพดาทั้งหลาย ๔ องค์อันแต่งมาซึ่งบาญชี บุญแลบาปแห่งคนทั้งหลายนั้นก็ไปอยู่ในแห่งนั้นด้วยแลถือบาญชีอยู่ 

ผู้ใดกระทำบุญอันใดไส้ เทพดานั้นเขียนชื่อผู้นั้นใส่ในแผ่นทองสุก แล้วทูนใส่เหนือหัวไปถึงพระยายมราช พระยายมราชห็จบใส่หัว แล้วก็สาธุการอนุโมทนายินดีด้วย แล้วก็วางไว้ในแท่นทองอันประดับนิด้วยแก้วสัตตพิธรัตนะแลมีรัศมีอันเรืองงาม

ภาพยมโลกมีพญายมราชปกครอง พิจารณาการลงทัณฑ์ในนรกภูมิ (ภาพจากสมุดภาพไตรภูมิฉบับหลวงสมัยกรุงธนบุรี เลขที่ 10 ใน สมุดภาพไตรภูมิฉบับกรุงศรีอยุธยา-ฉบับกรุงธนบุรี เล่ม 2 กรมศิลปากรจัดพิมพ์เผยแพร่ พ.ศ. 2542)

ผู้ใดกระทำบาปไส้ เทพดานั้นก็ตราบาญชีลงในแผ่นหนังหมา แลเอาไว้แห่งหนึ่ง เมื่อพระยายมราชถามดังนั้น ผู้ใดกระทำบุญ ด้วยอำนาจบุญ ผู้นั้นหากรำเพิงรู้ทุกอันแลกล่าวแก่พระยายมราชว่า ข้าได้กระทำบุญกระทำธรรมดังนั้น เทพดาถือบาญชีนั้น ก็เอาบาญชีนั้นมาดูที่หมายบาญชีไว้ในแผ่นทองนั้น 

ก็ดุจคำอันเจ้าตัวกล่าวนั้น พระยายมราชก็เชิญ ให้ขึ้นไปสู่สวรรค์ อันมีวิมานทองประดับนิด้วยแก้ว ๗ ประการ แลมีนางฟ้าเป็นบริวาร แลมีบริโภคเทียรย่อมทิพย์ แลจะกล่าวเถิงความสุขนั้นบ่มิได้เลย

ผิแลผู้ใดกระทำบาปนั้น มันคำนึงดูตนมันเองนั้น แลมันบ่มิอาจบอกบาปนั้นได้เลย จิงเทพดานั้นเอาบาญชีในแผ่นหนังหมามาอ่านให้มันฟัง มันได้ฟังบาญชีนั้น มังจิงสารภาพว่ามีจริง พระยายมราชแลเทพดานั้นจิงบังคับแก่ฝูงยมพะบาลให้เอามันไป โดยกำลังบาปกรรมมันอันหนักอันเบานั้น แลบังคับอันควรในนรกอันหนักแลเบานั้น แลความทุกขเวทนาแห่งเขานั้นจักกล่าวบ่มิถ้วนได้เลย”

จะเห็นว่าเมื่อคนตายไปแล้ว ต้องอ่านความผิดที่สลักไว้ในบัญชีหนังหมา ซึ่งอาจจะเป็นเหตุผลที่ทำให้ต่อมา…คนจำข้อมูลในนั้นแล้วนำมาใช้

ขณะเดียวกัน ก็ไม่ได้มีเพียงคนที่กระทำความผิดเท่านั้น เพราะคนที่มีบุญติดตัวมาตั้งแต่ยังไม่ตาย ก็จะโดนจดความดีไว้ใน “แผ่นทองสุก” เช่นกัน

เป็นที่มาของคำว่า “บัญชีหนังหมา” ที่เราใช้นั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง :

http://digital.nlt.go.th/dlib/files/original/1b1ad4d9c08506a85cd6af79320ffa36.pdf


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 18 ตุลาคม 2567