“สุนัข” ในอารยธรรมกรีกโบราณ ย้อนดู “อาร์กัส” หมาแสนซื่อสัตย์จากเรื่อง “โอดิสซี”

ผู้เขียน	กฤติยาภรณ์ ดวงเนตรงาม
เผยแพร่	วันศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ.2569

สุนัขในอารยธรรมกรีกโบราณ ย้อนดู “อาร์กัส” หมาแสนซื่อสัตย์จากเรื่อง “โอดิสซี” (The Odyssey)

หากกล่าวถึงสัตว์เลี้ยงแสนรักที่ผูกพันกับมนุษย์มายาวนาน คงมีอยู่ไม่กี่ประเภทที่หลาย ๆ คนนึกถึง หนึ่งในนั้นก็คงไม่พ้น “สุนัข” ที่อยู่เคียงคู่มนุษยชาติมาตลอดประวัติศาสตร์หลายยุคสมัย

ความน่ารักและซื่อสัตย์ของสุนัขครองใจคนทั่วโลก หนึ่งในนั้นคือชาวกรีก เจ้าของวัฒนธรรมที่มีความยิ่งใหญ่เกรียงไกรในยุคโบราณ

ชาวกรีกมีความเชื่อเกี่ยวกับสุนัขอยู่มากมาย เห็นได้จากภาพวาด เครื่องปั้นดินเผา วรรณกรรมและงานเขียน แสดงถึงความชื่นชมของชาวกรีกที่มีต่อสุนัข ว่าเป็นสัตว์ที่มีความซื่อสัตย์ และมีคุณค่าผูกพันธ์กับวิถีชีวิตของมนุษย์อย่างแนบแน่น

รูปปั้นดินเผาโบราณของกรีกรูปสุนัข พิพิธภัณฑ์ศิลปะไซคลาดิก เอเธนส์ ประเทศกรีซ จาก wikicommon

ชาวกรีกนำสุนัขมาเลี้ยงเพื่อช่วยเหลือและป้องกันตัวจากพวกหมาป่า แต่เมื่อเวลาผ่านไปก็เร่ิมพัฒนามาเป็นการเลี้ยงเพราะความรักความเอ็นดู เป็นไปได้ว่าที่ชาวกรีกหันมาชื่นชอบสุนัขเนื่องจากได้รับอิทธิพลมาจากการค้าขายกับชาวอียิปต์

แม้ว่างานเขียนของกรีกเกี่ยวกับสุนัขส่วนมากจะเกี่ยวข้องกับการล่าสัตว์ แต่ผลงานที่มีชื่อเสียงหลายผลงานก็ยกย่องสุนัขว่ามีความโดดเด่นด้านสติปัญญา เฉลียวฉลาด และภักดี

ในมหากาพย์ “อีเลียด” ที่เป็นวรรณกรรมกรีกชื่อดังของกวี “โฮเมอร์” แต่งขึ้นเมื่อราว 800 ปีก่อนคริสตกาล หรือราว 3,000 ปีที่แล้ว ก็ได้กล่าวถึงสุนัขเอาไว้ด้วย โดยบรรยายถึงการบูชายัญสุนัข ที่นำเผาพร้อมกับศพคนตายเพื่อเป็นเพื่อนร่วมทางไปสู่โลกวิญญาน

วรรณกรรมดังของโฮเมอร์ที่ปรากฏเรื่องราวของสุนัขอีกชิ้นคือ มหากาพย์ “โอดิสซี” ที่กล่าวถึง “โอดิสซีอุส” เดินทางกลับบ้านเกิด ณ เกาะอิธากา หลังจบสงครามทรอย

การเดินทางครั้งนี้กินเวลาไปถึง 10 ปี เนื่องจากโอดิสซีอุสต้องต่อสู้กับสิ่งมีชีวิตลึกลับ และความพิโรธของเหล่าทวยเทพ เนื้อความตอนหนึ่งเมื่อโอดิสซีอุสเดินทางถึงบ้านเกิด เขาจำเป็นต้องปลอมตัวเพื่อเข้าใกล้พระราชวัง ระหว่างทางโอดิสซีอุสได้พบกับสุนัขของเขาที่ชื่อว่า “อาร์กัส” ซึ่งทั้งคู่พรากจากกันไปนานกว่า 20 ปี

หลังจากที่โอดิสซีอุสจากไปร่วมรบที่กรุงทอย เจ้าอาร์กัสก็ถูกทิ้งไร้คนดูแล ไม่มีใครจำโอดิสซีอุสที่ปลอมตัวได้ เว้นแต่เจ้าอาร์กัสเพียงเท่านั้น ด้านโอดิสซีอุสก็จำเป็นต้องเพิกเฉยต่ออาร์กัส เพราะเกรงว่าจะมีคนจับได้ว่าเขาเป็นใคร จึงจำใจจากเจ้าอาร์กัสไป แต่แล้วเจ้าอาร์กัสก็สิ้นใจลงหลังจากนั้น

เรื่องราวของอาร์กัสจึงเปรียบเป็นสัญลักษณ์ของความภักดีของสุนัขที่มีต่อเจ้านาย สะท้อนว่าชาวกรีกในสมัยนั้นมองสุนัขเป็นสัตว์ที่ซื่อสัตย์ ภักดี และรักเจ้าของอย่างยิ่ง

ทั้งนี้ ชาวกรีกส่วนมากนิยมตั้งชื่อสุนัข เช่น Spirit (วิญญาณ), Raider (นักรบ), Swift-footed (ผู้มีฝีเท้าว่องไว), Barker (เห่า) เป็นต้น จะสังเกตได้ว่าชื่อเหล่านี้มักไม่ใช่ชื่อของคน แต่ละชื่ออธิบายลักษณะที่สัมพันธ์ระหว่างวิถีชีวิตของพวกเขากับสุนัขต่างกันไป

ชาวกรีกไม่ได้เลี้ยงสุนัขเพียงเพื่อใช้ประโยชน์เท่านั้น แต่เลี้ยงไว้เพราะความรัก เมื่มันตายจึงมักสร้างป้ายหลุมศพสลักคำไว้อาลัยสุดซึ้งให้พวกมันเหมือนกับเป็นหนึ่งในสมาชิกครอบครัว เห็นได้จากหลักฐานโบราณคดีที่ขุดพบจารึกบนหลุมฝังศพพร้อมกับโครงกระดูกสุนัขจำนวนมาก

หลุมศพสุนัขของชาวกรีกหลุมหนึ่ง เจ้าของได้อุทิศให้กับสุนัขพันธุ์มอลทีส ซึ่งเป็นสุนัขตัวเล็ก แต่จารึกที่หลุมศพเขียนว่า “He was known as the Bull” (มันเป็นที่รู้จักในนามกระทิง) เปรียบเสมือนคำอำลาที่เจ้าของเขียนติดตลกไว้ให้กับสุนัขแสนรักที่จากไป

จากที่กล่าวมา สุนัขในสังคมกรีกโบราณนั้นมีหลายบทบาท เป็นทั้งสัตว์เลี้ยง นักล่า และแม้กระทั่งเป็นเพื่อนร่วมรบในยามยาก จนสุนัขกลายเป็นส่วนสำคัญของชีวิตพวกเขา และได้รับการยกย่องในงานศิลปะและบทกวี

ชาวกรีกนิยมเลี้ยงสุนัขด้วยความรัก เปรียบเสมือนส่วนหนึ่งของครอบครัว และสามารถพูดได้ว่าชาวกรีกนั้นเป็น “ทาสหมา” ที่แท้จริง

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่