| ผู้เขียน | ปดิวลดา บวรศักดิ์ |
|---|---|
| เผยแพร่ |
พระราชพินัยกรรม ในรัชกาลที่ 6 ทรงระบุให้จัดการพระบรมศพของพระองค์อย่างไร?
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 สวรรคตเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 (นับแบบไทย หากนับตามแบบสากลจะเป็นวันที่ 26 พฤศจิกายน ด้วยสวรรคตเมื่อเวลา 01.45 น.)
ด้วยพระราชอุปนิสัยที่โปรดอะไรเรียบง่าย ใน “พระราชพินัยกรรม” ของพระองค์ จึงปรากฏแนวทางการจัดการพระบรมศพของพระองค์ที่ไม่เอิกเกริกนัก ดังปรากฏอยู่ในหนังสือ ดวงแก้วแห่งพระมงกุฎเกล้า ดังนี้
1. ถ้าข้าพเจ้าสวรรคต ณ แห่งหนึ่งแห่งใด นอกจากในพระบรมมหาราชวัง ให้เชิญพระบรมศพโดยเงียบ ๆ เข้าไปยังพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ให้จัดการสรงน้ำพระบรมศพในพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน แล้วจึงให้เชิญไปประดิษฐาน ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
2. ในเวลาที่ตั้งพระบรมศพที่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท และในเวลาอื่น ๆ ต่อไปนี้ไปตลอด ห้ามมิให้มีนางร้องไห้ ถ้าผู้ใดรักข้าพเจ้าจริง ปรารถนาจะให้ร้องไห้ก็ร้องจริง ๆ เถิด อย่าร้องละครเล่นเลย
3. ในการทำบุญ 7 วัน ทุก ๆ 7 วันไปจนถึงงานพระเมรุ ขอให้นิมนต์พระ ซึ่งข้าพเจ้าได้เคยชอบพอมาเทศน์ อย่าได้นิมนต์ตามใจ และนอกนั้นก็ให้นิมนต์พระเปรียญ ที่มีท่าทางจะเป็นประโยชน์แก่พระพุทธศาสนาต่อไป
4. งานพระเมรุขอให้กำหนดภายหลังวันสวรรคตเร็ววันที่สุดจะทำได้ ถ้าจะทำได้ภายในฤดูแล้งแห่งปีสวรรคตแล้วก็ดี เพราะการไว้พระบรมศพนาน ๆ เป็นการเปลืองเปล่า ๆ
5. ในการทำบุญ 7 วัน เมื่อไว้พระบรมศพก็ดี และในงานพระเมรุก็ดี ขอให้จัดการทำพิธีกงเต๊ก ถ้าไม่มีใครศรัทธาทำให้ ข้าพเจ้าก็ขอให้ทายาทของข้าพเจ้าหานักพรต อานัมนิกาย จีนนิกายมาทำให้ข้าพเจ้า
6. ส่วนงานพระเมรุขอให้รวบรัดตัดกำหนดการลงให้น้อย ใช้ถาวรวัตถุนั้นเอง เป็นพลับพลาทรงธรรม
7. ก่อนที่จะยกพระบรมศพไปสู่พระเมรุ ให้มีงานศราทธพรตที่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทวันเดียว
8. ญาติวงศ์ของข้าพเจ้าและข้าราชการกระทรวงทบวงกรมต่าง ๆ ถ้ามีความปรารถนาจะทำบุญให้ข้าพเจ้า ก็ให้ทำเสียให้เสร็จในขณะที่ตั้งพระบรมศพอยู่ก่อนงานพระเมรุ ส่วนงานพระเมรุ ขอให้เป็นงานหลวงอย่างเดียว
9. สังเค็ด ขอให้จัดของที่จะเป็นประโยชน์สำหรับพระสงฆ์ที่จะได้รับไป และให้เลือกพระสงฆ์ที่จะได้สังเค็ดนั้น ให้เลือกพระสงฆ์ที่จะใช้สังเค็ดจริง จะไม่เอาไปขาย
10. ส่วนของแจก ขอให้เลือกเป็นหนังสือ 2 อย่าง อย่างหนึ่งเนื่องด้วยกิจการที่ข้าพเจ้าทำเป็นประโยชน์มาแล้วแก่แผ่นดิน อีกอย่างหนึ่งขอให้เป็นหนังสือที่จะเป็นประโยชน์แก่พระพุทธศาสนา
11. ในการแห่พระบรมศพตั้งแต่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ไปจนถึงวัดพระเชตุพน ให้ใช้พระยานมาศตามประเพณี จากวัดพระเชตุพนไปพระเมรุ ขอให้จัดรถเสียใหม่ เป็นรถปืนใหญ่บรรทุกพระบรมศพ เพราะข้าพเจ้าเป็นทหาร อยากจะใคร่เดินทางระยะสุดนี้เป็นอย่างทหาร
12. ในกระบวนแห่นี้ นอกจากทหาร ขอให้จัดมีเสือป่าและลูกเสือให้สมทบกระบวนด้วย และขอให้นักเรียนโรงเรียนในพระบรมราชูปถัมภ์ ให้เข้ากระบวนด้วย
13. การโยงโปรย ขอให้งดไม่ต้องมีทุกระยะ และพระโกศขอให้ใช้เจ้าหน้าที่กรมภูษามาลา
14. การอ่านพระอภิธรรมน้ำพระบรมศพ ถ้าสิ้นสมเด็จพระมหาสมณะ กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นชินวรสิริวัฒน์ไปแล้ว ขอให้นิมนต์พระญาณวราภรณ์ (ม.ร.ว. ชื่น) วัดบวรนิเวศหรือพระราชสุธี (อุปโม) วัดราชาธิวาส
แต่ถ้าแม้ทั้งสองนี้จะนำไม่ได้ด้วยเหตุใดเหตุหนึ่งแล้ว ให้นิมนต์พระราชาคณะผู้ทรงศักดิ์สูงกว่ารูปใด ๆ ในคณะธรรมยุติกนิกาย
15. ในการถวายพระเพลิง เมื่อแตรทหารบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมีจบแล้ว ขอให้รวมแตรสั้น เป่าเพลงสัญญาณนอน
16. ส่วนงานพระบรมอัฐิขอให้ทำตามระเบียบที่เคยทำมาแล้วเมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง
17. พระอังคาร ขอให้บรรจุใต้ฐานพระพุทธชินสีห์ในวัดบวรนิเวศวิหารส่วนหนึ่ง อีกส่วนหนึ่งขอให้กันเอาไว้ไปบรรจุใต้ฐานพระร่วงโรจนฤทธิ์ที่พระปฐมเจดีย์ในโอกาสอันเหมาะซึ่งไม่ติดต่อกับงานพระเมรุ
รายละเอียดต่าง ๆ ที่ปรากฏในพระราชพินัยกรรมในรัชกาลที่ 6 นี้ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 โปรดฯ ให้เป็นไปตามพระราชประสงค์ทั้งหมด และทรงจัดงานพระบรมศพของสมเด็จพระเชษฐาในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2469
อ่านเพิ่มเติม :
- พระกระยาหารคาวแต่ละวันที่ถวายรัชกาลที่ 6 ใน 1 ชุด มีอะไรบ้าง?
- “สมเด็จฯ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี” พระราชธิดาพระองค์เดียวในรัชกาลที่ 6
- พระร่วงโรจนฤทธิ์ พระพุทธรูปสำคัญที่รัชกาลที่ 6 พระราชทานให้ชาวนครปฐม
- “ที่ดินพระราชทาน” สมัยรัชกาลที่ 6 กับ “เงื่อนไข” ที่ผู้รับพระราชทานต้องปฏิบัติ
อ้างอิง :
วินิตา ดิถียนต์, คุณหญิง และ ชัชพล ไชยพร. ดวงแก้วแห่งพระมงกุฎเกล้า. [ม.ป.ท.]:สำนักราชเลขาธิการ, 2555. สืบค้นเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2568. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:315417.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 26 พฤศจิกายน 2568
